III KK 292/21

Sygn. akt III KK 292/21 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 stycznia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki (przewodniczący) SSN Rafał Malarski (sprawozdawca) SSN Andrzej Siuchniński Protokolant Małgorzata Czartoryska przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej w Ł. delegowanej do Prokuratury Krajowej – B.G. w sprawie J. G. ukaranego z art. 87 § 1 kw po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 20 stycznia 2022 r., kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich od wyroku Sądu Okręgowego w Z. z dnia 27 października 2020 r., sygn. akt II Ka […] utrzymującego w mocy wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w K. z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt II W […], uchyla wyroki Sądów obu instancji i - na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. - umarza postępowanie, a jego kosztami obciąża Skarb Państwa. 2 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w K., wyrokiem nakazowym z 29 maja 2019 r., ukarał J. G. karą grzywny w wysokości 800 zł i orzekł wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na rok za wykroczenie z art. 87 § 1 k.w. polegające na prowadzeniu w dniu 9 maja 2019 r. w stanie po użyciu alkoholu samochodu osobowego na drodze publicznej. W ustawowym zawitym terminie obwiniony złożył sprzeciw i sprawa została skierowana na rozprawę. Na pierwszym terminie rozprawy 27 listopada 2019 r., pod usprawiedliwioną nieobecność obwinionego, nie doszło do odczytana wniosku o ukaranie, ale Sąd, korzystając z rozwiązania przewidzianego w art. 71 § 2 i 5 k.p.w., przesłuchał świadka, który wówczas się stawił. Pismem z 8 czerwca 2020 r. obwiniony cofnął sprzeciw. Jednakże na kolejnym terminie rozprawy, 7 lipca 2020 r., odmówiono cofnięcia sprzeciwu z uwagi na złożenie go po przeprowadzeniu w części postępowania dowodowego. Na ostatnim terminie rozprawy, w dniu 14 lipca 2020 r, oskarżyciel publiczny odczytał wniosek o ukaranie, wykonano dalsze czynności dowodowe, udzielono głosu obecnej stronie i wydano wyrok zaoczny o treści zbliżonej do wcześniejszego wyroku nakazowego. Sąd Okręgowy w Z. – po rozpoznaniu w dniu 27 października 2020 r. osobistej apelacji obwinionego, w której zwrócił uwagę na cofnięcie sprzeciwu – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjny wyrok zaoczny. Kasację nadzwyczajną złożył na korzyść ukaranego Rzecznik Praw Obywatelskich. Zaskarżając w całości wyrok Sądu odwoławczego, zarzucił rażące naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. poprzez nienależyte rozpoznanie apelacji i utrzymanie w mocy wyroku zaocznego, mimo że wcześniejszy wyrok nakazowy stał się prawomocny wskutek skutecznego cofnięcia sprzeciwu, co spowodowało wystąpienie bezwzględnego uchybienia z art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. w zw. z art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. W konsekwencji skarżący zażądał uchylenia wyroków Sądów obu instancji i umorzenia postępowania na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w. Obecny na rozprawie kasacyjnej prokurator przyłączył się do stanowiska skarżącego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się zasadna. 3 Kluczowe dla wyniku postępowania kasacyjnego było stwierdzenie, że rozpoczęcie przewodu sądowego, stanowiącego istotną fazę rozprawy w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, następuje przez odczytanie wniosku o ukaranie (art. 72 § 1 k.p.w.) i że do tego momentu – na co jasno wskazuje art. 506 §´5 k.p.k. w zw. z art. 94 § 1 k.p.w. – obwiniony może skutecznie cofnąć uprzednio wniesiony sprzeciw od wyroku nakazowego. To, że na wcześniejszym terminie rozprawy, jeszcze w fazie jej rozpoczęcia, dojdzie do przeprowadzenia postępowania dowodowego w trybie przewidzianym w art. 71 § 2 zd. 1 k.p.w., nie ma tu nic do rzeczy. Warto dla porządku odnotować, że dowody takie, nawet bez ich ponawiania w trakcie przewodu sądowego na żądanie nieobecnej na poprzednim terminie strony (art. 71 § 2 zd. 2 k.p.w.), i tak stanowią podstawę wyrokowania, jako że przeprowadzono je, jak tego wymaga art. 410 k.p.k. w zw. z art. 82 § 1 k.p.w., na rozprawie, której pierwszą fazą jest jej rozpoczęcie. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy: skoro J. G. cofnął sprzeciw w określonym w art. 506 § 5 k.p.k. w zw. z art. 94 § 1 k.p.w. terminie prekluzyjnym, a więc przed rozpoczęciem przewodu sądowego, to zarzut kasacyjny, w którym podniesiono wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci powagi rzeczy osądzonej (art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. w zw. z art. 5 § 1 pkt 8 k.p.w.) należało uznać za w pełni trafny i w konsekwencji orzec zgodnie z wysuniętą w petitum kasacji propozycją (art. 537 § 2 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w.). Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa po myśli art. 119 § 2 pkt 1 k.p.w.