IV CZ 69/12

PostanowienieIzba Cywilna2012-10-12

Skład orzekający: Józef Frąckowiak, Anna Owczarek, Hubert Wrzeszcz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy powinien ingerować w rozstrzygnięcie sądu drugiej instancji dotyczące kosztów procesu, oparte na dyskrecjonalnym uprawnieniu z art. 102 k.p.c., w sytuacji braku szczególnych i wyjątkowych okoliczności?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy nie dopatrzył się w okolicznościach sprawy sytuacji szczególnej i wyjątkowej, wymagającej jego ingerencji w rozstrzygnięcie o kosztach procesu oparte na art. 102 k.p.c. Stanowisko Sądu Najwyższego jest ugruntowane w orzecznictwie, że przepis art. 102 k.p.c. zawiera uprawnienie o charakterze czysto dyskrecjonalnym, a jego zastosowanie przez sąd niższej instancji może być zmienione przez sąd wyższej instancji tylko w wyjątkowych sytuacjach.
Stan faktyczny
Powodowie wnieśli apelację od wyroku sądu pierwszej instancji. Apelacja została odrzucona przez Sąd Apelacyjny z powodu nieuiszczenia należnej opłaty po oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd Apelacyjny zasądził od powodów na rzecz pozwanego koszty postępowania za drugą instancję, częściowo obciążając powodów ze względu na sposób zakończenia sporu, ich sytuację ekonomiczną i charakter dochodzonego roszczenia. Powodowie zaskarżyli postanowienie w części dotyczącej kosztów, zarzucając naruszenie przepisów k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powodów jako nieuzasadnione i zasądził od powodów na rzecz pozwanego koszty postępowania zażaleniowego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV CZ 69/12 POSTANOWIENIE Dnia 12 października 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Anna Owczarek SSN Hubert Wrzeszcz (sprawozdawca) w sprawie z powództwa M. G., C. G. i A. G. przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń SA w Warszawie o odszkodowanie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 12 października 2012 r., zażalenia powodów na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim orzeczenia Sądu Apelacyjnego z dnia 29 lutego 2012 r., oddala zażalenie i zasądza od powodów na rzecz pozwanego po 100 (sto) zł kosztów postępowania zażaleniowego. Uzasadnienie 2 Postanowieniem z dnia 29 lutego 2012 r. Sąd Apelacyjny odrzucił apelację powodów i zasądził od powodów na rzecz pozwanego po 1000 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu za drugą instancję Z uzasadnienia postanowienia wynika, że wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika apelacja powodów została odrzucona z powodu nieuiszczenia – po oddaleniu zażalenia na postanowienie oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych – w terminie należnej opłaty od apelacji (art. 370 w związku z art. 373 k.p.c.) Uzasadniając orzeczenie o kosztach za instancję odwoławczą, Sąd przytoczył art. 102 w związku z art. 108 § 1 k.p.c. i wyjaśnił, że obciążył powodów częściowo tymi kosztami ze względu na sposób zakończenia sporu w drugiej instancji, jak również sytuację ekonomiczną powodów i charakter dochodzonego roszczenia. Postanowienie zaskarżyli powodowie w części dotyczącej rozstrzygnięcia o kosztach za instancję odwoławczą. Zarzucili, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 102, art. 108, art. 370 i art. 373 k.p.c. i wnieśli o uchylenie postanowienia w zaskarżonej części i „nieorzekanie o kosztach postępowania”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Ze względu na zakres zaskarżenia postanowienia zarzuty wydania postanowienia z naruszeniem przepisów dotyczących odrzucenia apelacji (art. 370 i art. 373 k.p.c.) nie podlegają kontroli zażaleniowej. Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 108 k.p.c., albowiem przepis ten – w zakresie, w jakim znajduje zastosowanie w sprawie – nakłada na sąd wykonany w sprawie obowiązek orzeczenia o kosztach procesu w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie o kosztach za instancję odwoławczą stanowił przepis art. 102 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. W orzecznictwie Sądu Najwyższego jest ugruntowane stanowisko, że przepis art. 102 k.p.c. zawiera uprawnienie o charakterze czysto dyskrecjonalnym. Wprawdzie kwestia trafności i zasadności skorzystania z tego uprawnienia, co do zasady może być objęta kontrolą sądu wyższego rzędu, niemniej jednak ewentualna zmiana 3 zaskarżonego orzeczenia o koszach powinna być tylko wyjątkowa (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2011 r., IV CZ 136/10, z dnia 11 maja 2011 r., I CZ 34/11, z dnia 19 października 2011 r., II CZ 68/11 i z dnia 9 lutego 2012 r., III CZ 2/12, niepubl.). Sąd Najwyższy nie dopatrzył się w okolicznościach sprawy sytuacji szczególnej i wyjątkowej, wymagającej jego ingerencji. Zarzut wydania postanowienia w zaskarżonej części z naruszeniem art. 102 k.p.c. należało zatem uznać za nieuzasadniony. Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako nieuzasadnione (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.). O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 w związku z art. 105 § 1, art. 391 § 1 i art. 3941 § 3 k.p.c. Przewidziana w § 12 ust. pkt 2 w związku z § 6 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 163, poz. 1349 ze zm.), przy wartości przedmiotu zaskarżenia 3000 zł, minimalna stawka za prowadzenie sprawy w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym wynosi 300 zł (50% z 600 zł). W tej sytuacji od każdego z powodów na rzecz pozwanego należało zasądzić po 100 zł tytułem kosztów postępowania zażaleniowego. db

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 370art. 373 KPCart. 102art. 108 § 1 KPCart. 108art. 108 KPCart. 102 KPCart. 391 § 1 KPCart. 39814art. 3941 § 3 KPCart. 98art. 105 § 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy