III PK 185/18

Sygn. akt III PK 185/18 POSTANOWIENIE Dnia 29 stycznia 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Myszka w sprawie z powództwa R. D. przeciwko P. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. o przywrócenie do pracy, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 29 stycznia 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 23 lutego 2018 r., sygn. akt VI Pa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, bez obciążania skarżącego kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej w postępowaniu kasacyjnym. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w S. VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 23 lutego 2018 r. oddalił apelację powoda R. D. od wyroku Sądu Rejonowego w S. IX Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 lutego 2017 r. oddalającego powództwo o przywrócenie do pracy w pozwanym Towarzystwie Budownictwa Społecznego „P.” spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. i o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. W sprawie tej ustalono, że uchwałą zgromadzenia wspólników pozwanego nr […]/2000 z dnia 11 lipca 2000 r. powód został powołany z dniem 12 lipca 2000 r. na stanowisko prezesa tej spółki. Tego samego dnia strony zawarły umowę o pracę 2 na czas nieokreślony. Według § 24 aktu założycielskiego pozwanego oraz § 5 ust. 1 regulaminu prezes zarządu jest jednocześnie dyrektorem spółki. W latach 2001-2014 zgromadzenie wspólników pozwanego udzielało corocznie absolutorium prezesowi zarządu z wykonywania przez niego obowiązków. W styczniu 2015 r. Wydział Kontroli i Audytu Wewnętrznego Urzędu Miasta przeprowadził kontrolę w pozwanym w zakresie udzielania zamówień publicznych, po której stwierdzono nieprawidłowości i uchybienia. Następnie Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w S. przeprowadziła kontrolę realizacji zadań publicznych w latach 2010-2014. W wystąpieniu pokontrolnym działalność spółki została oceniona pozytywnie, nie stwierdzono nieprawidłowości i nie sformułowano żadnych wniosków pokontrolnych. W dniu 9 lutego 2015 r. odbyło się posiedzenie rady nadzorczej pozwanej spółki, na którym prezes zarządu ustosunkował się do pytań członków rady nadzorczej dotyczących siedziby spółki, spraw organizacyjnych, kadrowych oraz remontów zasobów i inwestycji. W dniu 6 marca 2015 r. około godziny 13.00 w siedzibie spółki rozpoczęło się posiedzenie rady nadzorczej, w której wzięli udział członkowie rady oraz członkowie zarządu spółki, w tym powód. Prezes Zarządu przedstawił dodatkowe informacje z zakresu wcześniejszych pytań z posiedzenia rady nadzorczej z dnia 9 lutego 2015 r. Następnie przewodniczący rady nadzorczej A. P. poprosił o opuszczenie sali przez członków zarządu i przedstawił propozycję uzupełnienia porządku obrad przez poddanie pod głosowanie uchwał dotyczących odwołania powoda z funkcji prezesa zarządu, rozwiązania z nim umowy o pracę oraz powołania nowego prezesa zarządu. Pozostali członkowie rady nadzorczej wyrazili ustnie zgodę na uzupełnienie porządku obrad i poddano pod głosowanie uchwałę nr[…]/2015 w sprawie odwołania prezesa zarządu. W głosowaniu rada nadzorcza podjęła uchwałę o odwołaniu powoda z funkcji prezesa zarządu pozwanego, a następnie poddano pod głosowanie uchwałę nr (…) w sprawie rozwiązania z nim umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia oraz zwolnienia z obowiązku pracy w okresie wypowiedzenia. Uchwała ta została przyjęta większością głosów. Rada nadzorcza uchwałą (…) powołała do zarządu nowego prezesa K.N.. Uchwały (…) i (…) zostały podpisane przez przewodniczącego rady nadzorczej, natomiast uchwała (…) została podpisana przez wszystkich obecnych 3 jej członków. Po przyjęciu tych trzech uchwał na salę posiedzeń zostali poproszeni członkowie zarządu, a przewodniczący rady nadzorczej poinformował powoda ustnie o treści podjętych uchwał o odwołaniu go z funkcji prezesa zarządu wobec utraty zaufania i wypowiedzeniu umowy o pracę. Następnie polecono powodowi, aby pozostał u siebie w gabinecie w celu wręczenia mu na piśmie podjętych uchwał. Po opuszczeniu sali posiedzeń rady nadzorczej powód udał się na chwilę do swojego gabinetu, ale około godziny 15:30 wyszedł z budynku i udał się do domu. W tym dniu odbył wizytę u lekarza psychiatry, od którego uzyskał zwolnienie lekarskie na okres od 6 marca do 1 kwietnia 2015 r., przedłużone następnie do 24 kwietnia 2015 r. Pismem z dnia 12 marca 2015 r. pozwana poinformowała powoda, że wobec opuszczenia przezeń w dniu 6 marca 2015 r. sali posiedzeń rady nadzorczej i budynku pozwanego nie odebrał on pisemnych oświadczeń o rozwiązaniu umowy o pracę oraz zwolnieniu z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia, rada nadzorcza doręcza mu uchwały nr (…) i (…). Pismo to zawierało również pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania do sądu pracy od wypowiedzenia umowy o pracę. Bezskutecznie pisma te próbowano doręczyć powodowi w dniach 17 i 25 marca 2015 r., przeto następnie wysłano je pocztą w dniu 25 marca 2015 r. Powód odebrał je 13 kwietnia 2015 r. Uchwałą nr (…) z dnia 29 czerwca 2015 r. zgromadzenie wspólników pozwanego nie udzieliło powodowi absolutorium jako prezesowi zarządu z wykonywania przez niego obowiązków w okresie od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. Sądy obu instancji uznały, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W ocenie Sądu odwoławczego, powód opuszczając siedzibę pracodawcy dnia 6 marca 2015 r. miał wiedzę o treści uchwał rady nadzorczej wcześniej podjętych, znał treść oświadczenia pracodawcy o wypowiedzeniu mu umowy o pracę i motywach tej decyzji, co zakomunikowano mu ustnie. Nie doręczono mu pisemnych uchwał, ponieważ opuścił miejsce pracy. Nie można uznać, że oświadczanie pozwanego nie wskazywało przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę. Wobec świadczenia pracy w tym dniu, późniejsze uzyskanie przez powoda zwolnienia lekarskiego nie skutkowało naruszeniem art. 41 k.p. Sąd drugiej instancji uznał, że oświadczenie pozwanej o wypowiedzeniu powodowi umowy o pracę było 4 zgodne z przepisami prawa pracy oraz prawidłowo uzasadnione, co czyniło niezasadnym żądanie powoda o przywrócenie do pracy. Jego celowe zachowanie zmierzało do uniemożliwienia wręczenia mu wypowiedzenia, jego roszczenia powoda były sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W skardze kasacyjnej powód zarzucił naruszenie: 1/ art. 41 k.p. przez przyjęcie, że wypowiedzenie umowy o pracę nie nastąpiło w okresie ochronnym, 2/ art. 30 § 4 k.p. przez błędną interpretację i uznanie, że oświadczenie pozwanego o wypowiedzeniu umowy o pracę zawierało przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy, 3/ art. 61 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. przez przyjęcie, że oświadczenie pozwanego o wypowiedzeniu umowy o pracę doszło skutecznie do powoda w dniu 6 marca 2015 r., 4/ art. 30 § 3 k.p. przez uznanie, że oświadczenie pozwanego o wypowiedzeniu powodowi umowy o pracę w dniu 6 marca 2015 r. nastąpiło w wymaganej formie pisemnej, a uchwała rady nadzorczej pozwanego była równoznaczna z wypowiedzeniem umowy o pracę i dokonana tą samą czynnością prawną zawartą w tym samym dokumencie, co uchwała o odwołaniu powoda z funkcji członka zarządu, a wypowiedzenie umowy o pracę przez radę nadzorczą pozwanej zostało dokonane przez organ uprawniony do reprezentacji pracodawcy, 5/ art. 233 § 1 w związku z art. 328 § 2 k.p.c. przez brak wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, w szczególności w odniesieniu do dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, tj. dokumentów z protokołów posiedzenia rady nadzorczej pozwanej z dnia 6 marca 2015 r., treści uchwał nr: (…), (…) i (…), aktu założycielskiego pozwanej, regulaminu działania rady nadzorczej, regulaminu pozwanej, regulaminu pracy obowiązującego u pozwanej oraz przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów wskutek dowolnej i wybiórczej oceny zeznań świadków i błędne przyjęcie, że nie zaistniały przesłanki do uznania wypowiedzenia umowy o pracę powoda za bezskuteczne, dokonane z naruszeniem art. 41 k.p. w związku z art. 30 § 1 i § 2 k.p. i art. 61 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p., 6/ art. 231 k.p.c. przez błędne przyjęcie, że opuszczenie przez powoda siedziby pozwanego po zakończeniu udziału w posiedzeniu rady nadzorczej stanowiło odmowę przyjęcia oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę, jak również przyjęcie, że 6 marca 2015 r. pozwany sporządził pisemne oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o pracę spełniające wymogi formalne z art. 5 30 § 3 i 4 k.p.; 7/ art. 227 w związku z art. 230 oraz art. 231 k.p.c. przez nie ustalenie stanu faktycznego sprawy, „w odniesieniu do kwestii, jaki charakter miało uczestnictwo powoda w posiedzeniu Rady Nadzorczej pozwanego w dniu 6 marca 2015 r., czy uczestnictwo to było wykonywaniem pracy na podstawie stosunku pracy czy wynikało z faktu pełnienia funkcji prezesa spółki i nie było wykonywaniem pracy przez powoda w odniesieniu do faktu, że w dniu 6 marca 2015 r. powód przebywał na zwolnieniu lekarskim a z akt osobowych powoda załączonych do akt sprawy wynika, że powód w tym dniu nie świadczył pracy”. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powód wskazał na jej oczywistą zasadność „wobec naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności art. 233 § 1 w związku z art. 328 § 2 k.p.c. oraz art. art. 227 w związku z art. 230 oraz art. 231 k.p.c., co skutkowało nie ustaleniem stanu faktycznego co do istotnych okoliczności sprawy, a w konsekwencji na błędnym przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia uznania wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, podczas gdy z całokształtu zabranego w sprawie materiału dowodowego, wynika, że wypowiedzenie umowy o pracę skarżącego zostało dokonane z naruszeniem art. 41 w zw. z art 30 § 4 k.p.” Ponadto sformułował istotne zagadnienia prawne: 1/ „czy uczestnictwo w posiedzeniu rady nadzorczej to jest wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy czy wynika z faktu pełnienia funkcji Prezesa Spółki i nie jest wykonywaniem pracy?”, 2/ „czy wobec faktu pozostawania prezesa spółki na zwolnieniu lekarskim w dniu podjęcia uchwały o odwołaniu go z funkcji prezesa zarządu, możliwe jest skuteczne rozwiązanie z nim umowy o pracę (przy założeniu, że prezes zarządu uczestniczy w posiedzeniu rady nadzorczej jako organ zarząd, a nie jako pracownik), gdy takie rozwiązanie umowy o pracę wynika wyłącznie z faktu podjęcia uchwały o odwołaniu prezesa spółki?”. W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia, jak również poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego w S. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi w innym składzie, oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 6 W odpowiedzi na skargę kasacyjną pozwany wniósł o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego rozpoznania. W razie powołania przesłanki przedsądu jaką jest występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych lub potrzeba uzyskania wykładni spornych przepisów prawa, przeto obowiązkiem skarżącego jest wywiedzenie i uzasadnienie występujących w sprawie problemów w sposób zbliżony do tego, jaki przewidziany jest przy przedstawianiu zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy na podstawie art. 390 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2006 r., V CSK 75/06, LEX 1102817). Sformułowanie zagadnień prawnych powinno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisów, które nie poddają się jednoznacznej wykładni, a ich wyjaśnienie przez Sąd Najwyższy przyczyni się do rozwoju jurysprudencji i prawa pozytywnego. Równocześnie zadaniem Sądu Najwyższego jako najwyższego organu sądowego Rzeczypospolitej Polskiej nie jest działanie w interesie indywidualnym, lecz w interesie powszechnym ochrony obowiązującego porządku prawnego przed dowolnością orzekania i osiągnięcia celu ujednolicenia praktyki stosowania przepisów prawa pozytywnego. Natomiast powołanie się na wniosek, o którym mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., wymaga wykazania od skarżących, że w sprawie doszło do kwalifikowanego oczywistego naruszenia prawa, widocznego prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby głębszej analizy, oraz że wskutek takiego naruszenia zapadł wyrok oczywiście wadliwy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2011 r., V CSK 113/11, LEX nr 1101690 oraz powołane tam orzecznictwo). Proceduralne zarzuty kasacyjne nie miały istotnego wpływu na kontestowany negatywny osąd roszczeń o przywrócenie do pracy, ponieważ powołane przez 7 skarżącego okoliczności stanowiły powielenie zarzutów apelacyjnych, które sprowadzały się do polemiki z ustaleniami faktycznymi zaskarżonego wyroku. Tymczasem z wystarczająco dokonanych ustaleń miarodajnie i przekonująco wynikało, że skarżący udał się do lekarza dopiero po posiedzeniu rady nadzorczej i powzięciu wiadomości o odwołaniu z funkcji prezesa zarządu strony pozwanej i wypowiedzeniu mu stosunku pracy. Taki stan rzeczy uzasadniał ocenę, że okres ochronny z art. 41 k.p. rozpoczyna się w razie nieobecności pracownika w pracy z powodu choroby czyniącej go niezdolnym do pracy lub zaprzestania świadczenia pracy z tej samej przyczyny. W utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. np. uchwałę pełnego składu Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1993 r., I PZP 68/92, OSNC 1993 nr 9, poz. 140; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 1997 r., I PKN 366/97, OSNAPiUS 1998 nr 17, poz. 505; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2003 r., I PK 69/02, Pr. Pracy 2003 nr 10, s. 33 czy wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2010 r., II PK 343/09, LEX nr 603420) przyjmuje się, że jest to przepis szczególny, ustanawiający ochronę przed dokonaniem pracownikowi wypowiedzenia umowy o pracę, a warunkiem tej ochrony jest nieobecność pracownika w pracy w konkretnym dniu orzeczonej już chorobowej niezdolności do pracy. Warunkiem decydującym o objęciu pracownika ochroną jest zatem usprawiedliwiona nieobecność w zakładzie pracy, a nie później stwierdzona chorobowa niezdolność do pracy. Pracownik, który w danym dniu był obecny w pracy nie korzysta ze szczególnej stabilizacji zatrudnienia, choćby następnie uzyskał chorobowe zwolnienie w celu skorzystania z ochrony art. 41 k.p. Wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi, który był i świadczył pracę, a następnie wykazał, że w takim dniu wypowiedzenia był niezdolny do pracy, nie narusza art. 41 k.p. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 października 1997 r., I PKN 322/97, OSNAPiUS 1998 nr 15, poz. 451). Nie było tez potrzeby kolejnego wyjaśniania dalszych sformułowanych w skardze problemów prawnych, ponieważ warunek złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu stosunku pracy na piśmie (art. 30 § 3 k.p.) jest zachowany, gdy uchwała uprawnionego organu ma formę pisemną, a późniejsze jej doręczenie wraz z pouczeniem o przysługujących środkach odwoławczych nie oznacza 8 nieskuteczności uchwały, jeżeli powód poznał ją w dniu jej podjęcia, ale instrumentalnie oddalił się z miejsca pracy w celu skorzystania z ochrony art. 41 k.p. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2006 r., II PK 123/06, OSNP 2008 nr 3-4, poz. 29). Ponadto rada nadzorcza spółki z o.o. jest uprawniona do równoczesnego odwołania prezesa zarządu i rozwiązania z nim umowy o pracę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 1999 r., I PKN 3/99, OSNAPiUS 2000 nr 12, poz. 460). Taki stan rzeczy oznaczał, że poddana przedsądowi skarga kasacyjna nie spełniła warunków ani przesłanek wymaganych do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania, gdyż powołane w niej twierdzenia i wątpliwości w istocie rzeczy ograniczały się do polemiki z ustalonym przez Sąd drugiej instancji stanem faktycznym oraz jego suwerenną oceną prawną, które co do zasady usuwają się spod rozeznania kasacyjnego (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.). Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., bez obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego strony pozwanej w postępowaniu kasacyjnym (art. 102 k.p.c.).