IV CNP 8/21

Sygn. akt IV CNP 8/21 POSTANOWIENIE Dnia 16 lipca 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska w sprawie ze skargi pozwanej o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 5 czerwca 2020 r., sygn. akt I ACa (…), w sprawie z powództwa K. w W. przeciwko A. K. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 lipca 2021 r., 1) odrzuca skargę, 2) zasądza od skarżącej na rzecz przeciwnika skargi koszty postępowania przed Sądem Najwyższym w kwocie 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 26 listopada 2019 r. Sąd Okręgowy w G. zasądził od pozwanej A. K. na rzecz powoda K. w W. kwotę 214.944 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Apelacja pozwanej została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 5 czerwca 2020 r.. Pozwana wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem tego prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w (….) (dalej: „skarga” lub „skarga o stwierdzenie niezgodności”). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 2 Przedmiotem badania w postępowaniu zainicjowanym wskazanym nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia jest niezgodność z prawem prawomocnych wyroków sądów drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie. Ocena zasadności skargi dokonywana jest przez Sąd Najwyższy przy zastosowaniu autonomicznego pojęcia bezprawności, zgodnie z którym orzeczeniem niezgodnym z prawem w rozumieniu art. 4241 k.p.c. jest orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i nie podlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa, które jest oczywiste i nie wymaga głębszej analizy prawniczej (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007, Nr 1, poz. 17 i z dnia 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, Nr 2, poz. 35 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 września 2012 r., Sk 4/11, OTK-A 2012/8/97, Dz. U. z 2012 r., poz. 1104). Stosownie do art. 4245 k.p.c., skarga powinna zawierać: 1) oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony w całości lub w części; 2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie; 3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny; 4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy; 5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono, stosując art. 4241 § 2 - że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi; 6) wniosek o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem. Ponadto skarga powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego. Do skargi - oprócz jej odpisów dla doręczenia ich uczestniczącym w sprawie osobom - dołącza się dwa odpisy przeznaczone do akt Sądu Najwyższego. 3 Ze względu na nadzwyczajny charakter tego środka prawnego oraz jego funkcję, skarga musi spełniać wysokie wymagania formalne, które podzielić należy na wymogi stawiane pismu procesowemu (art. 4245 § 2 k.p.c.), których ewentualne wadliwości podlegają naprawieniu oraz wymogi konstrukcyjne skargi (art. 4245 § 1 k.p.c.), których braki nie podlegają sanacji, lecz powodują obligatoryjne odrzucenie skargi na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. Konstruując skargę, ustawodawca wyraźnie oddzielił jej podstawy (pkt 2) od przepisów, z którym wyrok jest, zdaniem skarżącego, niezgodny (pkt 3), co było zabiegiem w pełni świadomym i uzasadnionym, albowiem skarga została ustanowiona w celu stworzenia możliwości realizacji uprawnień wypływających z art. 4171 § 2 k.c., zagwarantowanych w art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, przewidującym odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działania przy wykonywaniu władzy publicznej. Jest zatem oczywiste, że niezgodność z prawem uzasadniająca odpowiedzialność Skarbu Państwa musi być - już na etapie wnoszenia skargi - jasno określona przez wskazanie przepisu, z którym skarżone orzeczenie jest niezgodne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 140). Przytoczenie podstawy skargi o stwierdzenie niezgodności, podobnie jak w przypadku podstawy skargi kasacyjnej, obejmuje wskazanie przepisu prawa materialnego lub procesowego, który został naruszony oraz wyjaśnienie postaci i skutku jego naruszenia. Skarżący jest zobowiązany odrębnie wymienić także te przepisy, z którymi wyrok jest, w jego ocenie, niezgodny; jest to samodzielny wymóg, niezależny od innych wymagań konstrukcyjnych skargi wskazanych w art. 4245 § 1 k.p.c. Skarżąca nie uwzględniła tej niezbędnej dystynkcji. Wskazała, że wyrok zapadł niezgodnie z wymienionymi niżej przepisami prawa, ale z treści tego fragmentu skargi nie wynika, czy chodzi tu o podstawy skargi w przedstawionym wyżej rozumieniu czy o przytoczenie przepisów, z którymi wyrok jest niezgodny, co oznacza niewypełnienie wymagań konstrukcyjnych skargi z art. 4245 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. Skarga o stwierdzenie niezgodności jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, który musi spełniać wysokie wymagania; obowiązujący przy jej sporządzaniu przymus adwokacko-radcowski ma zapewnić 4 sprostanie tym standardom. Nie jest rolą i zadaniem Sądu Najwyższego rekonstruowanie ustawowych wymagań konstrukcyjnych skargi, które powinny być jednoznacznie w niej sformułowane. Przedstawiona skarga nie spełnia także wymagania konstrukcyjnego wskazanego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c., albowiem skarżąca nie uprawdopodobniła wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że uprawdopodobnienie szkody polega na wskazaniu - w formie wyodrębnionego wywodu zawartego w skardze - jej postaci i rozmiaru, czasu jej powstania, związku przyczynowego między wystąpieniem uszczerbku a wydaniem wyroku objętego skargą o stwierdzenie, a także powołanie faktów i dowodów uprawdopodobniających twierdzenie o szkodzie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r., II BP 15/09, niepubl., z dnia 19 listopada 2010 r., III CNP 44/10, niepubl., z dnia 11 grudnia 2012 r., V CNP 19/12, niepubl. oraz z dnia 6 grudnia 2012 r., I CNP 27/12, niepubl.). Nie jest spełnieniem tego wymagania odwołanie się do szkody niesprecyzowanej kwotowo, hipotetycznej lub też mogącej powstać w przyszłości (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006 Nr 1, poz. 16, z dnia 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 141 i z dnia 27 października 2005 r., V CNP 28/05, niepubl.). Skarżąca nie zrealizowała tak rozumianego obowiązku, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że przez wydanie objętego skargą wyroku wyrządzona została szkoda w kwocie nie mniejszej niż 214.944,96 zł. Nie wskazała jednak, czy na podstawie przedmiotowego wyroku prowadzono przeciwko niej egzekucję, nie przedstawiła także w tym zakresie żadnych dowodów. Powyższe twierdzenia nie mogą być uznane za spełnienie wymagania określonego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. Wskazywane przez skarżącą pasywa w jej majątku wynikające z tytułu wykonawczego, którym jest zaskarżone orzeczenie, nie stanowią szkody uzasadniającej odpowiedzialność państwa; taka szkoda powstanie bowiem dopiero po wykonaniu tytułu, czyli w momencie zmniejszenia majątku skarżącej o kwotę objętą tytułem wykonawczym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2010 r., III CNP 48/10, niepubl.). 5 Skarga nie spełnia również wymagania konstrukcyjnego określonego w art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., polegającego na przeprowadzeniu umotywowanego wywodu prawnego wykazującego, że w sprawie nie przysługuje skarżącemu jakikolwiek inny, niż wniesiona skarga o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem, środek zaskarżenia, prowadzący do zmiany lub uchylenia wyroku objętego rozpatrywaną skargą. Nie chodzi tu przy tym tylko o skargę kasacyjną lub skargę o wznowienie postępowania, ale także o inne środki prawne pozwalające na zmianę lub uchylenie wyroku, ewentualnie służące pozbawieniu lub ograniczeniu wykonalności orzeczenia. Wśród tych środków należy wymienić także m.in. powództwa opozycyjne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2008 r., V CNP 199/07), powództwo oparte na art. 138 k.r. o. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2009 r., I CNP 91/09, OSNC-ZD 2010, nr C, poz. 85) oraz zwykłe i szczególne środki przysługujące w postępowaniu nieprocesowym, przewidziane w art. 523, 539-543, art. 550 § 2, art. 577, 614, 678, 679 i art. 690 § 2 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2006 r., III CNP 23/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 140). W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji (art. 4248 § 1 k.p.c.). O kosztach postępowania na rzecz przeciwnika skargi, który wniósł w terminie odpowiedź na skargę, orzeczono na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy na podstawie art. 98 § 1 i art. 99 w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 10 ust. 5 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 265). 6 ke