II CZ 32/05

PostanowienieIzba Cywilna2005-04-07

Skład orzekający: Iwona Koper, Marek Sychowicz, Dariusz Zawistowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zażalenie wniesione osobiście przez powoda, gdy obowiązuje przymus adwokacki, podlega odrzuceniu, a jeśli tak, to czy takie odrzucenie pozbawia powoda możliwości obrony swoich praw?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym obowiązuje przymus adwokacki, a zażalenia wnoszone osobiście przez stronę, jako niedopuszczalne, podlegają odrzuceniu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Odrzucenie takiego zażalenia nie stanowi pozbawienia strony możliwości obrony jej praw, ponieważ wynika z naruszenia formalnych wymogów postępowania.
Stan faktyczny
Powód złożył zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego odrzucające jego zażalenie na odmowę ustanowienia adwokata z urzędu oraz na postanowienie odrzucające zażalenie na odrzucenie kasacji. Sąd Apelacyjny odrzucił zażalenie powoda, uznając je za niedopuszczalne z powodu braku reprezentacji adwokata, mimo obowiązującego przymusu adwokackiego. Powód zarzucił obrazę przepisów proceduralnych i pozbawienie możliwości obrony.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda, uznając je za bezzasadne.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt II CZ 32/05 POSTANOWIENIE Dnia 7 kwietnia 2005 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Iwona Koper (przewodniczący) SSN Marek Sychowicz SSA Dariusz Zawistowski (sprawozdawca) w sprawie z powództwa J. R. przeciwko M. F. i Z. C. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 kwietnia 2005 r., zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 17 stycznia 2005 r., sygn. akt I ACa (…), I WCK (…) oddala zażalenie. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17.01.2005 r. Sąd Apelacyjny odrzucił zażalenie powoda na postanowienie tego Sądu odrzucające zażalenie powoda na odmowę ustanowienia adwokata z urzędu oraz zażalenie na postanowienie odrzucające zażalenie, którego przedmiotem było orzeczenie o odrzuceniu kasacji. W zażaleniu na postanowienie z dnia 17.01.2005 r. powód zarzucił obrazę art. 113 § 1 k.p.c. i art. 117 k.p.c. przez ich niezastosowanie oraz nieważność postępowania poprzez pozbawienie powoda możliwości obrony swoich praw i wniósł o jego uchylenie. Sad Najwyższy zważył, co następuje: Przedmiotem postępowania zażaleniowego było wyłącznie postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 17.01.2005 r. Wydanie tego orzeczenia, które zapadło na posiedzeniu niejawnym i dotyczyło odrzucenia złożonego środka zaskarżenia w postaci 2 zażalenia powoda nie daje podstaw do stwierdzenia, iż powód w toczącym się postępowaniu został pozbawiony możności obrony swoich praw i zarzut naruszenia art. 379 pkt 5 k.p.c. był nieuzasadniony. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Apelacyjny wyraził trafny pogląd, iż w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym obowiązuje tzw. przymus adwokacki i zażalenia wnoszone osobiście przez powoda, jako niedopuszczalne podlegały odrzuceniu na podstawie art. 39319 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. i 373 k.p.c. Trafne było także stanowisko Sądu Apelacyjnego, że na postanowienie Sądu drugiej instancji odrzucające zażalenie na postanowienie, którym oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, jako nie mające charakteru orzeczenia kończącego postępowanie, w świetle art. 39318 § 2 k.p.c. nie służy zażalenie. Brak było zatem podstaw do kwestionowania zasadności zaskarżonego postanowienia. Z uwagi na powołane w zażaleniu naruszenie art. 113 § 1 k.p.c. i art. 117 k.p.c. można przypuszczać, że intencją skarżącego było poddanie kontroli instancyjnej zasadności odmowy udzielenia powodowi zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Skarżący nie powołał jednak ani treści art. 380 k.p.c., ani też postanowienia, którym oddalono wnioski powoda oparte o treść art. 113 § 1 i 117 k.p.c. Nie było nim zaś zaskarżone zażaleniem postanowienie z dnia 17.01.2005 r. Zarzut naruszenia art. 113 § 1 i 117 k.p.c. nie mógł być zatem podstawą do uwzględnienia rozpoznawanego przez Sąd Najwyższy zażalenia. Wymaga też podkreślenia, że postanowienie oddalające wniosek powoda o ustanowienie adwokata z urzędu zostało wydane w dniu 17.11.2004 r. Postanowieniem z dnia 17.II.2004 r. zostało również odrzucone zażalenie powoda na postanowienie z dnia 14.03.2001 r., którym odrzucono jego kasację. Powód zaś składając kolejne zażalenia z dnia 20.12.2004 r. i 4.01.2005 r., które były również dwukrotnie odrzucane przez Sąd II instancji, ostatnio zaskarżonym obecnie postanowieniem, nie ponawiał wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu i powyższa kwestia nie było już dwukrotnie przedmiotem orzekania przez Sąd Apelacyjny. Z przyczyn wyżej wskazanych zażalenie było pozbawione uzasadnionych podstaw i podlegało oddaleniu w oparciu o treść art. 3941 § 3 i 39814 k.p.c.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 113 § 1 KPCart. 117 KPCart. 379 pkt 5 KPCart. 39319 KPCart. 397 § 2 KPCart. 39318 § 2 KPCart. 380 KPCart. 113 § 1art. 3941 § 3§ 1§ 2§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy