VI KZP 12/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Bartnik, J. Bratoszewski, Z. Halota, W. Gruber (współsprawozdawca), C. Kraska, Z. Ziemba.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu wniosku Ministra Sprawiedliwości - złożonego na podstawie art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. Nr 45, poz. 241), a skierowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do rozpoznania przez skład siedmiu sędziów - o wyjaśnienie następującego zagadnienia prawnego:"Czy można skutecznie cofnąć sprzeciw od nakazu karnego wniesionego na podstawie art. 33 § 3 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101; sprost. bł.; Dz. U. z 1985 r. Nr 25, poz. 222)?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneArtykuł 33 § 1 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101) uprawnia strony do wniesienia sprzeciwu od nakazu karnego wydanego w postępowaniu nakazowym.Artykuł 33 § 3 wymienionej ustawy stanowi, że z chwilą wniesienia sprzeciwu nakaz karny traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych.Z takiego unormowania wynika, że sprzeciw, będąc środkiem zaskarżenia nakazu karnego, nie jest środkiem odwoławczym w rozumieniu przepisów działu IX kodeksu postępowania karnego. Nie powoduje on bowiem oceny zasadności lub słuszności zaskarżonego nakazu karnego - inaczej niż w wypadku orzeczeń zaskarżonych środkami odwoławczymi - i w związku z tym nie charakteryzuje go dewolutywność, tj. przesunięcie rozstrzygnięcia do wyższej instancji. Konsekwencją wniesienia sprzeciwu od nakazu karnego jest tym samym - z mocy prawa (art. 33 § 3 wymienionej ustawy) - uznanie zaskarżonego orzeczenia za niebyłe.Skuteczność sprzeciwu następuje więc z chwilą jego wniesienia. Sprzeciw zaś jako pismo procesowe może wnieść do tego sądu, który wydał nakaz karny, osoba uprawniona w terminie zawitym ustalonym w art. 33 ust. 1 powołanej ustawy o szczególnej odpowiedzialności karnej i w sposób określony w przepisach procesowych.Co do sprzeciwu jako środka zaskarżenia, nie będącego środkiem odwoławczym od nieprawomocnych postanowień w kwestii warunkowego umorzenia postępowania karnego (art. 288 i 299 § 3 k.p.k.), wypowiedział się już Sąd Najwyższy w uchwale połączonych Izb Karnej i Wojskowej z dnia 29 stycznia 1971 r., zawierającej wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w zakresie wykładni i stosowania ustaw karnych dotyczących warunkowego umorzenia postępowania - VI KZP 26/69 (OSNKW 1971, z. 3, poz. 33), rozdz. IX, pkt 3.W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1975 r. - II KR 302/74 (OSNKW 1975, z. 6, poz. 78), rozważając możliwość cofnięcia przez oskarżonego wniosku o rozpoznanie sprawy, złożonego na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159), Sąd Najwyższy stwierdził, że cofnięcie tego wniosku jest procesowo bezskuteczne.Stanowisko to Sąd Najwyższy wyprowadził z brzmienia art. 13 ust. 1 wymienionej ustawy o amnestii, zawierającego zasadę, że: "w razie złożenia wniosku o rozpoznanie sprawy postępowanie toczy się w dalszym ciągu na zasadach ogólnych", oraz z tego, że wniosek o rozpoznanie sprawy, będąc formą sprzeciwu oskarżonego, nie jest środkiem odwoławczym; dlatego też brak podstaw prawnych do dopuszczenia możliwości cofnięcia wniosku, podobnie jak to jest przewidziane w odniesieniu do środków odwoławczych (art. 380-381 k.p.k.).Orzecznictwo Sądu Najwyższego jest więc w ocenie prawnej środka zaskarżenia w postaci sprzeciwu jednolite, zwłaszcza zaś co do tego, że sprzeciw nie jest środkiem odwoławczym (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 1982 r. - Rw 588/82, OSNKW, 1982, z. 12, poz. 87).Jeżeli chodzi natomiast o środek zaskarżenia, jakim jest żądanie skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, o którym mowa w art. 86 k.p.s.w. i w art. 206 § 1 u.k.s., to możliwość i skutki cofnięcia takiego żądania zostały wyraźnie uregulowane w ustawie (art. 458 § 1 i 2 k.p.k. i art. 267 § 2 u.k.s.). Regulacji takiej nie zawierają jednak przepisy ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej.W wyniku przedstawionych rozważań należy uznać, ze sprzeciw od nakazu karnego nie może być skutecznie cofnięty. Skoro bowiem z chwilą jego wniesienia nakaz karny stracił moc prawną, a sprawa skierowana została do wcześniejszego stadium postępowania karnego (postępowanie przed sądem pierwszej instancji w fazie przygotowania do rozprawy głównej), to cofnięcie sprzeciwu nie może być procesowo skuteczne, gdyż - z mocy prawa - przestało już istnieć orzeczenie podlegające wcześniej zaskarżeniu.Ewentualne przyjęcie odmiennego poglądu, uzasadnionego nawet względami celowościowymi, nie znajduje oparcia w przepisach kodeksu postępowania karnego oraz ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej.