I CSK 1374/23

I CSK 1374/23 POSTANOWIENIE 20 października 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki na posiedzeniu niejawnym 20 października 2023 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M. L. przeciwko T. spółce akcyjnej w W. o ukształtowanie stosunku prawnego, na skutek skargi kasacyjnej T. spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 9 grudnia 2022 r., V ACa 581/22, 1. odrzuca skargę kasacyjną w zakresie odnoszącym się pkt. II zaskarżonego wyroku; 2. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w pozostałym zakresie; 3. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 4 050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia pozwanemu do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Pozwane T. S.A. w Warszawie wniosło skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 9 grudnia 2022 r., wydanego w sprawie z powództwa M. L. o ukształtowanie stosunku prawnego. I CSK 1374/23 2 Skarżący uzasadnił wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania występowaniem następującego zagadnienia prawnego: Czy sąd rozpoznający roszczenie o zmianę sposobu zobowiązania zakładu ubezpieczeń przez znaczne podniesienie górnej granicy jego odpowiedzialności na podstawie nadzwyczajnej zmiany stosunków, o której mowa w art. 3571 k.c., może, orzekając o spełnieniu przesłanki rażącej straty nie brać pod uwagą faktycznie istniejących instytucji zapewniających możliwość kontynuacji uzyskiwania przez powoda dotychczasowych, jak i przyszłych świadczeń, stanowiących uzasadnienie powództwa o zmianę sposobu zobowiązania zakładu ubezpieczeń? Zdaniem pozwanego brak jest podstaw do stosowania nadzwyczajnej regulacji art. 3571 KC, skoro jest obecna w polskim systemie prawnym podstawa prawna zapewniająca kompensatę uzasadnionych roszczeń osób poszkodowanych, co do których odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń wygasła z uwagi na wyczerpanie sumy gwarancyjnej, tzn. art. 2 ustawy o szczególnych uprawnieniach osób poszkodowanych w przypadku wyczerpania sumy gwarancyjnej ustalonej na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2006 r. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu w zakresie, w jakim zaskarżono również pkt II wyroku Sądu Apelacyjnego, mocą którego oddalono apelację powódki w pozostałym zakresie. Rozstrzygnięcie to było korzystne dla skarżącego, zatem nie miał on interesu prawnego w jego zaskarżeniu. Pokrzywdzenie wydanym orzeczeniem (gravamen) jest bowiem przesłanką dopuszczalności każdego środka zaskarżenia. Jeżeli zatem skarga kasacyjna odnosi się do innego orzeczenia niż niekorzystnie rozstrzygającego o żądaniu strony, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 23 listopada 2016 r., IV CSK 220/16 oraz z 15 stycznia 2015 r., IV CSK 137/14). Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności I CSK 1374/23 3 w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). W niniejszej skardze oparto się na przyczynie przyjęcia skargi do rozpoznania wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał już, że powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.) powinno spełniać wymagania stawiane zagadnieniu prawnemu przedstawianemu Sądowi Najwyższemu przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c. – zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2014 r., I UK 361/13, z 14 września 2012 r., I UK 218/12), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 8 maja 2015 r., III CZP 16/15, z 24 października 2012 r., I PK 129/12). Wspomniane wątpliwości muszą znajdować się w związku przyczynowym z rozstrzygnięciem sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 listopada 2014 r., III CZP 79/14), który powinien wynikać z uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 listopada 2013 r., III CZP 71/13). Istotne zagadnienie prawne należy zatem postawić w sposób ogólny i abstrakcyjny tak, by mogło być rozpatrywane w oderwaniu od konkretnego stanu faktycznego, a wątpliwości z nim związane muszą mieć charakter wyłącznie prawny, czyli nie mogą obejmować elementów stanu faktycznego sprawy (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 16 maja 2012 r., III CZP 14/12, z 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14). Skarżący nie uczynił zadość tym wymaganiom, ponieważ zagadnienie stosunku art. 2 ustawy o szczególnych uprawnieniach osób poszkodowanych w przypadku wyczerpania sumy gwarancyjnej ustalonej na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2006 r. do art. 3571 k.c. było już przedmiotem rozważań sądów powszechnych, które zgodnie przyjęły, że odpowiedzialność UFG powstaje dopiero wtedy, gdy doszło do wyczerpania sumy gwarancyjnej co do roszczeń poszkodowanego, który nie wystąpił o jej podwyższenie lub jego powództwo w tym przedmiocie zostało oddalone (zob. m.in. I CSK 1374/23 4 wyrok SA w Poznaniu z 28 marca 2022 r., I ACa 165/21; wyrok SO w Sieradzu z 28 grudnia 2022 r., I Ca 559/22; wyrok SA w Lublinie z 31 stycznia 2022 r., I ACa 696/21). We wskazanych orzeczeniach słusznie przyjęto, że pozostawienie w systemie prawnym art. 22a ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych w dotychczasowym brzmieniu świadczy o intencji ustawodawcy zachowania dotychczasowego mechanizmu waloryzacji świadczeń rentowych, a nowa ustawa dotycząca odpowiedzialności UFG została uchwalona w celu zabezpieczenia interesów osób, których sytuacja prawna nie spełnia przesłanek z tego przepisu. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną w części, w której przedmiot zaskarżenia obejmuje oddalenie apelacji powódki w pozostałym zakresie, w pozostałej zaś części zgodnie z art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. AD [ał]