III PZ 2/13
PostanowienieIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych2013-05-28
Skład orzekający: Bogusław Cudowski, Katarzyna Gonera, Maciej Pacuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga o wznowienie postępowania, oparta wyłącznie na art. 404 k.p.c. i powołująca się na prawomocny wyrok karny wydany po prawomocnym zakończeniu postępowania cywilnego, spełnia ustawowe wymogi dopuszczalności?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że art. 404 k.p.c. nie stanowi samodzielnej podstawy wznowienia postępowania, lecz jedynie uzupełnia art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. w zakresie stwierdzenia popełnienia przestępstwa prawomocnym wyrokiem skazującym. Ponadto, prawomocny wyrok karny wydany po prawomocnym zakończeniu postępowania cywilnego, którego dotyczy skarga o wznowienie, nie może stanowić podstawy wznowienia na podstawie art. 403 § 2 k.p.c., gdyż nie istniał w czasie wydawania orzeczenia objętego wznowieniem i nie mógł być wówczas przez stronę powołany.Stan faktyczny
Urząd Skarbowy wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego, który oddalił apelację Urzędu od wyroku zasądzającego odszkodowanie od Urzędu na rzecz pracownika za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę. Skargę oparto na art. 404 k.p.c. w związku z prawomocnym wyrokiem skazującym pracownika za przestępstwo, które miało uzasadniać rozwiązanie umowy o pracę. Sąd Okręgowy odrzucił skargę, uznając ją za niedopuszczalną. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na to postanowienie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie strony pozwanej, uznając je za bezzasadne.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt III PZ 2/13 POSTANOWIENIE Dnia 28 maja 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Katarzyna Gonera SSN Maciej Pacuda (sprawozdawca) w sprawie z powództwa J. B. przeciwko Urzędowi Skarbowemu w Z. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt …35/11, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 28 maja 2013 r., zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 grudnia 2012 r., oddala zażalenie. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 28 grudnia 2012 r. odrzucił skargę pozwanego Urzędu Skarbowego w Z. o wznowienie postępowania w sprawie z powództwa J. B. zakończonej prawomocnym wyrokiem tego Sądu Okręgowego z dnia 23 listopada 2011 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wyjaśnił, że prawomocnym wyrokiem z dnia 23 listopada 2011 r., wydanym w sprawie …35/11, Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację pozwanego Urzędu
2 Skarbowego w Z. od wyroku Sądu Rejonowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 maja 2011 r., którym to wyrokiem Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego Urzędu Skarbowego w Z. na rzecz powoda J. B. kwotę 12.871,98 zł tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia, nadał wyrokowi w części zasądzającej odszkodowanie rygor natychmiastowej wykonalności do kwoty 4.290,66 zł oraz umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. Sąd Okręgowy, oddalając apelację strony pozwanej, podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu pierwszej instancji. Z prawomocnych ustaleń Sądu Rejonowego wynikało zaś, że powód J. B. był zatrudniony w pozwanym Urzędzie Skarbowym w Z. na stanowisku poborcy podatkowego. Pismem z dnia 25 sierpnia 2010 r. pozwany Urząd Skarbowy w Z. rozwiązał z powodem umowę o pracę bez wypowiedzenia, podając jako przyczynę rozwiązania umowy o pracę popełnienie przestępstwa polegającego na fałszowaniu dokumentów urzędowych, to jest sporządzeniu fikcyjnych protokołów zajęć ruchomości u zobowiązanych w celu wyłudzenia należnej prowizji. Sąd Rejonowy uznał, że oświadczenie pozwanego pracodawcy o rozwiązaniu z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia zostało złożone z naruszeniem przepisu art. 52 § 1 pkt 2 k.p. Powołany przepis dopuszcza bowiem rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę w trybie dyscyplinarnym z powodu popełnienia przestępstwa, jeżeli przestępstwo (zbrodnia lub występek) jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem. Przesłanki dopuszczające rozwiązanie z pracownikiem umowy o pracę w trybie powołanego przepisu, zdaniem Sądu Rejonowego, nie zostały natomiast spełnione, ponieważ w dacie składania powodowi przez pozwanego pracodawcę oświadczenia o rozwiązaniu z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia nie było prawomocnego wyroku stwierdzającego popełnienie przez powoda przestępstwa i nie toczyło się przeciwko niemu postępowanie karne. W toku postępowania pracowniczego z powództwa J. B. przed Sądem Pracy, Prokuratura Rejonowa prowadziła wprawdzie postępowanie w sprawie dokonanego w okresie od 23 czerwca 2010 r. do 28 lipca 2010 r. w Z. niedopełnienia obowiązków służbowych przez poborców skarbowych Urzędu Skarbowego w Z., poprzez poświadczenie nieprawdy w protokołach zajęcia
3 i odbioru ruchomości co do faktu przeprowadzenia czynności egzekucyjnej w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w postaci wynagrodzenia ryczałtowego, to jest o czyn z art. 231 § 1 k.k. w zbiegu z art. 271 § 3 w związku z art. 11 § 2 k.k. w związku z art. 12 k.k. Postępowanie prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w tym czasie było jednak prowadzone w sprawie, a nie przeciwko osobom. W ocenie Sądu Rejonowego, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał ponadto na stwierdzenie, że czyn, będący podstawą rozwiązania z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia w trybie art. 52 § 1 k.p., był oczywisty, co Sąd Rejonowy wnikliwie uzasadnił w pisemnych motywach swojego rozstrzygnięcia. Urząd Skarbowy w Z. w dniu 4 czerwca 2012 r. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego powyższym prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego oddalającym apelację Urzędu Skarbowego w Z. od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2011 r. Skargę o wznowienie postępowania skarżący oparł na podstawie art. 404 k.p.c., w związku z przestępstwem stwierdzonym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 3 kwietnia 2012 r. w sprawie sygn. akt …1072/11. Skarżący wniósł o zmianę wyroku Sądu Okręgowego z dnia 23 listopada 2011 r. poprzez uwzględnienie apelacji pozwanego i oddalenie powództwa powoda J. B. w całości, orzeczenie o zwrocie przez powoda na rzecz pozwanego spełnionego świadczenia w kwocie 12.871,98 zł wraz z zasądzonymi kosztami postępowania w kwocie 643,60 zł, ewentualnie zaś o uchylenie prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia 23 listopada 2011 r. oraz wyroku Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2011 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący podał, że podstawą prawną do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie jest prawomocny wyrok Sądu Rejonowego Wydział Karny z dnia 3 kwietnia 2012 r. w sprawie …1072/11, orzekający o popełnieniu przestępstwa, uzasadniającego rozwiązanie z powodem umowy o pracę w trybie art. 52 § 1 pkt 2 k.p., który to wyrok miał wpływ na wynik sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 23 listopada 2011 r., utrzymującym w mocy wyrok Sądu Rejonowego z dnia 26 maja 2011 r. Zgodnie z
4 powołanym przez skarżącego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt …1072/11 J. B. został uznany za winnego zarzucanych mu czynów. Oceniając tak sformułowaną skargę o wznowienie postępowania, Sąd Okręgowy uznał, że skarga ta podlega odrzuceniu. Rozstrzygnięcie to poprzedził stwierdzeniem, iż skarga o wznowienie postępowania podlega badaniu przez sąd pod kątem dopuszczalności samej skargi oraz dopuszczalności samego wznowienia. O dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania decyduje zachowanie ustawowego terminu do jej wniesienia (art. 407 k.p.c. i 408 k.p.c.) oraz oparcie skargi na ustawowych podstawach wznowienia wymienionych w art. 401 k.p.c., 4011 k.p.c. i art.403 k.p.c., natomiast badanie dopuszczalności wznowienia obejmuje ocenę zasadności skargi. Nie budził wątpliwości Sądu Okręgowego fakt, że Urząd Skarbowy w Z. złożył skargę o wznowienie postępowania z zachowaniem ustawowego terminu do jej złożenia, o którym mowa w art. 407 §1 k.p.c. oraz w art.408 k.p.c. Jednak skarga o wznowienie postępowania wniesiona w niniejszej sprawie nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia. W skardze nie powołano bowiem ani przepisów art. 401 k.p.c., 4011 k.p.c. i art. 403 k.p.c., wymieniających ustawowe podstawy wznowienia, ani też okoliczności faktycznych, które dawałyby podstawę do zastosowania któregoś z powyższych przepisów. Powołane w skardze fakty mające uzasadniać żądanie wznowienia postępowania, skarżący odnosi się do treści art. 404 k.p.c., zgodnie z którym można żądać wznowienia z powodu przestępstwa, jeżeli czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Sąd Okręgowy zauważył zaś, iż powołany w skardze o wznowienie postępowania przepis art. 404 k.p.c. ma charakter ogólny i dotyczy sytuacji faktycznych objętych zakresem zastosowania art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. Przepis art. 404 k.p.c. stanowi jedynie uzupełnienie regulacji z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., który wymienia jako podstawę wznowienia uzyskanie wyroku za pomocą przestępstwa. W przepisie art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. chodzi o przestępstwa, których celem przestępczego działania jest uzyskanie wyroku określonej treści, np. łapownictwo, fałszywe zeznania.
5 Powołany w skardze o wznowienie postępowania przepis art. 404 k.p.c. nie może stanowić samodzielnej podstawy wznowienia, a wskazane w skardze okoliczności nie dają podstaw do powiązania w niniejszej sprawie przepisu art. 404 k.p.c. z przepisem art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. Wyrok Sądu Rejonowego z dnia 3 kwietnia 2012 r. w sprawie sygn. akt …1072/11, na który powołuje się skarżący, uzasadniając podstawę wznowienia, nie odnosi się z kolei w żaden sposób do dyspozycji art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 404 k.p.c. Strona pozwana złożyła zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego, wnosząc o jego zmianę lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa procesowego, to jest art. 410 § 1 k.p.c. w związku z art. 403 § 2 k.p.c. i art. 404 k.p.c., poprzez odrzucenie skargi o wznowienie postępowania wskutek przyjęcia, przez Sąd Okręgowy, że nie powołano przepisów art. 401 k.p.c., 4011 k.p.c., 403 k.p.c. z wyłączeniem wskazanego w podstawie skargi art. 404 k.p.c., który w ocenie pozwanej jest również ustawową podstawą do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Sąd poprzestał na zbadaniu, czy wskazane w skardze podstawy mieszczą się w zamkniętym katalogu przewidzianym w art. 401, art. 4011, art. 403 i art. 404 k.p.c., pomijając jednocześnie argumenty skarżącej zawarte w uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania, jak i w dowodach z dokumentów - z akt sprawy karnej. Podstawą prawną do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie było natomiast wykrycie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego Wydział Karny z dnia 3 kwietnia 2012 r. w sprawie sygn. akt …1072/11, orzekającego o popełnieniu przestępstwa przez powoda J. B. Orzeczenie Sądu w sprawie karnej potwierdza zasadność przyjętej przez pozwanego podstawy wypowiedzenia umowy o pracę z J. B., wskazującej przyczynę rozwiązania umowy o pracę z winy pracownika w trybie art. 52 § 1 pkt 2 k.p. z uwagi na stwierdzone sfałszowanie dokumentów urzędowych, tj. sporządzanie fikcyjnych zajęć ruchomości u zobowiązanych, w celu wyłudzenia nienależnej prowizji, tzn. popełnienie oczywistego przestępstwa.
6 Fakt popełnienia przez powoda przestępstwa był dla pracodawcy oczywisty, a fakt tak późnego potwierdzenia winy powoda w wyroku karnym wynikał z trudności dowodowych w prowadzonym postępowaniu karnym. Zarówno w skardze o wznowienie postępowania wskazano jej podstawę prawną, a okoliczności sprawy rozwinięto w jej uzasadnieniu. Rozstrzygające znaczenie dla oceny podstaw skargi o wznowienie postępowania mają zaś przytoczone w skardze okoliczności uzasadniające jej złożenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest nieuzasadnione i dlatego musi podlegać oddaleniu. Wstępnie Sąd Najwyższy uważa za niezbędne przypomnieć, iż zgodnie z treścią art. 399 k.p.c. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym wyrokiem, jedynie w wypadkach przewidzianych w dziale VI Kodeksu postępowania cywilnego. Wynika to z faktu, iż skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem pozwalającym na wzruszenie prawomocnych orzeczeń sądowych, korzystających co do zasady z powagi rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.) i wiążących nie tylko strony postępowania i Sąd, który wydał to orzeczenie, ale również inne Sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 365 § 1 k.p.c.). Dlatego skarga o wznowienie postępowania musi podlegać szczególnym rygorom, zarówno w zakresie formy, jak i treści (zawartości). Jak bowiem trafnie stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 lipca 2006 r., I PK 5/06 (Wokanda 2006 nr 11, s. 33) skarga o wznowienie postępowania nie jest narzędziem służącym zapewnianiu jednolitości orzeczeń, nawet w sprawach o roszczenia oparte na jednakowych podstawach faktycznych i prawnych. Możliwość ponownego rozpoznania prawomocnie zakończonej sprawy na skutek skargi o wznowienie postępowania otwiera się tylko wówczas, gdy zaistnieje jedna z ustawowych podstaw wymienionych w Kodeksie postępowania cywilnego. Wypada więc podkreślić, iż przepisy określające warunki, w których może nastąpić uchylenie lub zmiana prawomocnego wyroku muszą być, jako wyjątek od wspomnianej reguły, interpretowane ściśle.
7 Stosownie do art. 409 k.p.c. skarga o wznowienie postępowania powinna czynić zadość warunkom pozwu oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz wniosek o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Oceny, czy wymienione wymogi formalne skargi zostały spełnione, Sąd właściwy do rozpoznania skargi dokonuje na posiedzeniu niejawnym, a następnie na podstawie art. 410 § 1 k.p.c. odrzuca ją, jeżeli została wniesiona po upływie przepisanego terminu, była niedopuszczalna lub nieoparta na ustawowej podstawie. Warunkiem możliwości rozpatrywania zasadności skargi jest przy tym spełnienie wszystkich przesłanek wskazanych w cytowanym przepisie. Brak nawet jednej z nich sprawia zaś, że rozpatrywanie sprawy nie jest możliwe. Dlatego też stwierdzenie braku spełnienia choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 410 § 1 k.p.c. powoduje odrzucenie skargi. Sformułowane w zażaleniu zarzuty nie są zasadne, albowiem słusznie Sąd Okręgowy stwierdził, że skarga powoda nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia postępowania. W pełni trafnie Sąd ten zwrócił też uwagę na fakt niepowołania przez autora skargi przepisów art. 401, 4011 i 403 k.p.c. oraz ograniczenie się do wskazania jako podstawy prawnej wznowienia postępowania art. 404 k.p.c. w sytuacji, gdy podstawy wznowienia postępowania są określone w art. 401, 4011 i 403 k.p.c. Również wykładnia art. 404 k.p.c. wskazana przez Sąd Okręgowy jest prawidłowa i utrwalona w orzecznictwie. Artykuł 404 k.p.c. nie stanowi samodzielnej przesłanki wznowienia postępowania. Przepis ten zawiera jedynie uzupełnienie regulacji z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. Przewiduje, że dodatkowym warunkiem oparcia skargi o wznowienie postępowania o podstawę w postaci uzyskania wyroku za pomocą przestępstwa jest co do zasady stwierdzenie popełnienia przestępstwa prawomocnym wyrokiem skazującym. Rozwiązanie to podkreśla rozgraniczenie kognicji sądu cywilnego i karnego. Dlatego też należy uznać, że w przypadku powołania jako podstawy wznowienia postępowania w art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c., powstaje obowiązek wykazania, że czyn przestępczy był ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów (art. 404 k.p.c.). Sąd Najwyższy podkreśla jednak, że chodzi tu o sytuację, w której
8 za pomocą przestępstwa został uzyskany prawomocny wyrok, od którego wnoszona jest skarga o wznowienie postępowania. Taka sytuacja z całą pewnością nie zachodzi zaś w rozpoznawanej sprawie. Co do zarzutu wskazanego w zażaleniu, że Sąd Okręgowy przyjął zamknięty katalog przesłanek wznowienia, to jest to założenie słuszne. Jeszcze raz wypada bowiem przypomnieć, iż istota skargi o wznowienie postępowania polega na wyjątkowości tego środka zaskarżenia, dotyczącego postępowań zakończonych prawomocnymi orzeczeniami, dlatego przepisy stanowiące o podstawach wznowienia postępowania wymagają ścisłej interpretacji, zgodnie z ich treścią i funkcją pełnioną przez ten środek zaskarżenia. Jednak, co szczególnie istotne, wbrew twierdzeniem skarżącej, Sąd Okręgowy uwzględnił nie tylko powołane wyżej przepisy prawa, ale również okoliczności wskazane przez skarżącą, i zgodnie ze swoją oceną uznał, że żadna z powołanych w skardze okoliczności nie uzasadnia ustawowej przyczyny wznowienia. W tym kontekście warto również odnieść się do treści art. 403 § 2 k.p.c., jedynego w ocenie Sądu Najwyższego, mogącego zawierać potencjalne przesłanki wznowienia w niniejszej sprawie, chociaż nie powołanego przez autora skargi o wznowienie postępowania. Artykuł 403 § 2 k.p.c. stanowi, że można również żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego, albo wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Żadna z tych przesłanek nie znajdzie jednak zastosowania w sprawie. Sąd Najwyższy godzi się ze skarżącym, że wskazany wyrok skazujący Sądu Rejonowego z dnia 3 kwietnia 2012 r., jest okolicznością, której nie mógł podnieść w zakończonym postępowaniu. Jednak wznowienie postępowania z przyczyn wskazanych w art. 403 § 2 k.p.c. może opierać się tylko na takim prawomocnym wyroku (dotyczącym zresztą tego samego stosunku prawnego) oraz na takich okolicznościach faktycznych lub środkach dowodowych, które istniały w czasie wydawania orzeczenia objętego wznowieniem postępowania, jednak strona nie miała możliwości wówczas ich powołania. Trzeba bowiem podkreślić, że wymieniony przepis kładzie nacisk na to, iż wykrycie wymienionych w nim okoliczności faktycznych lub środków dowodowych musi być
9 późniejsze, co oznacza, że musi do niego dojść po uprawomocnieniu się wyroku, a więc w sytuacji, w której powoływanie się na nie było już niemożliwe. Wykrycie należy z kolei rozumieć jako dowiedzenie się o istnieniu tych okoliczności lub środków dowodowych w zakresie umożliwiającym powoływanie się na nie. Owe okoliczności i środki dowodowe, aby zostać wykryte, muszą jednakże istnieć w sensie obiektywnym już w czasie trwania postępowania zakończonego zaskarżonym wyrokiem. Te same wymogi odnoszą się do wykrycia prawomocnego wyroku, dotyczącego tego samego stosunku prawnego. Jak bowiem stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68 (OSNC 1969 nr 12, poz. 208) środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c. Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 13 października 2005 r., IV CZ 96/05 oraz z dnia 10 lutego 2006 r., I PZ 33/05 (OSNP 2007 nr 3-4, poz. 48), przy czym w pierwszym z wymienionych orzeczeń Sąd Najwyższy dodał także, iż w świetle art. 403 § 2 k.p.c. możliwość powoływania nowych faktów i dowodów jest ograniczona jedynie do tych okoliczności i środków dowodowych, które istniały już w okresie trwania zakończonego postępowania. W postanowieniu z dnia 16 maja 2008 r., III CZ 20/08 (LEX nr 420807) Sąd Najwyższy wyjaśnił natomiast, iż w przepisie art. 403 § 2 k.p.c. chodzi o późniejsze wykrycie faktów i dowodów dla strony nie tylko nieznanych w toku poprzedniego postępowania, lecz których także nie mogła znać, choć istniały już w toku tego postępowania, ale nie były objęte materiałem sprawy. Dodać w tym miejscu wypada, że z końcowego zwrotu art. 403 § 2 k.p.c. wynika nadto, że „wykrycie” odnosi się do okoliczności i dowodów w poprzednim postępowaniu w ogóle nieujawnionych i wtedy nieujawnialnych, bo nieznanych stronom. Strona może więc powołać się na nie jedynie wówczas, gdy nie mogła z nich skorzystać przed rozstrzygnięciem, albowiem wymieniony przepis obejmuje jedynie fakty nieujawnialne albo stronie nieznane i dla niej niedostępne. Fakty natomiast ujawnialne, czyli te, które strona powinna znać, tj. miała możliwość dostępu do nich, nie są objęte hipotezą tego przepisu (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 kwietnia 2008 r., I ACa 172/08, OSA 2009 nr 5, poz. 60 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., III CZP
10 134/04, LEX nr 151652). Nie można natomiast oprzeć skargi o wznowienie postępowania na rzekomym „wykryciu” okoliczności faktycznej i środka dowodowego znanych stronie, a pominiętych przez Sąd drugiej instancji na podstawie art. 381 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 marca 2007 r., II UZ 3/07, OSNP 2008 nr 11-12, poz. 178). Skoro zatem powoływany w zażaleniu jako „podstawa prawna do wniesienia skargi o wznowienie postępowania” wyrok Sądu Rejonowego z dnia 3 kwietnia 2012 r., abstrahując od tego, że nie dotyczy on tego samego stosunku prawnego, zapadł już po wydaniu wyroku, którego dotyczy skarga o wznowienie postępowania, to nie może być on uznany również za przesłankę wznowienia postępowania, o której mowa w art. 403 § 2 k.p.c. Na marginesie, Sąd Najwyższy wyjaśnia również, że przyjęcie zgodności z prawem zastosowania przez pracodawcę szczególnego sposobu natychmiastowego pozbycia się pracownika na podstawie art. 52 § 1 pkt 2 k.p., któremu pracodawca zarzucił oczywiste popełnienie przestępstwa uniemożliwiającego dalsze zatrudnienie, wymaga istnienia tej oczywistości przed złożeniem oświadczenia woli pracodawcy w przedmiocie rozwiązania z tego powodu umowy o pracę i nie może być wynikiem przeprowadzonego następnie postępowania dowodowego w sprawie pracowniczej. Sąd pracy powinien jedynie bezspornie ustalić zaistnienie oczywistego czynu kwalifikowanego przez prawo karne jako przestępstwo na podstawie uzasadnionego przekonania o braku jakichkolwiek wątpliwości co do wyniku ewentualnego postępowania karnego, w którym sąd karny mógłby potwierdzić oczywistość popełnienia przestępstwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2007 r., III PZ 7/06). W przedmiotowej sprawie, ze względu na czas trwania postępowania karnego i jego prawie roczne zawieszenie, o takiej oczywistości nie mogło być mowy. Żalący się podnosi wprawdzie w uzasadnieniu zażalenia, iż „fakt popełnienia przestępstwa przez powoda był dla pracodawcy oczywisty”, jednakże następnie sam sobie zaprzecza, podając, że „fakt tak późnego potwierdzenia winy powoda w wyroku karnym wynikał z trudności dowodowych w prowadzonym postępowaniu karnym”. Tym samym przyznaje, iż oczywistość popełnienia przestępstwa wynikała wyłącznie z przeświadczenia pracodawcy, niepopartego w chwili rozwiązywania z
11 powodem umowy o pracę na podstawie art. 52 § 1 pkt 2 k.p. żadnym przekonującym o owej oczywistości dowodem. Kierując się wskazanymi wyżej motywami, Sąd Najwyższy uznał zatem, że zażalenie było bezzasadne. Mając ten fakt na względzie oraz opierając się na treści 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- II CZ 105/17 2018-02-28Czy skarga o wznowienie postępowania, oparta na podstawie z art. 403 § 1 pkt 2 k.p.c. (wyrok uzyskany za pomocą przestępstwa), może zostać uwzględniona, gdy nie istnieje prawomocny wyrok skazujący za to przestępstwo, a p…
- IV CZ 80/16 2017-01-11Czy skarga o wznowienie postępowania, wniesiona po terminie i bez ustawowej podstawy, podlega odrzuceniu?
- V CZ 71/08 2008-11-14Czy skarga o wznowienie postępowania może opierać się na fakcie, który miał miejsce w toku postępowania, ale nie był znany stronie po jego zakończeniu, a który został odkryty po prawomocnym zakończeniu postępowania?
- II CZ 187/11 2012-04-25Czy skarga o wznowienie postępowania, oparta na okolicznościach faktycznych lub środkach dowodowych powstałych po uprawomocnieniu się wyroku, może stanowić ustawową podstawę wznowienia postępowania?
- I PZ 18/11 2011-09-28Czy skarga o wznowienie postępowania, oparta na późniejszym wykryciu prawomocnego wyroku karnego dotyczącego tego samego stosunku prawnego, została wniesiona z zachowaniem trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 4…
Powołane przepisy
art. 52 § 1 pkt 2 KPart. 231 § 1 KKart. 271 § 3art. 11 § 2 KKart. 12 KKart. 52 § 1 KPart. 404 KPCart. 407 KPCart. 401 KPCart.403 KPCart. 407 §1 KPCart.408 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy