I CZ 57/11
PostanowienieIzba Cywilna2011-10-28
Skład orzekający: Krzysztof Strzelczyk, Józef Frąckowiak, Bogumiła Ustjanicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji, oddalając apelację i nie obciążając powoda kosztami postępowania apelacyjnego, prawidłowo zastosował przepisy dotyczące kosztów procesu, w szczególności art. 100 k.p.c. i art. 102 k.p.c., oraz czy uzasadnił swoje rozstrzygnięcie?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie o kosztach procesu, uznając, że sąd drugiej instancji nieprawidłowo zastosował art. 100 k.p.c., który dotyczy częściowego uwzględnienia żądań. Odstąpienie od obciążenia powoda kosztami w całości, przy oddaleniu jego apelacji, wskazuje na zastosowanie art. 102 k.p.c. (szczególnie uzasadniony wypadek), jednak sąd nie wyjaśnił bliżej, jakie szczególne względy uzasadniały takie rozstrzygnięcie. Brak należytego uzasadnienia uniemożliwił Sądowi Najwyższemu kontrolę zaskarżonego rozstrzygnięcia.Stan faktyczny
Powództwo o ustalenie nieważności czynności prawnej zostało oddalone przez Sąd Okręgowy. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda, ale nie obciążył go kosztami postępowania apelacyjnego, powołując się na art. 100 § 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. z uwagi na szczególny charakter sprawy. Pozwana wniosła zażalenie na postanowienie o kosztach, zarzucając nieadekwatność podstawy prawnej i brak uzasadnienia zastosowania art. 102 k.p.c.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie o kosztach procesu i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania w zakresie kosztów postępowania apelacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
.Sygn. akt I CZ 57/11 POSTANOWIENIE Dnia 28 października 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Frąckowiak SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z powództwa Cechu Rzemiosł Wielobranżowych w R. przeciwko Gminie Miasta R. o ustalenie nieważności czynności prawnej, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 28 października 2011 r., zażalenia strony pozwanej na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie III wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 16 września 2010 r., uchyla zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego przed Sądem Najwyższym.
2 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 16 września 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda Cechu Rzemiosł Wielobranżowych w R. wniesiona od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 11 lutego 2010 r., którym zostało oddalone w całości powództwo skierowane przeciwko Gminie Miasta R. o ustalenie nieważności czynności prawnej. W tym samym wyroku Sąd Apelacyjny nie obciążył powoda kosztami postępowania apelacyjnego. Z pisemnych motywów tego rozstrzygnięcia o kosztach wynika tylko, że orzekł na podstawie art. 100 § 1 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. z uwagi na szczególny charakter sprawy. Pozwana Gmina złożyła zażalenie na zawarte wyroku sądu drugiej instancji postanowienie rozstrzygające o kosztach postępowania apelacyjnego. Zarzuciła w nim, że podana przez sąd jako podstawa orzeczenia o kosztach nie jest adekwatna do rozstrzygnięcia. Jeśli tą podstawą miałby być art. 102 k.p.c., to zdaniem pozwanej nie została wyjaśniona kwestia, czy w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek usprawiedliwiający nieobciążanie powoda kosztami postępowania apelacyjnego. Na tej podstawie pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od powoda kwoty 5400 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wskazany przez sąd art. 100 k.p.c. znajduje zastosowanie jedynie w razie częściowego uwzględnienia żądań. Słusznie zatem zarzuca się w zażaleniu, że sąd drugiej instancji odstępując od obciążenia w całości powoda kosztami postępowania apelacyjnego zastosował w istocie art. 102 k.p.c. na co wskazywałoby także odwołanie się do szczególnie uzasadnionego wypadku będącego przesłanką zastosowania tej normy procesowej. Zarówno to uchybienie, jak również brak bliższego wyjaśnienia, jakie szczególne względy uzasadniały przy rozliczaniu kosztów odstępstwo od reguły odpowiedzialności za wynik procesu, uniemożliwiają Sądowi Najwyższemu dokonanie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia o kosztach w oparciu o przepis art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. Z tego względu Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- V CZ 7/12 2012-05-09Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zniósł wzajemnie koszty postępowania apelacyjnego na podstawie art. 100 k.p.c., nie przedstawiając w uzasadnieniu koniecznych ustaleń i rozważań dotyczących stopnia wygrania sprawy pr…
- II CZ 111/10 2010-11-10Czy brak uzasadnienia rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego przez sąd drugiej instancji uzasadnia uchylenie tego postanowienia przez Sąd Najwyższy?
- V CZ 108/10 2011-03-10Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo zinterpretował i zastosował art. 102 k.p.c. w przedmiocie kosztów procesu, uwzględniając całokształt okoliczności sprawy, w tym sytuację życiową strony?
- II CZ 33/10 2010-04-22Czy sąd drugiej instancji, stosując art. 102 k.p.c. w przedmiocie kosztów postępowania apelacyjnego, może oprzeć swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na dokumentach złożonych przez stronę w celu uzyskania zwolnienia od kosztó…
- IV CZ 30/11 2011-07-08Czy sąd drugiej instancji, odstępując od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania za instancję odwoławczą na podstawie art. 102 k.p.c., musi podać motywy swojego rozstrzygnięcia?
Powołane przepisy
art. 100 § 1 KPCart. 108 § 1 KPCart. 102 KPCart. 100 KPCart. 3941 § 1 pkt 2 KPCart. 394 § 3 KPCart. 39815 § 1 KPC§ 1§ 1 pkt 2§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy