I KZP 10/03

UchwałaIzba Karna2003-04-30

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalne jest prowadzenie postępowania sądowego o wykroczenie skarbowe w trybie zwyczajnym?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały, stwierdzając, że w sprawach o wykroczenia skarbowe, które z założenia rozpoznaje się w trybie uproszczonym, dopuszczalne jest również postępowanie zwyczajne. Subsydiarność postępowania uproszczonego jest kanonem postępowania karnego, wynikającym z jego modelu jako zredukowanego postępowania zwyczajnego. Nie ma normatywnych przeszkód ani racjonalnych powodów, aby tej relacji nie stosować do postępowania w sprawach o wykroczenia skarbowe.
Stan faktyczny
Sąd Rejonowy wniósł akt oskarżenia przeciwko Zbigniewowi M. o wykroczenie skarbowe, wskazując na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Następnie, na podstawie art. 474 § 2 k.p.k., postanowił prowadzić sprawę w trybie zwyczajnym. Po wydaniu wyroku umarzającego postępowanie, Urząd Celny złożył apelację. Sąd Okręgowy przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące dopuszczalności prowadzenia postępowania o wykroczenie skarbowe w trybie zwyczajnym.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w przedmiocie zagadnienia prawnego.

Pełny tekst orzeczenia

POSTANOWIENIE Z DNIA 30 KWIETNIA 2003 R. I KZP 10/03 W sprawach o wykroczenia skarbowe, które z założenia rozpozna-je się w trybie uproszczonym (art. 117 § 2 k.k.s.), dopuszczalne jest rów-nież postępowanie zwyczajne. Przewodniczący: sędzia SN H. Gradzik (sprawozdawca). Sędziowie SN: P. Hofmański, W. Kozielewicz. Zastępca Prokuratora Generalnego: R. Stefański. Sąd Najwyższy w sprawie Zbigniewa M., oskarżonego z art. 88 § 3 k.k.s. w zb. z art. 54 § 3 k.k.s., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posie-dzeniu w dniu 30 kwietnia 2003 r., przekazanego na podstawie art. 441 § 1 k.p.k. przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie, postanowieniem z dnia 13 stycznia 2003 r., zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wy-kładni ustawy: „Czy dopuszczalne jest prowadzenie postępowania sądowego o wykro-czenie skarbowe w trybie zwyczajnym?” p o s t a n o w i ł o d m ó w i ć podjęcia uchwały. 2 U Z A S A D N I E N I E Po wszczęciu dochodzenia Urząd Celny w P., postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2002 r., przedstawił Zbigniewowi M. zarzut popełnienia wykroczenia skarbowego określonego w art. 88 § 3 Kodeksu karnego skarbowego, polegającego na tym, że w sierpniu 2001 r. nie dokonał powrotnego wywozu przyczepy kempingowej o wartości celnej 2 000 zł, przez co naraził Skarb Państwa na uszczuplenie cła w kwocie 700 zł. W celu kontynuowania dochodzenia przekazano sprawę Urzędowi Cel-nemu w S., jako miejscowo właściwemu. Na wniosek tego organu Izba Celna w P., w trybie art. 153 § 2 k.k.s., dwukrotnie przedłużyła docho-dzenie na czas oznaczony, gdyż nie zostało ono zakończone w terminie 2 miesięcy. W dniu 22 sierpnia 2002 r. Urząd Celny wniósł do Sądu Rejonowe-go w K. akt oskarżenia przeciwko Zbigniewowi M., zarzucając mu, że w sierpniu 2001 r., będąc uprawnionym do korzystania z procedury odpra-wy czasowej przyczepy kempingowej o wartości celnej 2 000 zł, zgło-szonej do takiej procedury w formie zgłoszenia ustnego, nie dokonał jej powrotnego wywozu, przez co naraził Skarb Państwa na uszczuplenie cła w wysokości 700 zł oraz uszczuplenie podatku VAT w wysokości 594 zł – tj. popełnienie wykroczenia skarbowego określonego w art. 88 § 3 k.k.s. w zbiegu z art. 54 § 3 k.k.s. W akcie oskarżenia stwierdzono, że sprawa podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym. Przewodniczący wydziału karnego Sądu Rejonowego wyznaczył rozprawę w trybie uproszczonym w obsadzie jednego sędziego. W ter-minie rozprawy Sąd, procedujący jednoosobowo, postanowił, na pod-stawie art. 474 § 2 k.p.k., prowadzić sprawę w trybie zwyczajnym, „albo-wiem dochodzenie nie zostało zakończone w ustawą przewidzianym terminie”. Rozpoznano sprawę w postępowaniu zwyczajnym, przy czym 3 sąd orzekał w składzie jednego sędziego i dwóch ławników. W dniu 29 października 2002 r. zapadł wyrok, którym, na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k.s., Sąd Rejonowy umorzył postępowanie ze względu na znikomą społeczną szkodliwość czynu. Urząd Celny złożył apelację, w której zarzucił zaskarżonemu wyro-kowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za jego podstawę. Wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej in-stancji do ponownego rozpoznania. Rozpoznający apelację Sąd Okręgowy w R. uznał, że w postępo-waniu odwoławczym wyłoniło się zagadnienie prawne wymagające za-sadniczej wykładni ustawy. Przedstawił je w formie przytoczonego na wstępie pytania. Ze sformułowania pytania nie wynika wprost, który przepis ustawy miałby podlegać zasadniczej wykładni. Oczywiste jest jednak, że wątpli-wości Sądu Okręgowego dotyczą zawartej w art. 113 § 1 k.k.s. normy odsyłającej w zakresie, w jakim odnosi się ona do postępowania w spra-wach o wykroczenia skarbowe. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe stosuje się odpo-wiednio przepisy kodeksu postępowania karnego, jeśli przepisy Kodeksu karnego skarbowego nie stanowią inaczej. Rozważa sąd odwoławczy, czy nakaz odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania karnego oznacza, że sprawy o wykroczenia skarbowe można rozpozna-wać także w postępowaniu zwyczajnym. Wątpliwości sądu nasuwają się bowiem w związku z treścią art. 113 § 3 pkt 2 k.k.s., który to przepis zda-je się wskazywać, że intencją ustawodawcy było całkowite wyłączenie postępowania zwyczajnego w tych sprawach. Jeśli bowiem stanowi się, że w sprawach o wykroczenia skarbowe nie stosuje się, między innymi, art. 470 k.p.k., to znaczy, że w tej kategorii spraw nie ma żadnych wyłą-czeń ograniczających zakres podmiotowy postępowania w trybie uprosz- 4 czonym. Wnioskować więc można, że właśnie tryb uproszczony został przewidziany jako jedynie właściwy we wszystkich sprawach o wykro-czenia skarbowe. Sąd Okręgowy wyraził też pogląd, że prowadzenia postępowania sądowego w trybie uproszczonym w tej kategorii spraw nie wyłącza art. 474 § 2 k.p.k., interpretowany tak, jak to przyjęto w uchwale Sądu Naj-wyższego z dnia 15 kwietnia 1999 r., I KZP 11/99 (OSNKW 1999 z. 5-6, poz. 28). Zgodnie z wyrażoną w niej tezą, w razie niezakończenia do-chodzenia w trybie uproszczonym przed upływem 2 miesięcy, obowiązek prowadzenia dalszego postępowania na zasadach ogólnych rozciąga się również na postępowanie sądowe. Podzielając pogląd co do obligatoryj-nej konwersji, w warunkach określonych w art. 474 § 2 k.p.k., postępo-wania uproszczonego w zwyczajne, jako obejmującej także postępowa-nie jurysdykcyjne, Sąd Okręgowy uważa, iż taka wykładnia art. 474 § 2 k.p.k. nie może jednak dotyczyć postępowania w sprawach o wykrocze-nia skarbowe, skoro postępowanie uproszczone w tych sprawach zosta-ło dopuszczone w sytuacjach przemawiających znacznie silniej za nada-niem oskarżonemu wszystkich gwarancji procesowych przewidzianych w postępowaniu zwyczajnym (zniesienie wyłączeń podmiotowych), niż w wypadku nieukończenia dochodzenia w ciągu 2 miesięcy. Ostatecznie zatem nakaz odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania karnego w sprawach o wykroczenia skarbowe (art. 113 § 1 k.k.w.), interpretowany z uwzględnieniem treści art. 113 § 3 pkt 2 k.k.s., prowadzi sąd odwoławczy do konkluzji, że właściwym w tych sprawach w postępowaniu sądowym jest tylko tryb uproszczony. A jeśli tak, to rozpoznanie sprawy w trybie zwyczajnym w składzie jednego sę-dziego i dwóch ławników sprawia, że wydany wyrok jest obarczony uchybieniem określonym w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., tj. nienależytą obsa-dą sądu. Zgodnie bowiem z art. 476 § 1 k.p.k., zasadą jest, że w trybie 5 uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę jednoosobowo. W tym właśnie, tj. w upatrywanym zaistnieniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej, do-strzega Sąd Okręgowy znaczenie przedstawionego zagadnienia praw-nego dla rozstrzygnięcia sprawy w drugiej instancji. Odnosząc się do postawionego pytania prawnego, Sąd Najwyższy już na wstępie zauważa, że argumentacja sądu odwoławczego nie zo-stała oparta na adekwatnej i pełnej podstawie normatywnej. Niezbędne jest w związku z tym poczynienie następujących uwag. Sąd Okręgowy, upatrując w przepisie art. 113 § 1 k.k.s., odsyłają-cym do odpowiednio stosowanych przepisów Kodeksu postępowania karnego, podstawy normatywnej stosowania trybu uproszczonego w sprawach o wykroczenia skarbowe, nie dostrzega, że kwestię rodzajów postępowań, w jakich może się toczyć proces w sprawach o wykrocze-nia, skarbowe regulują przepisy art. 117 § 2, 3 i 4 k.k.s. Wprawdzie już z brzmienia art. 113 § 3 pkt 2 k.k.s. (wyłączenie stosowania art. 470 i 472 § 1 k.p.k.) wynika, że ustawodawca wiąże tryb uproszczony ze sprawami o wykroczenia skarbowe, lecz dopiero w art. 117 § 2 k.k.s. potwierdza expressis verbis, że w sprawach o wykroczenia skarbowe stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego o postępowaniu uproszczonym (także nakazowym). W istocie zatem zadane pytanie zmierza ku dokonaniu wykładni nie tylko art. 113 § 1 k.k.s., ale przede wszystkim art. 117 § 2 k.k.s., w którym zawęża się zakres normowania ogólnej normy odsyłającej (art. 113 § 1 k.k.s.), do spraw o wykroczenia skarbowe, a zakres odesłania do przepisów Kodeksu postępowania kar-nego o postępowaniu uproszczonym. Nietrafnie natomiast odwołał się Sąd Okręgowy do art. 474 § 2 k.p.k. i dokonanej już przez Sąd Najwyższy jego wykładni. Przepis ten nie ma przecież zastosowania w sprawach o wykroczenia skarbowe. Zgodnie z art. 113 § 1 k.k.s., przepisy Kodeksu postępowania karnego 6 stosuje się odpowiednio w sprawach o wykroczenia skarbowe wtedy tyl-ko, gdy unormowania Kodeksu karnego skarbowego nie stanowią ina-czej. Tymczasem, w Kodeksie karnym skarbowym inaczej, niż ma to miejsce w Kodeksie postępowania karnego, uregulowano procedurę przedłużenia postępowania w sprawach o wykroczenia skarbowe w razie niezakończenia dochodzenia w terminie 2 miesięcy. W myśl art. 153 § 2 k.k.s., organ nadrzędny nad organem dochodzenia może przedłużyć do-chodzenie w tej kategorii spraw na czas oznaczony. Nie ma tu zatem, jak unormowano w art. 474 § 2 k.p.k., obowiązku prowadzenia dalszego po-stępowania na zasadach ogólnych. Artykuł 153 § 2 k.k.s., jako lex spe-cialis, wyłącza stosowanie art. 474 § 2 k.p.k. w sprawach o wykroczenia skarbowe (T. Grzegorczyk: Nowa kodyfikacja karna. Kodeks karny skar-bowy. Komentarz do tytułu II i III, Warszawa 2000, s. 164). Taki właśnie tryb przedłużenia dochodzenia, tj. na podstawie art. 153 § 2 k.k.s., dwu-krotnie zastosowano w niniejszej sprawie. Sąd Okręgowy, pomijając w swej argumentacji przepis art. 153 § 2 k.k.s., w konsekwencji nie dostrzegł, iż sąd pierwszej instancji błędnie odwołał się do normy zawartej w art. 474 § 2 k.p.k., jako mającej in con-creto obligować do prowadzenia postępowania sądowego w trybie zwy-czajnym. Za bezprzedmiotowe trzeba też uznać argumenty, którymi Sąd Okręgowy zmierzał do wykazania, że przepis art. 474 § 2 k.p.k., wykła-dany jak w powołanej uchwale Sądu Najwyższego, nie powinien być sto-sowany w sprawach o wykroczenia skarbowe. Jedynym przecież powo-dem jego niestosowania jest zamieszczenie w art. 153 § 2 k.k.s. innej regulacji, wyłączającej stosowanie art. 474 § 2 k.p.k. Po wniesieniu uzupełnień i korekt co do warstwy normatywnej omawianego zagadnienia, przejść można do rozważań merytorycznych. Należy je rozpocząć od stwierdzenia, że żaden z przepisów kodeksu karnego skarbowego, regulujących wprost postępowanie w sprawach o 7 wykroczenia skarbowe, bądź odsyłających do odpowiednio stosowanych przepisów kodeksu postępowania karnego, nie zakazuje prowadzenia takiego postępowania na zasadach ogólnych, tj. w trybie zwyczajnym. Jeśli natomiast zważyć, że w art. 113 § 3 pkt 2 k.k.s. wyłącza się stoso-wanie w postępowaniu w tej kategorii spraw art. 470 i 472 § 1 k.p.k., a nie ma wyłączenia art. 484 § 2 k.p.k., to zasadne staje się wnioskowanie, iż znajduje on tutaj zastosowanie. A jeśli tak, to w sytuacji w nim okre-ślonej nakazane jest przejście do postępowania zwyczajnego także w sprawach o wykroczenia skarbowe (T. Grzegorczyk: op. cit. s. 37). Gdy-by ustawodawca zamierzał odrzucić możliwość prowadzenia tych spraw w postępowaniu zwyczajnym, to oczywiste jest, że w art. 113 § 3 pkt 2 k.k.s., normującym zakres stosowania przepisów kodeksu postępowania karnego o postępowaniu uproszczonym w sprawach o wykroczenia skarbowe, zawarłby wyłączenie stosowania także art. 484 § 2 k.p.k. Już z tych powodów, odwołujących się wprost do stanu prawnego, przyjąć należy, że w sprawach o wykroczenia skarbowe, może toczyć się postę-powanie także w trybie zwyczajnym. Powyższe stwierdzenie nie stanowi jednak wyczerpującej odpo-wiedzi na pytanie prawne, którego zakres jest szerszy. Nie ogranicza się ono do tego, czy dopuszczalne jest przejście do postępowania zwyczaj-nego w określonej sytuacji procesowej w trwającym już postępowaniu sądowym uproszczonym, lecz zmierza do wyjaśnienia, czy po wniesieniu aktu oskarżenia w sprawie o wykroczenie skarbowe można przystąpić do jej rozpoznania w postępowaniu zwyczajnym, a więc w przewidzianym dla niego składzie sądu. Zadając pytanie, Sąd Okręgowy zdaje się ocze-kiwać potwierdzenia założenia, że w sprawach, dla których generalnie przewidziane jest postępowanie uproszczone, nie jest dopuszczalne po-stępowanie zwyczajne, chyba że ustawa wprowadza obowiązek takiej zmiany w określonych warunkach. 8 Założenia, na którym opiera się przytoczone rozumowanie sądu odwoławczego, nie można aprobować. Dylemat, czy sprawę o wykro-czenie skarbowe wolno rozpoznać w trybie zwyczajnym jest pozorny, a wypływa z niewłaściwego pojmowania relacji między postępowaniem zwyczajnym a uproszczonym. Postępowania zwyczajnego nie można przeciwstawiać postępowaniu uproszczonemu. Zachodzi między nimi sprzężenie, które można określić tak, że postępowanie uproszczone jest zredukowanym postępowaniem zwyczajnym. W Kodeksie postępowania karnego postępowanie uproszczone jest przewidziane dla spraw o okre-ślone występki, cechujące się generalnie mniejszym stopniem społecz-nej szkodliwości, i zagrożone niższymi sankcjami. Różni je od trybu zwy-czajnego zmniejszenie stopnia formalizmu procesowego, przejawiające się odejściem od niektórych czynności procesowych, obowiązkowych w postępowaniu zwyczajnym (w stadium jurysdykcyjnym: doręczenie oskarżonemu odpisu aktu oskarżenia łącznie z wezwaniem na rozprawę – art. 475 k.p.k., w zasadzie jednoosobowe rozpoznanie sprawy – art. 476 k.p.k., możliwość prowadzenia rozprawy pod nieobecność oskarży-ciela – art. 477 k.p.k., dopuszczalność rozpoznania sprawy pod nieobec-ność oskarżonego i wydania wyroku zaocznego – art. 479 k.p.k., skróce-nie maksymalnego okresu przerwy do 21 dni – art. 484 § 1 k.p.k.). Jeśli jednak już w toku postępowania uproszczonego przedłuża się docho-dzenie ponad oznaczony w ustawie okres albo czyn okazuje się nie na-leżeć do kategorii występków, co do których można stosować tryb uproszczony, albo też przekroczony został maksymalny okres przerwy w rozprawie, ustawa nakazuje prowadzenie dalszego postępowania w try-bie zwyczajnym, a więc z zachowaniem najwyższego standardu gwaran-cji procesowych (art. 474 § 2, art. 483, 484 § 2 k.p.k.), bądź nawet po-nowne rozpoczęcie postępowania jurysdykcyjnego na ogólnych zasa-dach w razie braku zgody stron na jego kontynuowanie (art. 483 k.p.k.). 9 Wskazanie sytuacji procesowych, w których konieczna jest zmiana trybu postępowania z uproszczonego na zwyczajny nie oznacza wcale, że w innych wypadkach zmiana taka jest niedopuszczalna. Już z samej treści art. 468 k.p.k., oznajmiającej, że w postępowaniu uproszczonym stosuje się przepisy o postępowaniu zwyczajnym, jeżeli przepisy rozdzia-łu regulującego postępowanie uproszczone nie stanowią inaczej, wynika, iż unormowanie postępowania uproszczonego ma charakter subsydiarny w stosunku do postępowania zwyczajnego. Konsekwencją subsydiarno-ści trybu uproszczonego jest możliwość odstąpienia od poszczególnych, przewidzianych w nim uregulowań, na rzecz stosowania w odnośnej kwestii standardu postępowania zwyczajnego (superfluum non nocet; tak S. Waltoś: Postępowania szczególne w procesie karnym, Warszawa 1973, s. 29-30; A. Gaberle w: Nowa kodyfikacja karna. Kodeks postępo-wania karnego. Krótkie komentarze, Warszawa 1998, s. 58). Subsydiarność trybu uproszczonego wyraża się i w tym, że spra-wy, dla których jest on przewidziany, mogą być prowadzone przez sąd od początku w trybie zwyczajnym. Takie stanowisko wyraża się po-wszechnie w doktrynie (Kodeks postępowania karnego. Komentarz pod red. P. Hofmańskiego, t. II, Warszawa 1999, s. 676; R. Stefański w: Ko-mentarz do kodeksu postępowania karnego, pod red. Z. Gostyńskiego, t. II, Warszawa 1998, s. 565; T. Świt: Postępowanie uproszczone w proce-sie karnym, Warszawa 1972, s. 23). Również Sąd Najwyższy zwracał uwagę na nieobligatoryjny, w omawianym tu znaczeniu, charakter postę-powania uproszczonego (uzasadnienie uchwały SN z dnia 16 marca 1999 r., I KZP 4/99, OSNKW 1999, z. 5-6, poz. 27). Procesową podstawę zmiany trybu postępowania wskazanego w akcie oskarżenia stanowi art. 339 § 3 pkt 3 k.p.k. Z jego sformułowania należy wnosić, że sąd może zmienić tryb postępowania nie tylko wtedy, gdy został błędnie określony przez oskarżyciela, lecz także wtedy, gdy 10 sąd uznaje za celowe rozpoznanie sprawy w innym trybie, a więc np. w postępowaniu zwyczajnym, mimo iż ustawa przewiduje in concreto tryb uproszczony. Nie ma ani normatywnych przeszkód, ani też racjonalnych powo-dów przeciwstawiających się przeniesieniu scharakteryzowanej tu relacji między postępowaniem uproszczonym i zwyczajnym w sprawach o wy-stępki do postępowania w sprawach o wykroczenia skarbowe. To praw-da, że przepisy Kodeksu karnego skarbowego poszerzają sferę postę-powania uproszczonego w sprawach o wykroczenia skarbowe, gdyż obejmują nim wszystkich sprawców takich czynów (zniesienie wyłączeń podmiotowych), a także eliminują obowiązek zmiany trybu na zwyczajny w wypadku nieukończenia dochodzenia w terminie 2 miesięcy (art. 153 § 2 k.k.s.). Odsyłając jednakowoż do odpowiednio stosowanych przepi-sów kodeksu postępowania karnego o postępowaniu uproszczonym, nie naruszają samej istoty postępowania uproszczonego jako subsydiarnego w stosunku do postępowania zwyczajnego. Uzasadniona zatem jest konkluzja, że w sprawach o wykroczenia skarbowe, które z założenia rozpoznaje się w trybie uproszczonym (art. 117 § 2 k.k.s.), dopuszczalne jest również postępowanie zwyczajne. Teza ta nie wymagała zasadniczej wykładni ustawy. Subsydiarność postępowania uproszczonego należy do kanonów postępowania karne-go. Wynika ona z samego modelu tego postępowania, jako zredukowa-nego postępowania zwyczajnego. Już z tego powodu Sąd Najwyższy nie miał podstaw do podjęcia uchwały w trybie art. 441 § 1 k.p.k. Jest także inny powód odstąpienia od podjęcia uchwały. Nie można bowiem uznać, że przedstawione zagadnienie wyłoniło się w postępo-waniu odwoławczym jako mające znaczenie, wyrażające się tym, że od wykładni stosownych przepisów ustawy zależy rozstrzygnięcie środka odwoławczego. W przekonaniu Sądu Okręgowego, ewentualne udziele- 11 nie odpowiedzi stwierdzającej niedopuszczalność rozpoznania sprawy o wykroczenie skarbowe w postępowaniu zwyczajnym pociągałoby ko-nieczność przyjęcia, że trzyosobowy skład ławniczy stanowił nienależytą, w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., obsadę sądu pierwszej instancji, gdyż w postępowaniu uproszczonym sąd orzeka jednoosobowo. Pominął Sąd Okręgowy pełne brzmienie, normującego tę kwestię, przepisu art. 476 § 1 k.p.k. Jest wprawdzie zasadą, że w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę jednoosobowo, lecz prezes sądu rejonowego może zarządzić jej rozpoznanie w składzie jednego sędziego i dwóch ławni-ków, jeśli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy. Tak więc również skład ławniczy, jako alternatywny, stanowi obsadę przewidzianą w usta-wie. Utrzymując, że według reguł postępowania uproszczonego obsada sądu orzekającego była nienależyta, Sąd Okręgowy miał zapewne na uwadze to tylko, iż nie został on wyznaczony w sposób przewidziany w art. 476 § 1 k.p.k. Podzielając argument o wadliwym trybie utworzenia składu sądu, nie można byłoby jednak uznać, że doszło do uchybienia określonego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., nawet przy założeniu o nakaza-nym ustawowo rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym. W orzecz-nictwie Sądu Najwyższego, a także w doktrynie, ugruntowany jest po-gląd, że nienależyta obsada sądu nie zachodzi wtedy, gdy ustawa prze-widuje dwie możliwości rozpoznania sprawy w różnych składach sądu, z których druga uzależniona jest od wydania przez prezesa stosownego zarządzenia. Rozpoznanie sprawy w składzie poszerzonym, który może być wskazany przez prezesa sądu, nie oznacza nienależytej obsady w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., mimo braku zarządzenia prezesa (uchwała SN z dnia 20 listopada 1997 r., I KZP 30/97, OSNKW 1997, z. 11-12, poz. 92; A. Gaberle: op. cit., s. 90; Z. Doda, A. Gaberle: Kontrola 12 odwoławcza w procesie karnym, Warszawa 1997, s. 154; K. Marszał: Proces karny, Katowice 1998, s. 420). Gdyby zatem na zadane pytanie została udzielona odpowiedź zgodna z sugestią Sądu Okręgowego (choć, jak wykazano, nie ma ku temu podstaw), to i wówczas sytuacja procesowa w sprawie nie uzasad-niałaby stwierdzenia uchybienia w postaci nienależytej obsady sądu, stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą. Każde rozstrzy-gnięcie kwestii dopuszczalności postępowania zwyczajnego w sprawach o wykroczenia skarbowe pozostawałoby w realiach sprawy bez wpływu na rezultat rozpoznania apelacji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 117 § 2 KKart. 88 § 3 KKart. 54 § 3 KKart. 441 § 1 KPKart. 88 § 3art. 153 § 2 KKart. 474 § 2 KPKart. 17 § 1 pkt 3 KPKart. 1 § 2 KKart. 113 § 1 KKart. 113 § 3 pkt 2 KKart. 470 KPK

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy