IV CZ 30/11

PostanowienieIzba Cywilna2011-07-08

Skład orzekający: Irena Gromska-Szuster, Mirosław Bączyk, Dariusz Zawistowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji, odstępując od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania za instancję odwoławczą na podstawie art. 102 k.p.c., musi podać motywy swojego rozstrzygnięcia?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że postanowienie o kosztach procesu, wydane na podstawie art. 102 k.p.c., wymaga podania motywów przez sąd drugiej instancji. Brak uzasadnienia uniemożliwia kontrolę orzeczenia i stanowi naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.
Stan faktyczny
Sąd Okręgowy oddalił apelację powodów i odstąpił od obciążania ich kosztami postępowania za instancję odwoławczą, powołując się na art. 102 k.p.c. Strona pozwana wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie tego przepisu i brak uzasadnienia. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za uzasadnione.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie o kosztach i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV CZ 30/11 POSTANOWIENIE Dnia 8 lipca 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) w sprawie z powództwa J. O., K. O. i P. O. przeciwko Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu w W. o odszkodowanie i rentę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 lipca 2011 r., zażalenia strony pozwanej na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim wyroku Sądu Okręgowego z dnia 14 grudnia 2010 r., uchyla zaskarżone postanowienie i w tym zakresie przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania zażaleniowego. Uzasadnienie 2 Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010 r. Sąd Okręgowy oddalił apelację powodów (punkt 1) oraz odstąpił od obciążania ich kosztami postępowania za instancję odwoławczą (punkt 2), jako podstawę swojego rozstrzygnięcia wskazując art. 102 k.p.c. Postanowienie o kosztach procesu zostało zaskarżone przez stronę pozwaną zażaleniem, w którym wniosła o jego zmianę i przyznanie jej kosztów postępowania za instancję odwoławczą, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił naruszenie przez Sąd art. 102 k.p.c., podnosząc, że sama sytuacja majątkowa strony nie stanowi podstawy do odstąpienia od obciążania jej kosztami procesu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. Stosownie do treści art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis ten odwołuje się do zasady słuszności, przy orzekaniu o kosztach procesu, stanowiąc wyjątek od reguły odpowiedzialności za wynik procesu. Sąd Okręgowy stosując ten przepis nie podał motywów swojego rozstrzygnięcia. Uniemożliwia to Sądowi Najwyższemu dokonanie kontroli takiego postanowienia w oparciu o przepis art. 3941 § 1 pkt 2 k.p.c. i uzasadnia stwierdzenie naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Z tego względu Sąd Najwyższy na podstawie art. 394 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 102 KPCart. 3941 § 1 pkt 2 KPCart. 328 § 2 KPCart. 391 § 1 KPCart. 394 § 3 KPCart. 39815 § 1 KPC§ 1 pkt 2§ 2§ 1§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 26.07.2026. · PDF źródłowy