V KK 420/23

V KK 420/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 października 2023 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk Protokolant Katarzyna Wełpa w sprawie S. G. obwinionej o wykroczenie z art. 119 § 1 k.w. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 19 października 2023 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść obwinionej od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Wejherowie z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt II W 1139/23, uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Wejherowie do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Wejherowie wyrokiem nakazowym z dnia 4 lipca 2023 r., sygn. akt II W 1139/23, po rozpoznaniu na posiedzeniu sprawy S. G. obwinionej o to, że: 1. w dniu 19 stycznia 2023 r. około godziny 11:10 w sklepie B. przy ul. […] w R., dokonała kradzieży mienia w postaci artykułów spożywczych o wartości 60,00 złotych na szkodę J. S.A.; V KK 420/23 2 2. w dniu 19 stycznia 2023 r. około godziny 11:10 przy ul. […] w R., w miejscu publicznym używała słów nieprzyzwoitych; 3. w dniu 19 stycznia 2023 r. około godziny 11:10 przy ul. […] w R., poprzez krzyki i hałasy zakłóciła porządek publiczny w sklepie B.; 4. w dniu 19 stycznia 2023 r. około godziny 11:10 przy ul. […] w R., umyślnie nie stosowała się do wydawanych przez funkcjonariusza Policji na podstawie prawa, poleceń określonego zachowania i istotnie utrudniała wykonanie czynności służbowych, tj. o wykroczenia z art. 119 § 1 k.w., art. 141 k.w., art. 51 § 1 k.w. i art. 65a k.w., przyjął, że w sprawie zachodzą przesłanki do wydania wyroku nakazowego (art. 93 k.p.w.) i obwinioną S. G. w ramach czynów zarzucanych jej wnioskiem o ukaranie uznał za winną tego, że: 1. w dniu 19 stycznia 2023 r. około godziny 11:10 w sklepie B. przy ul. […] w R., dokonała kradzieży mienia w postaci artykułów spożywczych o wartości 60,00 złotych na szkodę J. S.A., czym wyczerpała znamiona wykroczenia z art. 119 § 1 k.w.; 2. w dniu 19 stycznia 2023 r. około godziny 11:10 przy ul. […] w R., w miejscu publicznym używała słów nieprzyzwoitych, czym wyczerpała znamiona wykroczenia określonego w art. 141 k.w.; 3. w dniu 19 stycznia 2023 r. około godziny 11:10 przy ul. […] w R., poprzez krzyki i hałasy zakłóciła porządek publiczny w sklepie B., czym wyczerpała znamiona wykroczenia określonego w art. 51 § 1 k.w.; 4. w dniu 19 stycznia 2023 r. około godziny 11:10 przy ul. […] w R., umyślnie nie stosowała się do wydawanych przez funkcjonariusza Policji na podstawie prawa, poleceń określonego zachowania i istotnie utrudniała wykonanie czynności służbowych, czym wyczerpała znamiona wykroczenia określonego w art. 65a k.w. Jednocześnie przyjmując powyższe Sąd Rejonowy w Wejherowie wskazanym wyrokiem za popełnione przez S. G. wykroczenia na podstawie art. 119 § 1 k.w. przy zastosowaniu art. 9 § 2 k.w. w zw. z art. 19 k.w. wymierzył obwinionej łączną karę aresztu w wymiarze 30 dni. Na podstawie art. 119 § 4 k.w. orzekł wobec obwinionej V KK 420/23 3 obowiązek zapłaty równowartości przywłaszczonego mienia na rzecz J. S.A. w kwocie 60.00 zł, a na zasadzie art. 119 § 1 k.p.s.w. oraz zasądził od obwinionej na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania w kwocie 100,00 zł, w tym opłatę w wysokości 30,00 złotych oraz zryczałtowane wydatki postępowania w wysokości 70,00 zł. Wobec niezaskarżenia przez żadną ze stron postępowania wyrok uprawomocnił się w dniu 2 sierpnia 2023 r. (k. 22), bez postępowania odwoławczego. Od tego orzeczenia kasację na niekorzyść S. G. złożył w dniu 15 września 2023 r. Prokurator Generalny. Zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w Wejherowie w całości na niekorzyść obwinionej podnosząc zarzut „rażącego i mającego istotny wpływ na treść wyroku naruszenia przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 93 § 1 k.p.w. polegającego na rozpoznaniu sprawy o czyny z art. 119 § 1 k.w., art. 141 k.w., art. 51 § 1 k.w. i art. 65a k.w. w postępowaniu nakazowym i orzeczeniu wobec obwinionej S. G. na podstawie art. 119 § 1 k.w. przy zastosowaniu art. 9 § 2 k.w. w zw. z art. 19 k.w. łącznie kary aresztu w wymiarze 30 dni, podczas gdy przepis art. 93 § 1 k.p.w. dopuszcza możliwość orzeczenia wyrokiem nakazowym tylko nagany, kary grzywny albo ograniczenia wolności, co wykluczało dopuszczalność takiego trybu postępowania.”. Mając powyższe na względzie autor kasacji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Wejherowie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego, wniesiona na niekorzyść obwinionej z zachowaniem terminu określonego w art. 110 § 2 k.p.w., okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Zaskarżony wyrok nakazowy został wydany z rażącym naruszeniem prawa opisanym w zarzucie kasacji. W myśl art. 93 § 2 zd. 1 k.p.w. orzekanie w trybie nakazowym, wyrokiem nakazowym wymaga, aby okoliczności czynu i wina obwinionego nie budziły wątpliwości. W świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego okoliczności popełnienia czynów oraz wina S. G. nie budzą wątpliwości (k. 3, 5-6), a zatem ten warunek orzekania w trybie nakazowym został w tym wypadku spełniony. V KK 420/23 4 W toku postępowania wyjaśniającego odstąpiono na podstawie art. 54 § 7 k.p.w. od przesłuchania obwinionej S. G. w charakterze osoby, co do której istnieje uzasadniona podstawa do sporządzenia przeciwko niej wniosku o ukaranie, ponieważ byłoby to połączone ze znacznymi trudnościami (k. 9). Przepisy art. 119 § 1 k.w., art. 51 § 1 k.w. i art. 65a k.w. o których naruszenie została obwiniona S. G. przewidują w katalogu kar możliwych do wymierzenia za ich popełnienie m.in. karę aresztu. Natomiast w myśl art. 93 § 1 k.p.w., sąd może wydać, na posiedzeniu bez udziału stron, wyrok nakazowy w sprawach o wykroczenia, w których wystarczające jest wymierzenie kary nagany, grzywny albo ograniczenia wolności. W ramach unormowania art. 93 § 1 k.p.w. przewidziano zatem szczególne ograniczenie możliwości orzekania kar w postępowaniu nakazowym. Wobec powyższego nie było dopuszczalne w realiach analizowanej sprawy orzeczenie wyrokiem nakazowym najsurowszej przewidzianej w Kodeksie wykroczeń kary, czyli aresztu, mimo że przewidziano ją w przywołanych wcześniej przepisach, będących w rozpoznawanej sprawie podstawą ukarania. Tymczasem procedujący w sprawie Sąd Rejonowy, przyjmując, że wina obwinionej nie budzi wątpliwości i procedując w trybie art. 93 § 1 k.p.w. na posiedzeniu bez udziału stron, nie bacząc na ograniczenia przewidziane w tym przepisie, wymierzył S. G. na podstawie art. 119 § 1 k.w. przy zastosowaniu art. 9 § 2 k.w. w zw. z art. 19 k.w. łącznie karę aresztu w wymiarze 30 dni. Orzeczenie przez Sąd Rejonowy w Wejherowie wyrokiem nakazowym kary aresztu, a więc kary nieprzewidzianej w katalogu kar możliwych do orzeczenia w postępowaniu nakazowym, stanowi rażące naruszenie art. 93 § 1 k.p.w., mające w sposób oczywisty istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia (por. wyroki Sądu Najwyższego z dni: 12 lutego 2019 r., II KK191/18; 10 sierpnia 2017 r., III KK 308/17; 24 sierpnia 2016 r., IV KK 263/16; 26 lipca 2011 r., II KK 134/11). Jak trafnie zwrócił uwagę wnoszący kasację przekonanie Sądu I instancji o celowości wymierzenia obwinionej S. G. kary aresztu za popełnione wykroczenia powinno było przesądzić o odstąpieniu od orzekania w trybie nakazowym i skierowaniu sprawy do rozpoznania w trybie zwyczajnym. Przekonanie Sądu o zasadności wymierzenia najsurowszej z możliwych do wymierzenia na gruncie Kodeksu wykroczeń kar, zdeterminowało kierunek wniesionego przez Prokurator V KK 420/23 5 Generalnego nadzwyczajnego środka zaskarżenia to jest na niekorzyść obwinionej S. G.. Kierując się powyższą argumentacją, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu we Wejherowie do ponownego rozpoznania. W postępowaniu ponownym sąd meriti rozważy kwestie omówione powyżej, tj. rodzaj kary, jaka powinna być wymierzona obwinionej za popełnione wykroczenia, co ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia dopuszczalności orzekania w odpowiednim trybie przewidzianym w przepisach kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia. Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [K.K.] [ał]