III KO 61/19
Izba Karna2019-11-13
Skład orzekający: Andrzej Siuchniński, Małgorzata Wąsek-Wiaderek, Włodzimierz Wróbel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak dowodów na wyznaczenie składów orzekających zgodnie z ustawą w postępowaniu karnym stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. i uzasadnia wznowienie postępowania?Ratio decidendi
Wyznaczenie sędziów do orzekania w sprawie z naruszeniem reguł procedury karnej, o ile może stanowić względną przyczynę odwoławczą z art. 438 pkt 2 k.p.k., nie skutkuje nienależytą obsadą sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. W związku z tym, nawet gdyby doszło do naruszenia przepisów dotyczących wyznaczania składów orzekających, nie prowadzi to do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, a tym samym nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania z urzędu na podstawie art. 540 § 1 pkt 2 k.p.k.Stan faktyczny
Obrońca skazanego A.S. złożył wniosek o wznowienie postępowania, argumentując, że w sprawie nie wyznaczono składów orzekających zgodnie z ustawą, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek, analizując sposób wyznaczenia składów orzekających w obu instancjach. Stwierdzono, że zarządzenia o wyznaczeniu składów orzekających były zgodne z obowiązującymi przepisami, a zmiany sędziów referentów były uzasadnione i dokonane zgodnie z prawem.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu i obciążył wnioskodawcę kosztami sądowymi.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III KO 61/19 POSTANOWIENIE Dnia 13 listopada 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Siuchniński (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek SSN Włodzimierz Wróbel w sprawie A.S., skazanego za przestępstwo z art. 148 § 1 k.k., po rozważeniu na posiedzeniu, w Izbie Karnej, w dniu 13 listopada 2019 r., możliwości wznowienia postępowania z urzędu, w związku z wnioskiem obrońcy skazanego o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 08 lutego 2017 r., sygn. akt II AKa (…), utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt II K (….), p o s t a n o w i ł: 1. stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu, 2. kosztami sądowymi postępowania wznowieniowego obciążyć wnioskodawcę UZASADNIENIE Obrońca skazanego A.S. wystąpiła z wnioskiem o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w O., sygn. akt II K (…), z dnia 29 czerwca 2016r., utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 08 lutego 2017r., sygn. akt II Aka (…). Jako podstawę prawną wskazano art. 540 § 1 k.p.k. w zw. z art. 542 § 1 i 3 k.p.k. w zw. z art. 544 § 2 k.p.k., argumentując, że brak jest dowodów na wyznaczenie składów
2 orzekających zgodnie z ustawą w obydwu instancjach. W uzasadnieniu wniosku wywodzono, że w sprawie zaistniała, z tego powodu, bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci niewłaściwej obsady sądu. W konkluzji wniesiono o uchylenie wyroków Sądów I i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy w O.. W pisemnej odpowiedzi na wniosek prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o jego oddalenie. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Wniosek jest oczywiście bezzasadny. Analiza akt przedmiotowej sprawy pozwala na stwierdzenie, że nie doszło w toku procedowania w niej do naruszenie zasad wyznaczenia składów orzekających. W oparciu o treść art. 28 § 4 k.p.k., sprawa A.P.S. oskarżonego o zbrodnię z art. 148 § 1 k.k. została rozpoznana w składzie dwóch sędziów i trzech ławników. Obrońca skazanego i prokurator nie złożyli wniosku o przeprowadzenie losowania w trybie ówcześnie obowiązującego art. 351 § 2 k.p.k. W zarządzeniu o wyznaczeniu rozprawy głównej z dnia 14 kwietnia 2016r. Przewodnicząca Wydziału Karnego Sądu Okręgowego w O. wyznaczając skład orzekający w pierwszej instancji, w tym sędziego przewodniczącego i jednocześnie referenta SSO W.B., zgodnie z treścią ówcześnie obowiązującego art. 351 § 1 k.p.k., zamieściła adnotację o zmianie kolejności orzekania: „z uwagi na to, że SSO B.F. jest obciążona sprawami II K (…), IIK (…)” (k- 497, tom III). Wyznaczony w postępowaniu odwoławczym skład sądu - trzech sędziów zawodowych jest zgodny z art. 29 § 1 k.p.k.. Także i w tym wypadku obrońca skazanego i prokurator nie złożyli wniosku o przeprowadzenie losowania w trybie art. 351 § 2 k.p.k. Rzeczywiście, w zarządzeniu Przewodniczącej Wydziału Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 7 listopada 2016r. jako sędzia referent został wskazany SSA D.C. (k- 862, tom V), jednak w zarządzeniu o wyznaczeniu rozprawy apelacyjnej z dnia 7 grudnia 2016r. istnieje adnotacja o zmianie sędziego referenta” z uwagi na skierowanie do referatu s. D.C. sprawy wielotomowej o skomplikowanej materii dowodowej II Aka (…)”. (k- 873), co nastąpiło w zgodzie z treścią ówcześnie obowiązującego art. 351 § 1 k.p.k. Na zgodność sposobu wyznaczenia składów orzekających z obowiązującymi przepisami procedury karnej wskazują także też
3 wyjaśnienia Prezesów Sądu Okręgowego w O. i Sądu Apelacyjnego w (…) (por. k 34 i 35 akt SN). W tym stanie rzeczy zrozumiałym staje się, dlaczego w uzasadnieniu swego „wniosku” obrońca skazanego A. S. nie wskazuje na jakiekolwiek okoliczności natury faktycznej mogące wskazywać na naruszenie w sądach obu instancji ówcześnie obowiązujących reguł wyznaczania składów orzekających. W tych okolicznościach wniosek o wznowienie postępowania jest oczywiście bezpodstawny już z przyczyn natury faktycznej. Należy zauważyć, że we wniosku o wznowienie postępowania, jako na jedyną podstawę mającą prowadzącą do jego wznowienia wskazano na uchybienie o którym mowa w art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. tj. uchybienie w postaci niewłaściwej obsady obu orzekających w sprawie sądów. A przecież, w zgodzie z unormowaniem z art. art. 542 § 3 k.p.k. wznowienie postępowania w takim przypadku może nastąpić wyłącznie z urzędu. Dlatego wniosek obrońcy skazanego należało potraktować jedynie jako sygnalizację uchybienia stanowiącego podstawę do wznowienia tego postępowania z urzędu. Sygnalizacja ta nie mogła być jednak skuteczna bowiem, nawet gdyby w rzeczywistości doszło do wyznaczenia składów orzekających z naruszeniem reguł określonych w ówcześnie obowiązującym przepisie art. 351 k.p.k. to i tak uchybienie takie nie prowadziłoby do wystąpienia tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej uchybienie o której stanowi art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k.. Sąd Najwyższy w tym składzie bowiem podziela ugruntowany w orzecznictwie pogląd, że wyznaczenie sędziów powołanych do orzekania w sprawie z naruszeniem reguł procedury karnej, o ile może stanowić względną przyczynę odwoławczą określoną w art. 438 pkt 2 k.p.k., o tyle nie skutkuje nienależytą obsadą sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2012 r., V KK 322/11, LEX nr 1212390; por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2005 r., I KZP 43/05, OSNKW 2005/12/115; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2019r., sygn. akt III KO 148/18, LEX nr 2653808). We wniosku o wznowienie przedmiotowego postępowania nie wskazano też na potrzebę jego wznowienia ze względu na przesłanki o których mowa w art. 540 § 3 k.p.k. W jego uzasadnieniu natomiast zdawkowo tylko wskazano na wyrok
4 Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 12 kwietnia 2018 r., w sprawie Chim i Przywieczerski przeciwko Polsce ( Skargi nr 38433/07 i 36661/07) jednak to rozstrzygnięcie i treść jego uzasadnienia nie mają znaczenia w realiach tej sprawy. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu. as
Powiązane orzeczenia
- II KO 64/20 2021-09-28Czy istnieją podstawy do wznowienia z urzędu postępowania karnego prawomocnie zakończonego, jeśli zarzuty obrońcy dotyczące składu sądu nie mieszczą się w katalogu bezwzględnych przyczyn odwoławczych z art. 439 § 1 k.p.k…
- IV KK 380/23 2023-10-05Czy rozpoznanie wniosku o wznowienie postępowania karnego przez sąd okręgowy w składzie jednego sędziego, zamiast w składzie trzech sędziów przewidzianym w art. 544 § 1 k.p.k., stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z…
- II KO 54/18 2018-11-08Czy istnieją podstawy do wznowienia z urzędu postępowania karnego zakończonego prawomocnym wyrokiem, w sytuacji gdy skazany zarzuca wystąpienie bezwzględnych przyczyn odwoławczych?
- III KO 89/19 2020-02-11Czy naruszenie przepisów dotyczących wyznaczania składu orzekającego lub niewyłączenie sędziego z uwagi na uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności może stanowić podstawę do wznowienia postępowania karnego?
- III KO 166/25 2025-11-27Czy istnieją podstawy do wznowienia postępowania karnego z urzędu lub na wniosek skazanego, w szczególności w związku z zarzucaną nienależytą obsadą sądu lub brakiem udziału obrońcy?
Powołane przepisy
art. 148 § 1 KKart. 540 § 1 KPKart. 542 § 1art. 544 § 2 KPKart. 439 § 1 pkt 2 KPKart. 28 § 4 KPKart. 351 § 2 KPKart. 351 § 1 KPKart. 29 § 1 KPKart. 439 § 1 pkt. 2 KPKart. 542 § 3 KPKart. 351 KPK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy