V CSK 293/20

Sygn. akt V CSK 293/20 POSTANOWIENIE Dnia 16 kwietnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marcin Krajewski w sprawie z powództwa S. B. przeciwko D. S. i G. S. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 kwietnia 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 17 września 2019 r., sygn. akt III Ca (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwoty po 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z 17 września 2019 r. Sąd Okręgowy w K. zmienił wyrok Sądu Rejonowego w J. z 20 lutego 2018 r. w ten sposób, że oddalił powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i wpisanie powoda w dziale II księgi wieczystej (…) jako właściciela nieruchomości w miejsce pozwanych, z jednoczesnym wykreśleniem z działu III prawa dożywocia. Powód wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na potrzebę wykładni art. 84 § 1 i 2 k.c. w zakresie błędu co do prawa, a także charakteru błędu skutkującego możliwością uchylenia się od czynności prawnej. 2 Powód wskazał również, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na rażące naruszenie przepisów postępowania i zmianę wyroku bez dokonania własnych odmiennych ustaleń faktycznych. W odpowiedzi pozwani wnieśli o odrzucenie skargi kasacyjnej jako zmierzającej do oceny stanu faktycznego sprawy oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz solidarnie kosztów postępowania według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, wyrażającym się w szczególności w konieczności zapewnienia jednolitej wykładni i jednolitego stosowania prawa. Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo istnienia poważnych wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie, przy czym konieczne jest w takim przypadku przytoczenie sprzecznych orzeczeń (por. post. SN z 23 maja 2018 r., I CSK 31/18; z 29 kwietnia 2016 r., I CSK 641/15 i tam przywołane orzecznictwo). Przez rozbieżności w orzecznictwie sądów uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania należy przy tym rozumieć istnienie zróżnicowanych albo sprzecznych rozstrzygnięć w sprawach o takich samych lub zbliżonych stanach faktycznych, w których mają zastosowanie te same przepisy prawa, wyłożone lub zastosowane w sposób prowadzący do wydania odmiennych orzeczeń albo innych decyzji procesowych (zob. post. SN z 17 czerwca 2015 r., III CSK 59/15, OSNC 2016, nr 2, poz. 29). Konieczne jest przy tym również wykazanie, że 3 dokonanie wykładni jest niezbędne dla rozstrzygnięcia konkretnej sprawy (por. post. SN z 29 kwietnia 2016 r., I CSK 641/15). Mając na uwadze powyższe wymogi, należy uznać, że skarżący nie wykazał, aby w niniejszej sprawie zachodziła potrzeba dokonywania wykładni art. 84 k.c. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu oparty został na sprzecznym z ustaleniami Sądu Okręgowego założeniem, że powód pozostawał w błędnym przekonaniu co do skutków umowy o dożywocie. Z ustaleń tych wynika zaś, że powód został poinformowany o wzajemnych prawach i obowiązkach stron umowy o dożywocie oraz o tym, czyją własność od chwili zawarcia umowy będzie stanowiła nieruchomość. Decyzja co do zawarcia umowy o dożywocie została przez powoda podjęta po wcześniejszym uzyskaniu porady prawnej i kilkakrotnych wizytach u notariusza. Jak wskazał Sąd Okręgowy, powód był w pełni zorientowany co do treści umowy i rozumiał jej znaczenie, przy czym także zamiarem powoda było przeniesienie prawa własności w sposób, który uniemożliwi najbliższej rodzinie powoda dochodzenie ewentualnego zachowku. Tymi ustaleniami faktycznymi Sąd Najwyższy jest związany na podstawie art. 39813 § 2 k.p.c. Ponieważ zaś z góry wykluczają one uznanie, że powód działał pod wpływem błędu, nie można uznać, że w sprawie występuje potrzeba wykładni art. 84 k.c. Skarżący oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania również na przesłance wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. oczywistym uzasadnieniu skargi. Przesłanka ta byłaby spełniona, gdyby zaskarżone orzeczenie zapadło z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad obowiązujących w praworządnym państwie, widocznym bez konieczności prowadzenia bardziej szczegółowej analizy. Uznanie oczywistej wadliwości orzeczenia wymaga wykazania jego sprzeczności z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z podstawowymi zasadami orzekania (por. post. SN z 20 marca 2019 r., I CSK 475/18; z 11 kwietnia 2018 r., IV CSK 506/17; z 16 kwietnia 2018 r., IV CSK 529/17; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 728/17; z 15 maja 2018 r., II CSK 2/18; z 10 maja 2018 r., I CSK 798/17; z 23 maja 2018 r., I CSK 36/18; z 29 maja 2018 r., I CSK 42/18; z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18; z 16 kwietnia 2018 r., IV CSK 534/17; z 12 marca 2018 r., III CSK 291/17; z 22 kwietnia 2016 r., V CSK 650/15). 4 W ocenie Sądu Najwyższego nie ma podstaw do twierdzenia o rażącym naruszeniu przez Sąd Okręgowy przepisów postępowania. Pomimo braku wyraźnego wyodrębnienia ustaleń faktycznych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, nie ma wątpliwości, że Sąd Okręgowy w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia ustalenia takie poczynił i były one odmienne w stosunku do ustaleń przyjętych przez Sąd Rejonowy. Możliwe jest przy tym wyjaśnienie motywów, jakimi kierował się Sąd Okręgowy, zmieniając zaskarżony wyrok. Zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną wyjątkowo, gdy wskutek uchybienia wymaganiom stawianym uzasadnieniu zaskarżone orzeczenie nie poddaje się kontroli kasacyjnej (zob. wyr. SN z 7 października 2005 r., IV CK 122/05; z 28 listopada 2007 r., V CSK 288/07; z 21 lutego 2008 r., III CSK 264/07, OSNC-ZD 2008, nr D, poz. 118; z 11 marca 2020 r., I CSK 585/18). Nie sposób przy tym pominąć, że stawiane zarzuty naruszenia prawa procesowego w znacznej mierze zmierzają do zakwestionowania oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co w postępowaniu kasacyjnym jest niedopuszczalne z mocy art. 3983 § 3 k.p.c. Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c. Kwota zwrotu kosztów jest równa wynagrodzeniu adwokata w wysokości wynikającej z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 5 pkt 8 i § 2 pkt 6 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Sąd Najwyższy rozdzielił należne koszty między pozwanych, nie znajdując podstaw prawnych do zasądzenia ich solidarnie. 5 jw