II ZO 20/23

II ZO 20/23 POSTANOWIENIE Dnia 12 października 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szczepaniec po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 12 października 2023 r. bez udziału stron wniosku Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych przy Sądzie Okręgowym w G. z dnia 8 lutego 2023 r. o wyłączenie ławnika Sądu Najwyższego Jacka Leśniewskiego od udziału w rozpoznaniu odwołania Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 marca 2022 r. od wyroku Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym […] z dnia 26 stycznia 2022 r., sygn. akt ASD […], w sprawie sędziego Sądu Rejonowego w Z. X.Y., sygn. akt II ZOW 51/22 na podstawie art. 10 i art. 61 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym w zw. z art. 42 § 2 k.p.k. w zw. z art. 44 k.p.k. a contrario postanowił: nie uwzględnić wniosku o wyłączenie ławnika Sądu Najwyższego Jacka Leśniewskiego od rozpoznania sprawy o sygn. akt II ZOW 51/22. UZASADNIENIE W toku rozprawy, w dniu 8 lutego 2023 r., w sprawie o sygn. akt II ZOW 51/22, Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych przy Sądzie Okręgowym w G. sędzia E. T.-W., złożyła do protokołu wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy ławnika Sądu Najwyższego Jacka Leśniewskiego, gdyż jest on osobą nieuprawnioną z uwagi na upływ kadencji do udziału w tym postępowaniu (protokół rozprawy z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt II ZOW 51/22). Sąd Najwyższy zważył, co następuje. II ZO 20/23 2 Wniosek nie jest zasadny. Sąd Najwyższy wskazuje, iż momentem rozpoczęcia rozpoznania sprawy o sygn. akt II ZWO 51/22 jest wydanie zarządzenia o wyznaczeniu terminu rozprawy, co nastąpiło w dniu 21 listopada 2022 r., a zatem w czasie trwającej kadencji ławnika SN Jacka Leśniewskiego. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (dalej: u.SN), kadencja ławników Sądu Najwyższego trwa 4 lata kalendarzowe następujące po roku w którym dokonano wyborów, zaś funkcja ławnika Sądu Najwyższego wybranego w trakcie kadencji wygasa z upływem kadencji ogółu ławników Sądu Najwyższego. Przepis § 4 uprzednio wspomnianego artykułu wskazuje natomiast, iż po upływie kadencji ławnik Sądu Najwyższego może brać udział jedynie w rozpoznawaniu sprawy rozpoczętej wcześniej z jego udziałem, do czasu jej zakończenia. Wykładni art. 61 § 4 u.SN nie można zawężać tylko do rozpoczęcia przewodu sądowego w sprawie karnej, gdyż przepis ten obejmuje łącznie (wspólnie) szerszy krąg ławników Sądu Najwyższego, czyli również tych, którzy nie orzekają w sprawach karnych, zatem wykładnia przepisu powinna być jednakowa i jednolita dla wszystkich ławników. Ustawodawca nie ograniczył zatem możliwości udziału ławnika w rozpoznaniu sprawy do sytuacji, kiedy rozpoczęto rozprawę, tj. w momencie, gdy doszło do jej wywołania bądź - tym bardziej - otwarcia przewodu sądowego. Literalne brzmienie treści powołanego przepisu traktuje bowiem o rozpoczęciu sprawy (a nie rozprawy), które należy utożsamiać z chwilą jej zawiśnięcia w Sądzie Najwyższym, a udział ławnika w jej rozpoznaniu z wyznaczeniem go do obsady orzeczniczej, gdyż od tego momentu ławnik ma dostęp do akt sprawy i jest zobowiązany do współtworzenia składu orzekającego. W opinii Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego nr BSA II.050.2022 z dnia 9 września 2022 r. uznano, że art. 64 § 4 u.SN w zw. z art. 61 § 3 u.SN należy rozumieć w ten sposób, że przepis ten dotyczy uprawnienia i obowiązku ławnika SN, którego wyznaczono do rozpoznawania sprawy zarządzeniem o wyznaczeniu go do orzekania w danej sprawie, które zostało wydane przed upływem kadencji ogółu ławników SN, po przeprowadzeniu przez właściwy sekretariat SN procedury wyznaczania ławników do orzekania na podstawie II ZO 20/23 3 właściwych przepisów do rozpoznania sprawy, do czasu jej zakończenia. Z kolei, w opinii Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego nr BSA II.050.112.2022 z dnia 6 grudnia 2022 r. uznano, że procedura stosowania wspomnianego przepisu art. 61 § 4 u.SN jest odpowiednikiem art. 165 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych. Regulacja ta, na gruncie prawa o ustroju sądów powszechnych nie była sporna. W doktrynie wskazuje się, że ławnik ma obowiązek udziału (i zarazem uprawnienie) w rozpoznawaniu spraw rozpoczętych wcześniej z jego udziałem (G. Ott [w:] Prawo o ustroju sądów powszechnych. Komentarz, red. A. Górski, Warszawa 2013, art. 165, J. Gudowski, T. Ereciński, J. Iwulski [w:] J. Gudowski, T. Ereciński, J. Iwulski, Komentarz do ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych [w:] Prawo o ustroju sądów powszechnych. Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2009, art. 165, teza nr 2). Wyznaczenie ławnika do rozpoznania sprawy przed datą wygaśnięcia kadencji, uzasadnia stwierdzenie, że sprawa została już rozpoczęta z jego udziałem, zatem okoliczność upływu kadencji, na którą powołuje się wnioskodawca, nie może mieć wpływu na możliwość orzekania ławnika SN Jacka Leśniewskiego w sprawie. Mając na względzie powyższe Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji. [M. T] [ał]