II CZ 7/13

PostanowienieIzba Cywilna2013-05-09

Skład orzekający: Barbara Myszka, Marian Kocon, Kazimierz Zawada

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga kasacyjna wniesiona osobiście przez uczestnika postępowania nieprocesowego, który powinien być zastępowany przez adwokata lub radcę prawnego, podlega odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c.?
Ratio decidendi
Skarga kasacyjna wniesiona osobiście przez stronę lub uczestnika postępowania, z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c. (stosowanego także w postępowaniu nieprocesowym na mocy art. 13 § 2 k.p.c.), podlega odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. bez wzywania do usunięcia tego uchybienia. Ponadto, postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie wniosku o wykreślenie ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie co do istoty sprawy w rozumieniu art. 5191 § 1 k.p.c., a zatem nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną.
Stan faktyczny
Uczestniczka postępowania wniosła skargę kasacyjną osobiście, mimo obowiązku zastępstwa procesowego przez profesjonalnego pełnomocnika. Sąd Okręgowy odrzucił tę skargę, wskazując na naruszenie art. 871 § 1 k.p.c. oraz na niedopuszczalność skargi kasacyjnej wobec postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie wniosku o wykreślenie ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie uczestniczki na postanowienie Sądu Okręgowego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie uczestniczki postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego odrzucające skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

.Sygn. akt II CZ 7/13 POSTANOWIENIE Dnia 9 maja 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Marian Kocon SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) w sprawie z wniosku P. S. przy uczestnictwie J. B. o wykreślenie wpisu ostrzeżenia w dziale III, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 maja 2013 r., zażalenia uczestniczki postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 30 listopada 2012 r., oddala zażalenie. 2 Uzasadnienie Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 30 listopada 2012 r. odrzucił skargę kasacyjną uczestniczki J. B. na postanowienie tego Sądu z dnia 28 września 2012 r., oddalające apelację uczestniczki od postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 27 czerwca 2012 r., utrzymującego w mocy wpis referendarza sądowego z dnia 26 kwietnia 2012 r. o wykreśleniu z działu III Kw nr […] ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu z powództwa J. B. przeciwko P. S. o usunięcie na podstawie art. 10 ust. 1 u.k.w.h. niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że uczestniczka, mimo obowiązkowego zastępstwa stron (uczestników) w postępowaniu przed Sądem Najwyższym przez adwokatów lub radców prawnych (art. 871 §1 k.p.c.), wniosła skargę kasacyjną osobiście. Poza tym w postępowaniu nieprocesowym skarga kasacyjna przysługuje tylko na orzeczenia sądu drugiej instancji co do istoty sprawy, kończące postępowanie w sprawie (art. 5191 k.p.c.), a zaskarżone przez uczestniczkę postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie wniosku o wykreślenie ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nie jest takim orzeczeniem. Wszystko to w ocenie Sądu Okręgowego uzasadniało odrzucenie wniesionej przez uczestniczkę skargi kasacyjnej na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. W zażaleniu uczestniczka zakwestionowała zasadność odrzucenia wniesionej przez nią skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wniesiona osobiście przez stronę lub uczestnika postępowania, z naruszeniem art. 871 §1 k.p.c. (znajdującego, zgodnie z art. 13 § 2 k.p.c., zastosowanie także w postępowaniu nieprocesowym), podlega - tak jak przyjął Sąd Okręgowy - odrzuceniu na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. bez wzywania do usunięcia tego uchybienia. Należy się także zgodzić z Sądem Okręgowym co do tego, że kwestionowane przez uczestniczkę postanowienie nie należy do kategorii 3 orzeczeń objętych hipotezą regulującej dopuszczalność skargi kasacyjnej w postępowaniu nieprocesowym normy art. 5191 § 1 k.p.c. W judykaturze Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie wniosku o wpis w księdze wieczystej ostrzeżenia na podstawie art. 10 ust. 2 u.k.w.h. nie stanowi kończącego postępowanie w sprawie postanowienia co do istoty sprawy w rozumieniu art. 5191 § k.p.c. i tym samym nie podlega zaskarżeniu skargą kasacyjną. Pogląd ten opiera się na założeniu, że wpis w księdze wieczystej ostrzeżenia na podstawie art. 10 ust. 2 u.k.w.h. pełni funkcję zabezpieczającą, podobnie jak postanowienie sądu o udzieleniu zabezpieczenia, które jest niezaskarżalne skargą kasacyjną (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 23 sierpnia 2012 r., II CZ 94/12; 19 maja 2010 r., I CZ 32/10; 29 sierpnia 2001 r., IV CKN 100/01; 7 czerwca 2000 r., III CZ 56/00; 10 października 1999 r., III CZ 81/99; 18 listopada 1997 r., I CKN 325/97; 15 stycznia 1997 r., III CZ 1/97). Argument ten zachowuje w pełni doniosłość również w odniesieniu do postanowienia sądu drugiej instancji w przedmiocie wniosku o wykreślenie ostrzeżenia, o ile bowiem funkcją wpisu ostrzeżenia jest ustanowienie zabezpieczenia, o tyle funkcją wykreślenia ostrzeżenia jest uchylenie zabezpieczenia. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 10 ust. 1art. 871 §1 KPCart. 5191 KPCart. 3986 § 2 KPCart. 13 § 2 KPCart. 5191 § 1 KPCart. 10 ust. 2art. 5191art. 10 ust. 2art. 39814art. 3941 § 3 KPC§1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy