II UZ 76/16

Sygn. akt II UZ 76/16 POSTANOWIENIE Dnia 16 lutego 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Józef Iwulski (przewodniczący) SSN Romualda Spyt (sprawozdawca) SSA Marek Procek w sprawie z wniosku C. S.A. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi [...] z udziałem zainteresowanych: […] o podstawę wymiaru składek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 16 lutego 2017 r., zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego [...] z dnia 1 sierpnia 2016 r., sygn. akt III AUa …/15, oddala zażalenie. UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny [...], po rozpoznaniu sprawy z wniosku C. S.A. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziału [...], przy udziale zainteresowanych, o podstawę wymiaru składek, odrzucił skargę kasacyjną odwołującej się Spółki od wyroku tego Sądu z dnia 7 kwietnia 2016 r. W uzasadnieniu wskazano, że w niniejszej sprawie wnioskodawca odwołał się od trzech decyzji organu rentowego dotyczących zainteresowanych A. G., A. K., A. K., w których to decyzjach określono, że podstawa wymiaru i składka na ubezpieczenie zdrowotne zainteresowanych z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów zlecenia u płatnika składek, tj. wnioskodawcy wynosi 0. 2 W ocenie organu rentowego wnioskodawca, C. S.A. bezpodstawnie wykazał podstawę i składkę zdrowotną od zawartych umów zlecenia, w ramach której zleceniobiorcy (zainteresowani) wykonywali pracę na rzecz swoich pracodawców. Każdy zainteresowany miał podpisaną umowę o pracę ze swoim pracodawcą prowadzącym działalność gospodarczą, a pracodawca miał podpisaną umowę o współpracy z wnioskodawcą C. S.A. Faktycznie praca zleceniobiorców była wykonywana na rzecz pracodawców, tym samym ma tu zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 963 ze zm.; dalej ustawa systemowa). Sąd Apelacyjny, rozstrzygając apelację wnioskodawcy, przyjął, że przychód, jaki uzyskali zainteresowani A. K. - u I. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą M., A. K. - u A. G. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą F.U. „A.” oraz A. G. - u K. Ż. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą B. - z tytułu wykonywania usług wynikających z zawartych umów zlecenia, powinien być uwzględniony w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne u tychże pracodawców zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. W związku z powyższym, zdaniem Sądu Apelacyjnego, przedmiotem sporu nie jest podleganie zainteresowanych ubezpieczeniom zdrowotnym, a jedynie podstawa wymiaru składek, a w konsekwencji wysokość składek na ubezpieczenia opisana w zaskarżonej decyzji. W spornym okresie zainteresowani podlegali ubezpieczeniom społecznym, w tym ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pracowniczego zatrudnienia, a zastosowanie skutku z art. 8 ust. 2a powołanej ustawy wiązało się z podwyższeniem podstawy wymiaru składek należnych od pracodawców. Z tego względu przedmiotem sporu jest wyłącznie wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne, a wartość przedmiotu zaskarżenia odnosi się do części stanowiącej różnicę pomiędzy sumą przypisanych w spornych decyzjach składek z umów cywilno-prawnych, a wynikającymi z deklaracji płatnika. Wartość przedmiotu zaskarżenia, tak rozumianą wnioskodawca określił na kwoty: 110,41 zł - wobec A. G., 340,60 zł - odnośnie do A. K. i 35,17 zł - odnośnie do A. K. Skoro przedmiotem sporu w sprawie jest prawo majątkowe, sprowadzające się do wysokości składek, a wartość zaskarżenia odnośnie do wyżej wymienionych zainteresowanych jest 3 niższa niż 10.000 zł, skarga kasacyjna nie jest dopuszczalna. C. S.A. zaskarżyła to postanowienie zażaleniem w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotnych wpływ na treść postępowania i wydanego w sprawie postanowienia z dnia 1 sierpnia 2016 r., a mianowicie: art. 3982 § 1 k.p.c., przez odrzucenie wniesionej przez stronę skarżącą skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, podczas gdy została ona złożona w sprawach, w których skarga kasacyjna jest dopuszczalne niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia; art. 3986 § 2 k.p.c., przez jego zastosowanie, mimo że nie zachodziły okoliczności uzasadniające jego zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej strony skarżącej. W uzasadnieniu podniesiono, że sprawa, w której wniesiono skargą kasacyjną, ma charakter sprawy o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, a więc wniesienie skargi kasacyjnej na rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji należy uznać za dopuszczalne, mimo że wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza 10.000 zł. Za sprawę o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego należy bowiem uznać sprawę, w której ustalane jest, czy dany podmiot podlega z danego tytułu ubezpieczeniu społecznemu. Przy czym przez termin ubezpieczenie społeczne należy rozumieć również ubezpieczenie zdrowotne. Toczony spór nie jest sporem o wysokość składki, ale sporna jest „podmiotowa konfiguracja” stosunku ubezpieczenia zdrowotnego. Taki charakter ma spór będący przedmiotem postępowania przed Sądem pierwszej i drugiej instancji zakończony wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2016 r. Przedmiotem rozpoznania jest bowiem ustalenie, czy zainteresowani ubezpieczeni w ramach pracy, którą świadczyli, podlegają ubezpieczeniu z tytułu zawartej ze skarżącym umowy zlecenia czy z tytułu umów o pracę zawartych ze swoimi pracodawcami. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy wyrażał pogląd, że w sprawie określonej jako „o składki na ubezpieczenie zdrowotne”, w której organ rentowy ustalił „zerową” podstawę i wymiar składek na ubezpieczenie zdrowotne z uwagi na niepodleganie danej osoby ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umów cywilnoprawnych zawartych z osobą 4 trzecią, na podstawie których osoba ta wykonywała pracę na rzecz swojego pracodawcy (art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 993 ze zm.), w istocie spór dotyczy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. W tym stanowisku podkreśla się, że ubezpieczenie zdrowotne ma charakter ubezpieczenia społecznego, bowiem ubezpieczenie to jest rodzajem ubezpieczenia społecznego, zaś jego odrębność wynika przede wszystkim z faktu odmiennego przedmiotu ochrony oraz odrębności organizacyjnej. W rezultacie więc Sąd Najwyższy przyjmował, że - stosownie do art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c. - sprawa o objęcie obowiązkiem tego ubezpieczenia jest sprawą, w której skarga kasacyjna przysługuje bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 lutego 2013 r., II UZ 129/12, LEX nr 1427732; z dnia 14 maja 2013 r., II UZ 19/13, LEX nr 1427734; z dnia 6 czerwca 2013 r., II UZ 39/13, LEX nr 1331303; z dnia 17 maja 2013 r., II UZ 21/13, LEX nr 1619028; z dnia 17 maja 2013 r., II UZ 22/13 ,LEX nr 1619029; z dnia 17 maja 2013 r., II UZ 20/13, LEX nr 1555546; z dnia 14 maja 2013 r., II UZ 17/13, LEX nr 1427733). Sąd Najwyższy w obecnym składzie nie podziela tego poglądu z następujących względów. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zakres rozpoznania sądu wyznacza treść decyzji organu rentowego. Powyższe stanowisko poparte jest utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, w którym przyjmuje się, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 20 stycznia 2010 r., II UZ 49/09, LEX nr 583831 i z 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 601 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 23 kwietnia 2010 r., II UK 309/09, LEX nr 604210 i z 26 maja 2011 r., II UK 360/10, LEX nr 901610). Zaskarżone w niniejszym postępowaniu decyzje określają podstawę wymiaru i wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne poszczególnych zainteresowanych. Zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2016 r., poz. 1793 ze zm.), dyrektor oddziału wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia 5 zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń (ust. 1). Do spraw, o których mowa w ust. 1, nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne, należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych (ust. 2). Zaskarżone w niniejszym postępowaniu decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydane zostały w ramach kompetencji przyznanych mu właśnie na podstawie art. 109 ust. 2 powyższej ustawy i dotyczą wymiaru i poboru składek na ubezpieczenie zdrowotne, a nie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, co do którego - w sprawach wątpliwych (gdy objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym z mocy prawa nie jest konsekwencją objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi) wypowiadać się wiążąco może Narodowy Fundusz Zdrowia (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2015 r., I UK 251/14, LEX nr 1712806 i powołane tam orzecznictwo i piśmiennictwo). Nie można zatem przyjmować, że przedmiotem rozpoznania Sądu było podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu, skoro nie należy to do kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i, co więcej, rozstrzyganie sporu o objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym nie należy do drogi postępowania przed sądem powszechnym - sądem ubezpieczeń społecznych (zob. art. 109 ust. 5 i 6 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). W rezultacie dopuszczalność skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, ograniczonej jedynie do kwestii wymiaru składek na ubezpieczenia zdrowotne, jest – zgodnie z art. 3982 zdanie pierwsze k.p.c. – uzależniona od wartości przedmiotu zaskarżenia, a skoro ta w każdej z indywidualnych spraw dotyczących poszczególnych zainteresowanych nie sięga pułapu 10.000 zł, to rozstrzygnięcie Sądu drugiej instancji ma oparcie w art. 3986 § 2 k.p.c. Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji. kc