IV PZ 32/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Wasilewski. Sędziowie SN: B. Błachowska (sprawozdawca), S. Perestaj. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Przedsiębiorstwa Usług Turystycznych "Kąpielisko Morskie" (...) w S. przeciwko Włodzimierzowi M. o zapłatę na skutek zażalenia strony powodowej na orzeczenie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 26 lutego 1987 r.:postanowił oddalić zażalenie. Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Gdańsku w wyroku z dnia 26 lutego 1987 r. m.in. rozstrzygnął o kosztach procesu przyznając stronie powodowej kwotę 5.000 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że koszty zastępstwa procesowego przewidziane tabelą wynagrodzeń za czynności adwokackie przy wartości przedmiotu sporu od 300.001 zł do 1.000.000 zł wynoszą w granicach 3.600 zł do 10.000 zł. Biorąc pod uwagę nakład pracy pełnomocnika powoda - radcy prawnego - w sprawie (sporządzenie pozwu, 2-krotną obecność na rozprawie i sporządzenie pisma procesowego) oraz nieskomplikowany charakter sprawy, z uwagi na stanowisko w procesie pozwanego, Sąd przyznał z tytułu zastępstwa procesowego wynagrodzenie w kwocie 5.000 zł jednocześnie uznając, że brak jest podstaw do zasądzenia najwyższej stawki przewidzianej w przepisach.W zażaleniu na to rozstrzygnięcie strona powodowa zarzuca naruszenie § 12 ust. 2 pkt 12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 1985 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w postępowaniu przed organami wymiaru sprawiedliwości w związku z art. 99 i 109 k.p.c. przez obniżenie kosztów zastępstwa prawnego z kwoty 10.000 zł do kwoty 5.000 zł. Skarżąca wnosi o zasądzenie dalszej kwoty 5.000 zł z tytułu zastępstwa procesowego i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wbrew zarzutom zażalenia Sąd Wojewódzki nie naruszył § 12 ust. 2 pkt 12 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 1985 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w postępowaniu przed organami wymiaru sprawiedliwości (Dz. U. Nr 51, poz. 266) w związku z art. 99 k.p.c. W myśl wymienionego art. 99 k.p.c. jednostkom gospodarki uspołecznionej reprezentowanym przez radcę prawnego zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokatów. Przepisy te zawarte są w powołanym rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 1985 r. W § 12 ust. 2 pkt 12 przewidziano, że przy wartości przedmiotu sporu od 300.001 do 1.000.000 zł wynagrodzenie adwokata wynosi od 3.600 do 10.000 zł.Wartość przedmiotu sporu w rozstrzyganej sprawie wynosiła 718.890 zł. Przyznana więc przez Sąd Wojewódzki kwota 5.000 zł z tytułu zastępstwa procesowego strony powodowej, reprezentowanej w procesie przez radcę prawnego, mieści się w granicach wynagrodzenia przewidzianego w § 12 ust. 2 pkt 12 rozporządzenia z dnia 10 października 1985 r. Nie można podzielić poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zażalenia, że Sąd jest związany spisem kosztów złożonym przez radcę prawnego, a taki spis złożył pełnomocnik strony powodowej na rozprawie bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku. W tymże spisie, podpisanym osobiście przez radcę prawnego, figuruje kwota 10.000 zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego, a jest to kwota najwyższa przewidziana w § 12 ust. 2 pkt 12 rozporządzenia.Nie ma bowiem żadnego przepisu prawnego, z którego wynikałoby, że Sąd nie ma prawa oceniać samodzielnie wysokości wynagrodzenia radcy prawnego, podanego przez niego w zestawieniu kosztów, i że jest związany spisem kosztów sporządzonych przez tegoż radcę. Takie związanie nie wynika w szczególności z przepisów podanych w zażaleniu, tj. z art. 99 i 109 k.p.c. Treść art. 99 k.p.c. wyraźnie wskazuje, że chodzi w tym przepisie o zwrot kosztów jednostki gospodarki uspołecznionej reprezentowanej przez radcę prawnego w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata, a nie chodzi w nim o związanie sądu spisem kosztów złożonym przez radcę prawnego. Podobnie i art. 109 k.p.c. nie reguluje tej kwestii, lecz przewiduje wygaśnięcie roszczenia o zwrot kosztów, jeżeli strona najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży sądowi spisu kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Z brzmienia przepisu nie wynika wprost obowiązek sądu uwzględnienia wysokości wynagrodzenia za prowadzenie sprawy ujętego w spisie kosztów złożonym Sądowi. Wprawdzie przy rozstrzyganiu o zwrocie kosztów zastępstwa procesowego strony reprezentowanej przez adwokata w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się (m.in. orzeczenie z dnia 21 maja 1975 r. w sprawie IV PZ 24/75 - OSNCP 1976, z. 3, poz. 89), że sąd nie może odmówić zasądzenia od przeciwnika wynagrodzenia adwokackiego w wysokości rzeczywistej zapłaconej lub umówionej, wynikającej ze spisu kosztów złożonego w myśl art. 109 k.p.c., ale to orzecznictwo wyprowadza wnioski nie tylko z art. 109 k.p.c., lecz z charakteru umowy wiążącej klienta z zespołem adwokackim w przedmiocie określenia wysokości wynagrodzenia adwokata. W myśl § 1 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 1985 r. wysokość wynagrodzenia adwokata - członka zespołu adwokackiego określa umowa między zespołem, reprezentowanym przez kierownika zespołu, a klientem. Umowa ta - jak każda umowa cywilnoprawna - podlega wykonaniu zgodnie z jej treścią i dlatego powinna być także honorowana przez sąd przy rozstrzyganiu o kosztach procesu. Inna jest sytuacja przy rozstrzyganiu o kosztach procesu na rzecz jednostki gospodarki uspołecznionej reprezentowanej w procesie przez radcę prawnego będącego przeciwnikiem tej jednostki. Spis kosztów procesu tej jednostki, w części obejmującej koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego, nie jest następstwem odrębnej umowy cywilnoprawnej czy innej podobnej do umowy przewidzianej w § 1 ust. 3 rozporządzenia z dnia 10 października 1985 r. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że wynagrodzenie radcy prawnego zostało ustalone, poza sądem, z uwzględnieniem zasad, o których mowa w § 1 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 1985 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Przepis ten wymaga, aby przy określeniu wynagrodzenia adwokata brać pod uwagę charakter i stopień zawiłości sprawy, wymagany nakład pracy, a także poziom kwalifikacji zawodowych adwokatów.Z tych względów należy uznać, że przedstawiony sądowi przez radcę prawnego reprezentującego jednostkę gospodarki uspołecznionej, będącego pracownikiem tej jednostki spis kosztów procesu, obejmujący wynagrodzenie radcy prawnego z tytułu zastępstwa procesowego, podlega sprawdzeniu przez sąd zarówno w zakresie zgodności tego wynagrodzenia z obowiązującymi stawkami, jak i w aspekcie przesłanek, o których mowa w § 1 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 1985 r. Sąd Wojewódzki przekonywająco wywiódł, że stopień zawiłości sprawy z uwagi na stanowisko pozwanego zajęte w procesie oraz nakład pracy radcy prawnego w procesie nie uzasadniają przyznania wynagrodzenia z tytułu zastępstwa procesowego tego radcy w najwyższej stawce przewidzianej w § 12 ust. 12 pkt 12 powołanego rozporządzenia z dnia 10 października 1985 r. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie (art. 387 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c.).