II ZO 58/23

II ZO 58/23 POSTANOWIENIE Dnia 19 września 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Motuk w sprawie P. I. – sędziego Sądu Apelacyjnego w […], J. W. oraz I. P. – sędziów Sądu Okręgowego W. po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 19 września 2023 r. zażalenia wnioskodawcy P. K., z dnia 7 czerwca 2023 r. na zarządzenie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2023 r., sygn. akt I ZPI 3/22, o odmowie przyjęcia wniosku o wydanie zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej P. I. – sędziego Sądu Apelacyjnego w […], J. W. oraz I. P. – sędziów Sądu Okręgowego W. na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2023, poz. 217; dalej: „p.u.s.p.”) postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie UZASADNIENIE Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […] pismem z dnia 17 grudnia 2020 r. (data wpływu) przekazał do Sądu Najwyższego pismo P. K. z dnia 30 kwietnia 2020 r. (data wpływu do SA w W.) zatytułowane „akt oskarżenia”, skierowane pierwotnie do Sądu Apelacyjnego w […] według właściwości. Z treści rzeczonego pisma wynika, że P. K. zarzucił P. I. – sędziemu Sądu Apelacyjnego w […], J. W. oraz I. P. – sędziom Sądu Okręgowego W. popełnienie czynu polegającego na tym, że: w W. w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, działając wspólnie i w porozumieniu, w zamiarze bezpośrednim, dokonali II ZO 58/23 2 pomówienia pokrzywdzonego oraz znieważenia pokrzywdzonego, o takie postępowanie i właściwości, które poniżały w opinii publicznej i narażały na utratę zaufania, tj. o przestępstwo z art. 212 k.k. oraz art. 216 k.k. W oparciu o tak skonstruowany zarzut P. K. wniósł o wydanie zgody na pociągnięcie wskazanych sędziów do odpowiedzialności karnej, przekazanie wniosku organowi właściwemu do jego rozpoznania oraz wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Sąd Najwyższy zarządzeniem z dnia 10 maja 2023 r., sygn. akt I ZPI 3/22, odmówił przyjęcia wniosku złożonego przez P. K. z uwagi na brak legitymacji do wystąpienia z wnioskiem. Zażaleniem z dnia 7 czerwca 2023 r. P. K. zaskarżył zarządzenie w całości. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucił „rażące nieprawidłowości i brak ustaleń stanu faktycznego, nieważność, rażące naruszenie prawa, brak rozpoznania wniosków” oraz brak informacji odnośnie autora zaskarżonego zarządzenia. Na podstawie tak skonstruowanych zarzutów wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonego zarządzenia poprzez nadanie biegu wnioskom bądź wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie wskazanych sędziów do odpowiedzialności karnej. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Zażalenie wnioskodawcy – P. K. nie zasługiwało na uwzględnienie. Kwestę immunitetu sędziowskiego reguluje przepis art. 80 p.u.s.p., którego § 1 stanowi, że sędzia nie może być zatrzymany ani pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zezwolenia właściwego sądu dyscyplinarnego. W tym stanie rzeczy, Sądowi Najwyższemu, jako sądowi właściwemu na podstawie art. 27a § 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2023 poz. 1093), przysługuje uprawnienie do wstępnej kontroli wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej oraz odmowa jego przyjęcia w przypadku, gdy nie odpowiada on warunkom formalnym pisma procesowego określonym w Kodeksie postępowania karnego lub jest oczywiście bezzasadny (art. 80 § 2 b p.u.s.p.). II ZO 58/23 3 Jedną z okoliczności przemawiającą za zasadnością przyjęcia do rozpoznania rzeczonego wniosku jest przede wszystkim jego prawidłowe zainicjowanie, co skorelowane jest z wymogiem zawartym w art. 13 k.p.k. Przepis ten stanowi, że uzyskanie zezwolenia władzy, od którego ustawa uzależnia ściganie, należy do oskarżyciela. W odniesieniu do przestępstw popełnionych przez sędziego, należy zatem wpierw zainicjować postępowanie karne, a następnie wystąpić do sądu dyscyplinarnego o wydanie uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej. Dopiero bowiem uzyskanie statusu strony w postępowaniu karnym toczącym się o ten sam czyn, przeciwko tej samej osobie, daje podstawę do przyznania wnioskodawcy statusu strony w postępowaniu delibacyjnym. W innym wypadku wydanie przez sąd dyscyplinarny uchwały w tym zakresie zostałoby niejako uczynione „in blanco” i byłoby zawieszone w próżni, co też stoi w sprzeczności z istotą postępowania, o którym mowa w art. 80 p.u.s.p. Ponadto, zgodnie z art. 80 § 2a p.u.s.p., wniosek o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata albo radcę prawnego będącego pełnomocnikiem. Przepis ten ma na celu zapewnienie stronie postępowania profesjonalnej reprezentacji w sprawie oraz dokonania obiektywnej oceny przez podmiot profesjonalny poprzez uznanie, że przesłanki do wystąpienia z wnioskiem zachodzą. Przenosząc powyższe na kanwę niniejszej sprawy wskazać należy, że wnioskodawca – P. K. zarzucił P. I. – obecnie sędziemu Sądu Apelacyjnego w […], J. W. oraz I. P. – sędziom Sądu Okręgowego W. popełnienie czynu z art. 212 k.k. oraz art. 216 k.k., czyli przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego. Wymagają one zatem prawidłowego sporządzenia prywatnego aktu oskarżenia oraz wniesienia go do sądu właściwego do jego rozpoznania. Dopiero po zainicjowaniu tegoż postępowania możliwym staje się ubieganie o zainicjowanie postępowania w przedmiocie uchylenia immunitetu wskazanym we wniosku sędziom. Pismo P. K. z dnia 30 kwietnia 2020 r. (data wpływu do SA w […]) zatytułowane „akt oskarżenia”, przekazał do Sądu Najwyższego Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […] pismem z dnia 17 grudnia 2020 r. (data wpływu). Brak przy tym było informacji odnośnie statusu II ZO 58/23 4 możliwej sprawy karnej wszczętej na podstawie rzeczonego pisma. Wnioskodawca, do dnia dzisiejszego, nie potrafił wskazać sądu powszechnego, przed którym zawisła sprawa z art. 212 k.k. bądź art. 216 k.k. oraz jej sygnatury, choć wiadomościami tymi powinien dysponować jako strona postępowania. Takich informacji nie przekazał Sądowi również adw. A. B. będący pełnomocnikiem z urzędu P. K. Nie jest przy tym rolą sądu dyscyplinarnego wypełnienie podstawowych obowiązków strony, która to powinna dopełnić wszelkich wymogów formalnych inicjujących niniejsze postępowanie. Przede wszystkim – co należy wyraźnie podkreślić – jej obowiązkiem jest wykazać, że sprawa karna przeciwko wskazanym we wniosku sędziom o zarzucane im czyny zawisła przed sądem powszechnym. W tym kontekście zauważyć należy, że Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracą Izby Dyscyplinarnej zarządzeniem z dnia 15 lutego 2021 r., sygn. akt DPI I 4/21, wyznaczył wnioskodawcy P. K. pełnomocnika z urzędu w osobie adw. A. B. Następnie, adw. A. B. w piśmie z dnia 2 czerwca 2022 r. poinformował Sąd, że po zapoznaniu się z aktami sprawy nie dostrzega podstaw do sporządzenia wniosku o pociągniecie do odpowiedzialności karnej wskazanych sędziów. Przewodniczący Wydziału I Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego zarządzeniem z dnia 28 marca 2023 r., sygn. akt I ZPI 3/22, przesłał odpis pisma adw. A. B. do wnioskodawcy – P. K. oraz wezwał go do przedstawienia wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziów w osobach P. I., J. W. oraz I. P. sporządzonego i podpisanego przez adwokata lub radcę prawnego. Wnioskodawca, pomimo wskazanego w zarządzeniu terminu, do dnia dzisiejszego nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku. P. K. pismem z dnia 21 kwietnia 2023 r. nie tylko więc nie odniósł się do treści zarządzenia z dnia 28 marca 2023 r., o którym mowa powyżej, lecz również wniósł do Sądu Najwyższego wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu, poprzez jego zmianę, kwestionując przy tym działania i stanowisko adw. A. B. Nie wykazał on jednak w sposób należyty i dający się obiektywnie ocenić z czego owe żądanie wywodzi. Co więcej, wnioskodawca oparł się wyłącznie na II ZO 58/23 5 subiektywnym odczuciu braku profesjonalizmu względem adw. A. B. wynikającym z jego pisma z dnia 2 czerwca 2022 r. W tym stanie rzeczy z uwagi na niesporządzenie i niepodpisanie wniosku, o którym mowa w art. 80 p.u.s.p. przez podmiot profesjonalny, nie tylko nie było podstaw do przyznania P. K. kolejnego pełnomocnika z urzędu, lecz przede wszystkim do uznania, że jest on podmiotem uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem, o którym mowa w art. 80 u.p.u.s.p. Skoro P. K. nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku podpisania wniosku przez radcę prawnego bądź adwokata, a zatem nie zainicjował postępowania delibacyjnego w sposób prawidłowy, bezcelowym było rozpatrywanie jego wniosku o zmianę pełnomocnika z urzędu. W tym stanie rzeczy, w oparciu o właściwą podstawę prawną, tj. 80 § 2b p.u.s.p, Sąd Najwyższy zarządzeniem wydanym w sprawie o sygn. akt I ZPI 3/22 zasadnie odrzucił wniosek P. K. z dnia 30 kwietnia 2020 r. Na koniec wskazać należy, że zarzut P. K., jakoby zaskarżone zarządzenie obarczone było przymiotem nieważności nie znajduje oparcia w prawie. Zgodnie z treścią art. 113 k.p.k. orzeczenie podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego, co odnośnie zarządzenia o odmowie przyjęcia wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie wskazanych we wniosku sędziów do odpowiedzialności karnej oznacza, że podpis pod orzeczeniem złożyć powinien rozpoznający sprawę jednoosobowo sędzia Sądu Najwyższego, któremu sprawa została przydzielona. W niniejszej sprawie wspomnianym sędzią był SSN Paweł Wojciechowski, którego własnoręczny odpis widnieje w miejscu przeznaczonym na podpis sędziego wydającego zarządzenie, znajdującym się pod uzasadnieniem. P. K. przesłano natomiast odpis tego zarządzenia, z pieczątką poświadczającą jego zgodność z oryginałem. W tym stanie rzeczy, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie. [M. T.] [ms] II ZO 58/23 6