III KO 68/24

III KO 68/24 ZARZĄDZENIE Dnia 31 lipca 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Bednarek po zapoznaniu się z pismem skazanego P. M. sygnalizującym konieczność wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 29 grudnia 2021 r., sygn. II AKa 210 /21, zmieniający wyrok Sąd Okręgowego w Krakowie z 24 marca 2021 r., sygn. III K 223/19 stwierdza brak podstaw do wszczęcia przez Sąd Najwyższy postępowania o wznowienie z urzędy wskazanego wyżej postępowania (art. 542 § 3 k.p.k.) UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w Krakowie przesłał za pismem z 6 maja 2024 r. pisma skazanego P. M. z 16 lutego i 19 marca 2024 r., w których skazany wnosił o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 29 grudnia 2021 r., sygn. II AKa 210 /21, zmieniający wyrok Sąd Okręgowego w Krakowie z 24 marca 2021 r., sygn. III K 223/19. Pisma skazanego zostały zarejestrowane w Izbie Karnej Sądu Najwyższego jako sygnalizacja konieczności wznowienia postępowania z urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.). III KO 68/24 2 Autor pisma powołał się na bezwzględną przyczynę odwoławczą, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., z uwagi na zasiadanie w składzie orzekającym Sądu Apelacyjnego w Krakowie SSA J.P. i SSA L. H. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Inicjatywa skazanego nie mogła przynieść rezultatu oczekiwanego przez jej autora. W tym miejscu zaznaczyć należy, że zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie zgodnie wskazuje się, iż wznowienie postępowania na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w związku z ujawnieniem się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko z urzędu, nie zaś na wniosek strony (zob. np. uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2005 r. sygn. I KZP 5/05). Pismo sygnalizacyjne złożone w trybie art. 9 § 2 k.p.k. nie implikuje po stronie sądu, do którego skierowano ów wniosek, ani prawa, ani obowiązku jego rozpoznania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2022 r., sygn. IV KZ 55/21). Jednocześnie brak jest możliwości postąpienia z pismem sygnalizacyjnym tak, jakby stanowiło ono wniosek o wznowienie postępowania (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2021 r., sygn. V KZ 39/21). Okoliczności w nim podniesione mogą jedynie zostać zweryfikowane z urzędu. Podnoszone przez skazanego okoliczności natomiast nie mogą stanowić podstawy do wznowienia postępowania w oparciu o okoliczności wskazane w treści art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Nienależyta bowiem obsada sądu, o jakiej mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., wiązana winna być wyłącznie z rozpoznaniem sprawy w składzie odbiegającym liczbowo lub strukturalnie (jakościowo) od składu przewidzianego dla rozpoznania danej kategorii spraw w sądzie określonego szczebla lub w danym postępowaniu. Rzeczona bezwzględna podstawa odwoławcza nie może być też łączona z kwestią niezawisłości czy bezstronności sądu (zob. szerzej: postanowienie Sądu Najwyższego z 8 marca 2022 r., III KK 524/21, LEX nr 3410038). Materia zaś związana z bezstronnością sędziego – co do którego zachodziły podstawy wyłączenia, o których mowa w art. 41 § 1 k.p.k. – od lat konsekwentnie była rozpatrywana w kategorii względnych przyczyny odwoławczych III KO 68/24 3 (zob. m.in. R. Stefański, Wyłączenie sędziego z mocy orzeczenia sądu, Przegląd Sądowy 2007, z. 6, s. 119; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 24 lutego 2015 r., V KK 2/15, LEX nr 1645250; 29 marca 2018 r., V KZ 15/18, LEX nr 2473817). Należy pamiętać, że przepis art. 439 § 1 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, bowiem w przypadku wystąpienia enumeratywnie wyliczonych w nim sytuacji, obliguje sąd do orzekania poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz niezależnie od wpływu uchybienia na treść wyroku. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić brak możliwości wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 29 grudnia 2021 r., sygn. II AKa 210 /21. Z uwagi na fakt, że wznowienie postępowania z powodu uchybień, o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., może nastąpić tylko z urzędu, zaś inicjatywa strony może sprowadzać się jedynie do zasygnalizowania organowi procesowemu uchybienia należącego do katalogu bezwzględnych przyczyn odwoławczych, w celu podjęcia przez ten organ działania z urzędu (art. 9 § 2 k.p.k.). Stąd też, w przypadku uznania przez organ procesowy, że sygnalizowane przez stronę uchybienie w sposób oczywisty nie wystąpiło, jak również w sytuacji, gdy wznowienie takie nie jest prawnie dopuszczalne, wystarczy poinformować podmiot sygnalizujący o braku możliwości wznowienia postępowania z urzędu, względnie wydać w tym przedmiocie niezaskarżalne zarządzenie, co też uczyniono w niniejszej sprawie. [J.I.] [ms]