II CR 292/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Patulski. Sędziowie: SN B. Bladowski, SW T. Kościńska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Cezarego Z. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - II Inspektoratowi w S. o odszkodowanie na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 23 lipca 1987 r.zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 55.000 zł tytułem kosztów procesu za obie instancje.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki zasądził od Państwowego Zakładu Ubezpieczeń na rzecz powoda kwotę 741.750 zł tytułem wyrównania szkody wyrządzonej kradzieżą i uszkodzeniem samochodu. Według ustaleń Sądu powód w dniu 15 czerwca 1986 r. pozostawił na nie strzeżonym parkingu samochód marki Peugeot, po uprzednim zamknięciu okien i drzwi pojazdu. Pozostawił natomiast - przez przeoczenie - w stacyjce zapłonu metalową część kluczyka, nie dostrzegając tego, że po jego "przekręceniu" zabrał jedynie plastikową oprawę.Zamknięcie okien i drzwi oraz zabranie kluczyka stanowiło, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, zabezpieczenie samochodu w sposób przewidziany w § 21 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1985 r. w sprawie ubezpieczeń ustawowych komunikacyjnych (Dz. U. Nr 6, poz. 20). Było aktem właściwej staranności (art. 355 k.c.), gdyż uniemożliwiało dostęp do wnętrza pojazdu, bez potrzeby uprzedniego usunięcia istniejących zabezpieczeń. Uzasadnia to odpowiedzialność strony pozwanej, nawet w wypadku nieumyślnego pozostawienia w stacyjce metalowej części kluczyka.W rewizji od tego wyroku strona pozwana, zarzucając obrazę prawa materialnego, domagała się zmiany wyroku przez oddalenie powództwa albo jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Należy przede wszystkim zauważyć, że wniosek Sądu Wojewódzkiego, jaki wynika z końcowej części uzasadnienia, jakoby powód zabrał kluczyk od zapłonu, pozostaje w sprzeczności zarówno z poprzedzającymi ten wniosek ustaleniami, jak i z ostateczną konkluzją o nieumyślnym pozostawieniu w stacyjce części kluczyka. Z zeznań powoda, na podstawie których Sąd Wojewódzki poczynił ustalenia, wynika, że w stacyjce zostawił kluczyk od zapłonu, zabierając jedynie jego plastikową obudowę. Był to, jak podał w czasie dochodzenia, kluczyk dość specyficzny, ponieważ "wychodzi z pochwy rączki-obudowy" (akta sprawy karnej).Wbrew odmiennemu poglądowi Sądu Wojewódzkiego pozostawienie w samochodzie kluczyka od zapłonu wyłącza odpowiedzialność PZU za szkody powstałe wskutek kradzieży pojazdu i użycia go bez zgody posiadacza. Odpowiedzialność ta, gdy chodzi o pojazd pozostawiony w miejscu nie strzeżonym, uzależniona jest, w myśl § 21 pkt 4 rozporządzenia w sprawie ubezpieczeń ustawowych komunikacyjnych z 1985 r., od zabezpieczenia pojazdu przed kradzieżą w sposób przewidziany w jego konstrukcji.Użyte w tym przepisie określenie "w sposób przewidziany w konstrukcji pojazdu" jest, w porównaniu do obowiązujących poprzednio przepisów o ubezpieczeniu od uszkodzeń pojazdów mechanicznych (auto-casco), terminem nowym. Rozwój techniki motoryzacyjnej i powszechne stosowanie w nowo konstruowanych samochodach systemów i urządzeń zabezpieczających przed użyciem bez wiedzy posiadacza sprawiły, że dotychczasowe, szczegółowe wymienianie sposobów zabezpieczenia stało się niewystarczające.Odstąpienie od ich szczegółowego, opisowego wskazania nie oznacza jednak tego, że stały się one bezprzedmiotowe. Zasunięcie szyb, zamknięcie drzwi kluczem i wyjęcie kluczyka od zapłonu stanowi podstawowy zespół elementów technicznych, chroniących pojazd przed zawładnięciem bez zgody posiadacza. Dla wielu zresztą samochodów, zwłaszcza wyprodukowanych przed kilkoma laty, składają się one na jedyny, przewidziany w konstrukcji, sposób zabezpieczenia ich przed kradzieżą.W konsekwencji powyższych wywodów należy dojść do wniosku, że zabezpieczenie pojazdu przed kradzieżą w sposób przewidziany w jego konstrukcji, o jakim mowa w § 21 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 lutego 1985 r. w sprawie ubezpieczeń ustawowych komunikacyjnych (Dz. U. Nr 6, poz. 20), polega na zastosowaniu przez posiadacza pojazdu wszystkich służących temu celowi urządzeń technicznych, w które pojazd został fabrycznie wyposażony, a zwłaszcza na zamknięciu okien, drzwi pojazdu kluczem oraz na wyjęciu kluczyka od zapłonu; obowiązek zastosowania tych ostatnich zabezpieczeń istnieje także wówczas, gdy w pojeździe zainstalowano jeszcze inne, dodatkowe urządzenia lub systemy zabezpieczające.Celem omawianego przepisu jest to, aby osoba dokonująca kradzieży miała nie tylko utrudniony dostęp do pojazdu, ale również do jego uruchomienia.Skoro powód pozostawił w samochodzie kluczyk od zapłonu, należało uznać, iż nie dopełnił on obowiązku prawidłowego zabezpieczenia pojazdu przed kradzieżą. Z tego względu Sąd Najwyższy - na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. - zmienił zaskarżony wyrok i powództwo oddalił, obciążając powoda kosztami postępowania za instancję rewizyjną (art. 98 § 1 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c.).