II CR 310/88

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Niejadlik (spr.).Sędziowie SN: T. Miłkowski, E. Warzocha.Protokolant: H. Elba.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 1989 r. sprawy z powództwa Reginy G. przeciwko Gminnej Spółdzielni "S." w M. o zapłatę na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Jeleniej Górze z dnia 23 czerwca 1988 r., sygn. akt I C 90/86,uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo oraz w części rozstrzygającej o kosztach postępowania i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi orzeczenie o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowódka Regina G. jest właścicielką nieruchomości położonej w P., obejmującej działkę gruntu i wzniesiony na niej budynek hotelowo-gastronomiczny nazywany Barem "P.". W dniu 2 stycznia 1975 r. oddała ten budynek w najem pozwanej Spółdzielni "S." w M. W nocy z dnia 1 na 2 kwietnia 1986 r. pożar w 90% zniszczył budynek, w którym znajdował się Bar "P.". Przyczyną pożaru były niedociągnięcia pozwanej Spółdzielni w zakresie bieżącej konserwacji i eksploatacji instalacji elektrycznej, założonej w opisanym budynku. Toteż strona pozwana nie kwestionuje tego, że - w tej sytuacji - ona ponosi odpowiedzialność za szkodą doznaną stąd przez powódkę Reginę G.Powódka żądała w pozwie zobowiązania pozwanej Spółdzielni do odbudowania spalonego budynku, ewentualnie do przyznania jej kwoty 20.000.000 zł odpowiadającej wartości tego domu. Pozwana Spółdzielnia zarzuciła, że przywrócenie stanu poprzedniego byłoby nieopłacalne, a żądane odszkodowanie jest rażąco wygórowane. Biegły z zakresu budownictwa Henryk S. potwierdził stanowisko obrony, że odbudowa budynku nie jest opłacalna. Był to - według niego - dom parterowy z. poddaszem użytkowym, o konstrukcji drewnianej, zużytej w 80%. Posługując się metodą kubaturową i stosując ceny z cennika PZU, biegły Henryk S. zajął stanowisko, że wartość, tego budynku odpowiada - po uwzględnieniu stopnia zużycia - kwocie 5.498.700 zł. W wyroku z dnia 23 czerwca 1988 r. zasądził, więc Sąd Wojewódzki od strony pozwanej tą kwotę na rzecz powódki tytułem odszkodowania, a - poza tym - oddalił powództwo.W rewizji - powołującej podstawy zaskarżenia z art. 368 pkt 3 i 5 k.p.c. - powódka wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej powództwo i o przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Jeleniej Górze.Rewizja jest uzasadniona.Nie jest trafny zarzut niewyjaśnienia sprawy. Okoliczności istotne dla wyniku sprawy (art. 227 k.p.c.), a były - według rewizji powódki - nimi ustalenie stanu budynku przed pożarem, określenie stopnia jego zużycia oraz wybór metody obliczenia wysokości odszkodowania, zostały wyjaśnione - po oględzinach i zapoznaniu się z fotografiami budynku - przez biegłego Henryka S. W dniu rozprawy poprzedzającej wydanie zaskarżonego wyroku nie zachodziła, więc potrzeba prowadzenia na pierwsze dwie z nich z urzędu dowodu ze świadków. Oznacza to, że wniosek o dopuszczenie dowodu ze świadków, w ogóle niezindywidualizowanych nawet w rewizji i bez wskazania faktów (art. 258 k.p.c.), jakie mieliby potwierdzić ("o dowód z przesłuchania stron, a w dalszym okresie zawnioskowanie świadków"), złożony do protokołu tej rozprawy, (czyli w 2 lata po wniesieniu pozwu i w 3 tygodnie po złożeniu opinii przez biegłego), władny był - bez obrazy art. 3, 217 i 227 k.p.c. - oddalić Sąd Wojewódzki. Przepis art. 299 k.p.c. umocowywał zaś ten Sąd do odmowy dopuszczenia - z natury rzeczy posiłkowego - dowodu z przesłuchania stron. Skarżąca, więc nie mogła wywodzić wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku z podstawy rewizyjnej określonej w pkt 3 art. 368 k.p.c.Uchybienie procesowe, którym dotknięty jest zaskarżony wyrok, nie tkwiło jednak w tym, że za podstawę orzekania przyjął Sąd Wojewódzki - minio jej sprzeczności z pozasądowymi wypowiedziami rzeczoznawców Władysława K. i Zbigniewa M. (zużycie budynku = 40-50%, kosztorysowa metoda ustalenia odszkodowania, odszkodowanie kilkakrotnie wyższe), opracowanymi na piśmie na zlecenie powódki - opinię biegłego Henryka S. Uszło, bowiem uwagi skarżącej, że dopiero postanowienie o przeprowadzeniu dowodu (art. 236 k.p.c.) nadaje opinii wskazanego w nim rzeczoznawcy (art. 278 k.p.c.), charakter dowodu z opinii biegłego. Oświadczenie rzeczoznawcy, opracowane na zlecenie strony i przez nią złożone do akt sprawy, nie jest, zatem - choćby był on wpisany na listę biegłych sądowych - opinią biegłego, lecz ma charakter twierdzenia tej strony. Do jego wypowiedzi powinien, więc Sąd ustosunkować się - jak do twierdzeń samej strony - w uzasadnieniu wyroku. Dane ujawnione w sprawie wskazują, że do pisemnych wypowiedzi tychże rzeczoznawców ustosunkował się szczegółowo w opinii uzupełniającej biegły Henryk S. Ustalenia zawarte w jego opinii przyjął zaś - jak powiedziano - Sąd Wojewódzki za podstawę orzekania (art. 233 § 1, 328 § 2 k.p.c.).Można się jednak zgodzić ze stanowiskiem rewizji, że oparcie rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku na opinii tego biegłego było - mimo to - co najmniej przedwczesne. Nie do odparcia jest, bowiem zarzut, że odmawiając - zgłoszonemu do protokołu ostatniej rozprawy - żądaniu powódki o wezwanie biegłego Henryka S. na rozprawę w celu ustnego wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie w przedmiocie "stanu obiektu zgodnie z zarzutami przedstawionymi dzisiaj w piśmie procesowym", dopuścił się już Sąd Wojewódzki naruszenia przepisów prawa procesowego. Henryk S. określił przecież stopień zużycia budynku na 80%, a powódka - poprzez wymienionych rzeczoznawców, na 40-50%, w grę wchodziła tu, więc sporna między stronami podstawa określenia wysokości odszkodowania. Sprowadzając uzasadnienie odmowy do zdania "opinia biegłego S. jest wyczerpująca", przeoczył ten Sąd, że strony mają prawo zadawania pytań biegłemu w związku z wydaną przez niego opinią (art. 289, w zw. z art. 271 k.p.c.). Odmowa wezwania na rozprawę biegłego w celu ustnego wyjaśnienia zakwestionowanej przez stronę opinii złożonej przezeń na piśmie (art. 286 k.p.c.), stanowi z reguły takie uchybienie procesowe, które mogło wpłynąć na wynik sprawy (art. 368 pkt 5 k.p.c.). To wskazuje, że powódka wykazała podstawę zaskarżenia z pkt 3 art. 368 k.p.c.Dlatego wyrok w części zaskarżonej uchylono (art. 388 § 1 k.p.c.).Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rewizyjnego znajduje uzasadnienie w przepisie art. 108 § 2 k.p.c.