V CSK 624/13

Sygn. akt V CSK 624/13 POSTANOWIENIE Dnia 30 czerwca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Owczarek w sprawie z powództwa […] Szpitala […] w W. przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia z siedzibą w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 czerwca 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 27 czerwca 2013 r., sygn. akt I ACa […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu na rzecz pozwanego kosztów postępowania kasasacyjnego. 2 UZASADNIENIE Sąd Apelacyjny w […] wyrokiem z dnia 27 czerwca 2013 r. oddalił apelację powoda od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 26 lutego 2013 r., którym oddalono powództwo o zapłatę wynagrodzenia z tytułu udzielonych świadczeń zdrowotnych. Pozwany wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy, oceniając - na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. - skargę kasacyjną z punktu widzenia podstaw przyjęcia jej do rozpoznania, zważył: Ustawodawca, wprowadzając skargę kasacyjną jako nadzwyczajny środek prawny służący od prawomocnych orzeczeń, podkreślił że jej celem jest ochrona interesu publicznego polegającego na ujednoliceniu orzecznictwa sądów i rozwoju judykatury. Może on być osiągnięty jedynie poprzez powołanie i wykazanie istnienia przesłanek umożliwiających jego realizację. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, tylko skargę kasacyjną. Jego rolą nie jest zatem korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w danej sprawie, nawet gdyby rzeczywiście wystąpiły. Ocena przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania następuje w ramach tzw. przedsądu. Sąd Najwyższy bada, czy wskazano i należycie umotywowano przyczyny powołane w art. 3989 § 1 k.p.c., tj. czy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi, i przyjmuje ją do rozpoznania jeżeli zachodzi przynajmniej jedna z nich. Dopuszczenie oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej jest bowiem uzasadnione ustrojowo i procesowo jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje. Art. 3984 § 2 k.p.c. wprowadza konstrukcyjne wymaganie przytoczenia i odrębnego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Kognicja Sądu Najwyższego na tym etapie postępowania kasacyjnego jest ograniczona i nie obejmuje oceny zasadności podstaw skargi kasacyjnej, zastrzeżonej dla Sądu orzekającego w innym składzie. 3 Powód w skardze kasacyjnej powołał jako przyczyny uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (1) jej oczywistą zasadność, wynikającą z faktu nierozpoznania przez sąd odwoławczy istoty sprawy, niezrealizowania przez ten sąd funkcji rozpoznawczej i kontrolnej, co skutkowało naruszeniem prawa materialnego i procesowego, (2) wystąpienie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, polegających na udzieleniu odpowiedzi na pytania: - Czy złożenie przez dłużnika przed wytoczeniem powództwa oświadczenia o potrąceniu wierzytelności wzajemnej skutkuje przeniesieniem w procesie na powoda ciężaru dowodu co do nieistnienia, ewentualnie istnienia w innej wysokości niż wskazana przez pozwanego wierzytelności przedstawionej do potrącenia? Czy ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na pozwanym? - Czy zaprzeczając istnieniu wierzytelności przedstawionej do potrącenia przez pozwanego powód jest zobowiązany do odrębnego zaprzeczenia jej wysokości pod rygorem uznania przez sąd wysokości wskazanej przez pozwanego za bezsporną albo przyznania w trybie art. 229 k.p.c.? - Czy dokument protokołu kontroli, o którym mowa w art. 64 ust. 6 ustawy z dnia 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ma charakter dokumentu prywatnego w rozumieniu art. 245 k.p.c., czy też o walorach dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 244 k.p.c.? Przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., zgodnie z utrwalonym poglądem judykatury spełniona jest wówczas gdy zachodzi niewątpliwa, widoczna na pierwszy rzut oka, t.j. bez konieczności głębszej analizy, sprzeczność orzeczenia z przepisami prawa nie podlegającymi różnej wykładni (por. m. in.: postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004, nr 6, poz. 100; z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, nr 3, poz. 49). Musi być zatem oczywiste, że ma miejsce kwalifikowana postać naruszenia prawa, zauważalna prima facie przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej i przesądza to o wadliwości zaskarżonego orzeczenia w stopniu nakazującym uwzględnienie skargi (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 24 lutego 2012 r., CSK 225/11, z dnia 23 listopada 2011 r., III PK 44/11 – nie publ.). Skarżący powinien zatem nie tylko przywołać konkretne przepisy prawa, którym jego zdaniem Sąd 4 drugiej instancji uchybił, ale także przytoczyć odpowiednią jurydyczną argumentację w kwestii oczywistości ich naruszenia. Tymczasem uzasadnienie tej przyczyny ogranicza się do jej ponownego przytoczenia i jest tak dalece ogólnikowe, że całkowicie uchyla się spod oceny na etapie przedsądu. Z kolei powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), a więc problemu, który wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej, ale i innych podobnych spraw, wymaga precyzyjnego sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen w orzecznictwie oraz wykazania dlaczego udzielenie odpowiedzi przyczyni się to do rozwoju jurysprudencji (por. m. in.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Zagadnienia muszą mieć charakter rzeczywisty, nowy i konkretny. Argumentacja uzasadniająca wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej powinna zatem zawierać odrębne od podstaw, pogłębione motywy prawne wykazujące istnienie powołanych okoliczności (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2008 r., II PK 3/08, nie publ.; z dnia 19 października 2006 r., IV CSK 246/06, nie publ.; z dnia 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, nie publ.; z dnia 19 grudnia 2001 r., IV CZ 200/01, nie publ.). Zagadnienia sformułowane przez skarżącego nie spełniają tych wymagań, bowiem pozbawione są elementu nowości. Kwestia ciężaru dowodu w znaczeniu materialnoprawnym i procesowym wielokrotnie była przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego także w związku z potrąceniem, dokonanym przed lub w trakcie procesu. Obecnie zgodnie przyjmuje się, że zarzut potrącenia jest formą dochodzenia roszczenia zrównaną w skutkach z powództwem. Podlega zatem wymaganiom stawianym pozwu co do określenia żądania, przytoczenia okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie oraz wskazania dowodów. W szczególności zgłaszający zarzut potrącenia w procesie ma obowiązek ściśle określić swoją wierzytelność i wykazać jej istnienie zgodnie z regułą wyrażoną w przepisie art. 6 k.c., także w procesie o zapłatę wytoczonym po wcześniejszym oświadczeniu drugiej strony o potrąceniu, na pozwanym ciąży dowód spełnienia przesłanek potrącenia. Sąd Najwyższy wskazywał konsekwentnie, że na pozwanym ciąży obowiązek wykazania, że dochodzona wierzytelność wygasła na 5 skutek zaliczenia na jej poczet należności nadpłaconej za inne okresy rozliczenia skoro to on zamierza wyprowadzić z tego skutki dla siebie korzystne (por. wyrok z dnia 14 lutego 2002 r., V CKN 745/00, nie publ.; wyrok z dnia 9 września 2004 r., II CK 483/03, nie publ.; postanowienie z dnia 13 września 1983 r., I CZ 105/83, nie publ.). Zasada ogólna, że ten, kto odmawia uczynieniu zadość żądaniu powoda obowiązany jest udowodnić fakty wskazujące na to, że uprawnienie żądającemu nie przysługuje wynika z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2006 r., IV CSK 299/06, nie publ. Skoro obowiązek udowodnienia roszczenia zgłoszonego do potrącenia obciąża zgłaszającego na ogólnych zasadach (art. 6 k.c.), to podniesienie zarzutu procesowego nie oznacza jeszcze, że nastąpiły materialnoprawne skutki określone w art. 498 i 499 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2006 r., II CSK 192/06, nie publ., wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2010 r., V CSK 43/10, nie publ.). Skarżący nie wskazał czy i z jakich przyczyn od stanowiska tego należałoby odstąpić. Z kolei zagadnienia, czy wymogi te zostały spełnione w danej rozpoznawanej sprawie oraz jakie znaczenie należy przypisać jednemu z przedstawionych dokumentów (protokołowi kontroli) nie mają takiej rangi, aby zostały zakwalifikowane jako przyczyna kasacyjna wynikająca z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uwzględniając charakter roszczenia, okoliczności sprawy i sytuację majątkową powoda orzeczono o kosztach postępowania w oparciu o zasadę słuszności (art. 102 w zw. z art. 39821 k.p.c.). [aw]