IV CZ 52/11

Sygn. akt IV CZ 52/11 POSTANOWIENIE Dnia 29 września 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Mirosław Bączyk (przewodniczący) SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa Stefana D. przeciwko Janinie G. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 września 2011 r., zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 17 lutego 2011 r., 1. odrzuca zażalenie skierowane przeciwko rozstrzygnięciu zawartemu w punkcie pierwszym zaskarżonego postanowienia, 2. oddala zażalenie skierowane przeciwko rozstrzygnięciu zawartemu w punkcie drugim zaskarżonego postanowienia. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 17 lutego 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił wniosek powoda o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku tego Sądu z dnia 13 stycznia 2011 r., wraz z uzasadnieniem (punkt pierwszy postanowienia) i odrzucił wniosek powoda o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem (punkt drugi postanowienia). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu, usprawiedliwiany chorobą profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego powoda, był nieuzasadniony, skoro choroba nie uniemożliwiała dokonania nieskomplikowanej czynności procesowej, jaką było złożenie wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, choćby przez osoby trzecie. Czynności tej mógł również dokonać występujący w sprawie substytut, udzielenie bowiem substytucji jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa przez samą stronę. Niewykazanie przeto przez powoda braku winy w uchybieniu terminu do dokonania wskazanej czynność prowadziło do rozstrzygnięcia o treści przytoczonej na wstępie. Zażalenie na to postanowienie złożył powód, zaskarżając je w całości. Domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania zarzucając wadliwą oceną okoliczności, które doprowadziły do uchybienia terminu, przez nietrafne przyjęcie, że wykazana zaświadczeniem lekarskim choroba pełnomocnika nie uzasadniała wniosku o braku winy w uchybieniu tego terminu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z zażalenia wynika, iż powód zaskarżył postanowienie w całości, co oznacza, iż zaskarżone zostały rozstrzygnięcia ujęte w dwóch punktach postanowienia, dotyczące różnej materii. Rozważenia wymaga dopuszczalność wniesionych zażaleń. 3 Zażalenie skierowane przeciwko rozstrzygnięciu, mocą którego Sąd Apelacyjny oddalił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu (punkt pierwszy postanowienia), jest niedopuszczalne. Zgodnie bowiem z treścią art. 3941 § 1 k.p.c., zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje na postanowienie sądu drugiej instancji: 1) odrzucające skargę kasacyjną oraz skargę o stwierdzenie niezgodności prawem prawomocnego orzeczenia, 2) co do kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, a w myśl § 2 tego artykułu w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, zażalenie przysługuje także na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie, z wyjątkiem postanowień, o których mowa w art. 3981, a także postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji. Postanowienie, o którym tu mowa, nie jest postanowieniem z § 1 powołanego artykułu, nie jest też postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, o jakim stanowi § 2 tego artykułu, skoro nie zostało wydane w postępowaniu, którego celem było rozstrzyganie o zasadności roszczeń dochodzonych przez strony, czy też o dopuszczalności wyrokowania w sprawie. Postanowienie to zakończyło postępowanie incydentalne, w którym sąd jedynie ocenił, czy nie dokonanie czynności procesowej w przepisanym terminie nie było, czy też było, spowodowane przez okoliczności wywołane przez stronę (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2008 r. IV CZ 110.07, lex nr 621784). Postanowieniem kończącym postępowanie jest rozstrzygnięcie zwarte w punkcie drugim postanowienia, odrzucenie bowiem spóźnionego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyłącza możliwość wniesienia skargi kasacyjnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2011 r. IV CZ 2/11, lex 75889, z dnia 21 września 2010 r. III UZ 4/10, lex nr 667501). Zatem zażalenie skierowane przeciwko rozstrzygnięciu zamieszczonemu w punkcie pierwszym postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 17 lutego 2011 r. jako niedopuszczalne, podlegało odrzuceniu (art. 3941 § 3 w związku z art. 39821 w związku z art. 370 i art. 373 k.p.c.). Odrzucenie zażalenia na wskazane postanowienie nie uniemożliwia poddania prawidłowości tego rozstrzygnięcia kontroli Sądu Najwyższego, skoro skarżący, kwestionując odrzucenie wniosku, odwołał się nadto do art. 380 k.p.c. 4 Dokonując przeto w tym trybie oceny prawidłowości postanowienia o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu, zauważa się, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, na stronie zobowiązanej do dokonania czynności procesowej ciąży obowiązek zachowania należytej staranności, której miernikiem jest obiektywnie oceniana staranność, jakiej można wymagać od strony właściwie dbającej o swoje interesy procesowe. Uchybienie w tym względzie, czy to po stronie pełnomocnika czy samej strony, spowodowane nawet lekkim niedbalstwem, narusza obiektywny miernik staranności i stanowi podstawę do oddalenia wniosku o przywrócenie terminu, skoro nawet lekkie niedbalstwo świadczy o zawinionym niedokonaniu czynności w terminie (por. postanowienie SN z dnia 23 listopada 2005 r., II CZ 103/05, nie publ.; postanowienie SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., III CZ 22/07, nie publ.). Sąd Apelacyjny trafnie dostrzegł, że choroba profesjonalnego pełnomocnika nie zwalnia z obowiązku należytej staranności. Choroba, a zatem i niemożność wykonywania obowiązków, jest okolicznością, którą można i należy w prowadzonej działalności zawodowej przewidzieć. Oznacza to potrzebę podjęcia w takiej sytuacji właściwych działań organizacyjnych zabezpieczających interesy klientów. Jeżeli zatem profesjonalny pełnomocnik nie mógł osobiście złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia, powinien był zadbać o należyte wykonanie tej czynności przez inne osoby (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2008 r. IV CZ 8/08 z dnia 11 stycznia 2007 r., II CZ 116/06 i z dnia 27 października 2005 r., III CZ 79/05, niepubl.). W okolicznościach sprawy niniejszej nie można pominąć, że powoda w procesie reprezentował nadto substytut, a treść dokumentu substytucji nie wskazuje na ograniczenia czasowe czy też na ograniczenie przedmiotowe tego umocowania. Na skutek udzielenia dalszego pełnomocnictwa procesowego (substytucji), o którym mowa w art. 91 pkt 3 k.p.c., stosunek pełnomocnictwa powstaje pomiędzy mocodawcą, a substytutem. Substytut staje się pełnomocnikiem strony, a nie pełnomocnika, który udzielił dalszego pełnomocnictwa. Substytut, wykonując udzielone pełnomocnictwo, działa w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy, przy czym udzielenie substytucji nie uchyla ani nie uszczupla umocowania pełnomocnika głównego. Te zasady rządzące tzw. pełnomocnictwem substytucyjnym prowadzą do wniosku, że powód był 5 reprezentowany przez dwóch pełnomocników, przy czym tylko w odniesieniu do jednego z nich została udokumentowana choroba. Z tych przeto przyczyn nie można było uchybienia terminu poczytać za niezawinione. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia pozostawał przeto spóźniony i jako taki prawidłowo został odrzucony. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 2 i § 3 w związku z art. 39814 k.p.c. orzekł jak w sentencji. jz