V CO 43/08

Sygn. akt V CO 43/08 POSTANOWIENIE Dnia 21 listopada 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Mirosław Bączyk w sprawie z powództwa "S.(...)" Sp. z o.o. w C. przeciwko K. D.j o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 21 listopada 2008 r., wniosku pozwanej o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt V CSK (...), 1. wznawia postępowanie zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008r., sygn. akt V CSK (...); 2. uchyla postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r. i zwraca Sądowi Apelacyjnemu skargę kasacyjną pozwanej od wyroku tego Sądu z dnia 7 września 2007 r. w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Uzasadnienie Pełnomocnik K. D. złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. V CSK (...). Postanowieniem tym odrzucono skargę kasacyjną K. D. występującej jako pozwana w procesie z powództwa S.(...) Sp. z o.o. w C. o zapłatę. Odrzucenie skargi nastąpiło z tego powodu, że pozbawiona ona była adekwatnego sformułowania i uzasadnienia wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania, tj. niezbędnego elementu konstrukcyjnego tego środka zaskarżenia [uzasadnienie postanowienia, sygn. V CSK (...)]. Domagając się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r., skarżący powoływał się 2 na treść art. 399 § 2 w zw. z art. 4011 k.p.c. i wyrok Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 1 lipca 2008 r., sygn. akt SK 40/07 (Dz. U. Nr 120, poz. 779). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 1 lipca 2008 r. (SK 40/07), art. 3986 § 2 i 3 w zw. z art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c. w zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie – bez wezwania do usunięcia braków – skargi kasacyjnej niespełniającej wymagań określonych w art. 39814 § 1 pkt 3 k.p.c., jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i art. 2 Konstytucji. Odrzucenie skargi kasacyjnej powódki nastąpiło prawomocnym postanowieniem z dnia 18 czerwca 2008 r. Trybunał Konstytucyjny nie określił daty wejścia w życie rozstrzygnięcia z dnia 1 lipca 2008 r. Oznacza to, że z datą publikacji tego orzeczenia (art. 190 ust. 3 Konstytucji) nie jest możliwe odrzucenie a limine skargi kasacyjnej z powodu braku samego wniosku o przyjęcie jej od rozpoznania lub braku uzasadnienia tego wniosku. Publikacja orzeczenia TK nastąpiła w dniu 8 lipca 2008 r. Należy podzielić stanowisko zgodnie z którym orzeczenie TK stwierdzające niezgodność z Konstytucją ustaw w zakresie wskazanym w art. 190 ust. 4 Konstytucji wywiera skutki retroaktywne (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 2008 r., II CZ 37/08, nieopubl; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 sierpnia 2008 r., I Cz 66/08; nieopubl.). Oznacza to konieczność ponownego rozpoznania sprawy z pominięciem już niekonstutywnego przepisu, jeżeli stanowił on podstawę wydania kwestionowanego orzeczenia sądowego. Dzieje się tak także wtedy, gdy orzeczenie TK ma tzw. zakresowy (interpretacyjny) charakter (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2008 r., IV Cz 64/08, nieopubl.). Skarga pełnomocnika K. D. o wznowienie postępowania została wniesiona w terminie określonym w art. 407 § 2 k.p.c. De lege lata istnieje możliwość wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego (art. 394 § 2 k.p.c. w zw. z art. 4011 k.p.c.). Niewątpliwie uznany za niekonstytucyjny przepis art. 3986 § 2 i § 3 k.p.c. stanowił zasadniczą podstawę wydania postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2008 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej (por. uzasadnienie tego postanowienia). Zgodnie z art. 4011 k.p.c., można domagać się wznowienia postępowania, gdy TK orzekł o niezgodności m.in. aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego wydane zostało zaskarżone orzeczenie. Wyrok TK z dnia 1 lipca 2008 r. stanowi zatem ustawową podstawę wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego. 3 Pojawia się kwestia określenia treści rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego uznającego, że zachodzą podstawy do wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 18 czerwca 2008 r. (art. 412 k.p.c.). Treść wyroku TK pozwala na stwierdzenie, że wniesiona (i następnie bezpodstawnie odrzucona) skarga kasacyjna powinna zostać poddana – po jej stosownym uzupełnieniu – tzw. postępowaniu przedsądowemu (art. 3989 § 1 k.p.c.). Oznacza to, że wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca powinno prowadzić do uchylenia tego postanowienia i zwrócenia Sądowi Apelacyjnemu skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku tego Sądu w celu usunięcia dostrzeżonych w niej braków (podobnie – por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2008 r., IV Co 20/08, nieopubl.). W tej sytuacji Sąd Najwyższy na podstawie art. 412 § 4 k.p.c. z art. 3986 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji.