I CSK 16/19

Sygn. akt I CSK 16/19 POSTANOWIENIE Dnia 19 czerwca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk w sprawie z powództwa L. M. przeciwko […] M. sp. z o.o. w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 czerwca 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt VII AGa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującego od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca […] M. Sp. z o.o. w W. powołała się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Wskazała, że Sąd Apelacyjny przyjął, iż pozwana nie wezwała powódki do zapłaty potrąconego roszczenia, a zatem nie było ono wymagalne, tymczasem pozwana wzywała powódkę do zapłaty, a wezwania – w treści doręczonej powódce faktury VAT i w treści doręczonej powódce noty księgowej – znajdują się w aktach sprawy. Dowody te zostały przez Sąd Apelacyjny zupełnie przemilczane, co uzasadnia zarzut, że Sąd ten nie orzekł na podstawie tej części materiału dowodowego. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej zakłada, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka w szczególności istnieje wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły uchybienia, na które powołuje się skarżący, lub gdy jest pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zarzuty oczywiście uzasadniają zasadność wniesionego środka zaskarżenia. Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez 3 potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter, dotyczyć konkretnych, powołanych we wniosku przepisów prawa i być dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika, co skarżący zobligowany jest wykazać (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52 i z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156). Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwalała na stwierdzenie, by była ona – w przedstawionym rozumieniu – oczywiście uzasadniona. Ciężar przytoczeń i ciężar dowodu w zakresie faktów składających się na przesłanki skutecznego potrącenia spoczywa na stronie podnoszącej zarzut potrącenia (art. 6 k.c.). Dotyczy to również stanu wymagalności wierzytelności przedstawianej do potrącenia (art. 498 § 1 k.c.). Skarżąca dołączyła do sprzeciwu fakturę i notę księgową, z motywów zaskarżonego wyroku i materiału sprawy nie wynikało jednak, by skarżąca twierdziła w postępowaniu przed Sądami meriti, że dokumenty te obejmują wezwanie do zapłaty lub że wynikają z nich fakty świadczące o tym, iż przedstawiona do potrącenia wierzytelność stała się wymagalna w oznaczonej dacie, wcześniejszej niż złożenie oświadczenia woli o potrąceniu. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie wskazano także, by dowód z tych dokumentów został powołany na okoliczność uprzedniego wezwania powódki do zapłaty, względnie stanu lub konkretnej daty wymagalności wierzytelności wzajemnej. W kontradyktoryjnym procesie cywilnym ustawodawca nie nakłada na sąd powinności oceny dowodu z dokumentu pod kątem wszelkich możliwych faktów, których udowodnieniu może on służyć, jeżeli fakty te nie są objęte tezą dowodową lub przynajmniej odpowiednio skonkretyzowanymi twierdzeniami faktycznymi strony, sformułowanymi w kontekście wniosku o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu. To na stronie spoczywa ciężar formułowania twierdzeń i specyfikacji konkretnych faktów, które mają być wykazane składanymi dowodami (art. 227, art. 232 i art. 236 k.p.c.). Powinności tej nie realizuje wskazanie, że dowód 4 z dokumentu ma być przeprowadzony na okoliczności wynikające z jego treści, gdyż przerzucałoby to na sąd ciężar formułowania twierdzeń faktycznych, których udowodnieniu dokument ma służyć, podczas gdy powinność ta – zgodnie z art. 232 k.p.c. – spoczywa na stronach procesu. Jeżeli zatem, jak wynikało z motywów zaskarżonego wyroku, powódka zaprzeczyła wymagalności przedstawionej do potrącenia wierzytelności, to na pozwanej spoczywała powinność sformułowania i udowodnienia twierdzeń przeciwnych. Pozwana natomiast, jak wskazał Sąd Apelacyjny, nie odniosła się do twierdzenia powódki i nie żądała przeprowadzenia dowodów na okoliczność faktów świadczących o wymagalności przysługującej jej wierzytelności, które podważałyby twierdzenie powódki. W tym stanie rzeczy zaniechanie odniesienia się przez Sąd Apelacyjny do noty księgowej i faktury, które zostały powołane we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, i wyprowadzenia z tych dokumentów oczekiwanych przez pozwaną wniosków, nie mogło być uznane za przyczynę ewidentnej i widocznej prima facie wadliwości zaskarżonego orzeczenia, co stanowi założenie przyczyny kasacyjnej, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Na marginesie należało zaznaczyć, że w zakresie, w jakim wymagalność wierzytelności wzajemnej miała wynikać z noty księgowej z dnia 24 listopada 2011 r., we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania pominięto, że w dokumencie tym wskazano 21-dniowy termin płatności, a zatem stan wymagalności wierzytelności mógł wiązać się dopiero z upływem tego terminu. Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. a aj