I CZ 58/09
PostanowienieIzba Cywilna2009-11-06
Skład orzekający: Jan Górowski, Józef Frąckowiak, Irena Gromska-Szuster
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona może ponosić negatywne konsekwencje zastosowania przez sąd formy orzeczenia nieodpowiadającej jego treści, w szczególności w kontekście wyboru właściwego środka odwoławczego i jego terminu?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że strona nie może ponosić ujemnych następstw zastosowania przez sąd formy orzeczenia nieodpowiadającej jego treści. W sytuacji, gdy sąd wydał wyrok zamiast postanowienia, środek odwoławczy wniesiony od takiego orzeczenia powinien być rozpoznany jako zażalenie, a nie apelacja. Co więcej, takie zażalenie nie może być odrzucone z powodu przekroczenia terminu do jego wniesienia, jeśli termin do wniesienia apelacji został zachowany.Stan faktyczny
Sąd Apelacyjny odrzucił apelację powoda, uznając ją za wniesioną z naruszeniem terminu. Powód zaskarżył orzeczenie Sądu Okręgowego w części dotyczącej umorzenia postępowania, które zostało wydane w formie wyroku. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego, uznając, że apelacja powinna być rozpoznana jako zażalenie i nie mogła być odrzucona z powodu przekroczenia terminu.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CZ 58/09 POSTANOWIENIE Dnia 6 listopada 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jan Górowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Frąckowiak SSN Irena Gromska-Szuster w sprawie z powództwa Miasta W. przeciwko Stronnictwu […] o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 6 listopada 2009 r., zażalenia strony powodowej na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 9 kwietnia 2009 r., uchyla zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie
2 Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2009 r. odrzucił apelację powoda Miasta W. w sprawie […] w części zaskarżającej orzeczenie w przedmiocie umorzenia postępowania zawarte w punkcie 1 wyroku Sądu Okręgowego z dnia 14 września 2007 r., uznając, że wniesiona została z naruszeniem terminu przewidzianego w art. 394 § 2 k.p.c. Skarżący w zażaleniu na to postanowienie wniósł o jego uchylenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W postępowaniu procesowym sąd wydaje orzeczenie w formie wyroku, gdy rozstrzyga o istocie sporu (art. 316 k.p.c.); we wszystkich innych przypadkach wydaje orzeczenie w postaci postanowienia (art. 354 k.p.c.). W sprawie Sąd Apelacyjny odrzucił apelację w części zaskarżającej orzeczenie w przedmiocie umorzenia postępowania wyrokiem zamiast postanowieniem, co wprowadziło w błąd powoda przy wyborze właściwego środka odwoławczego. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie stanowiskiem, strona nie może ponosić ujemnych następstw zastosowania przez sąd formy nieodpowiadającej treści orzeczenia. W takiej sytuacji wniesioną apelację należało rozpoznać jako zażalenie, z tym że nie mogło być ono odrzucone z powodu przekroczenia terminu do jego wniesienia, o którym mowa w art. 394 § 2 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2003 r. II CZ 165/02, niepubl.). Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale połączonych Izb: Izby Cywilnej oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 marca 1972 r., III CZP 27/71, także w razie odrzucenia pozwu wyrokiem środek odwoławczy podlega rozpoznaniu jako zażalenie również wtedy, gdy skarżący nazwał go rewizją; nie może być jednak odrzucony z powodu niezachowania terminu przewidzianego w art. 394 § 2 k.p.c. (OSNCP 1973, nr 1, poz. 1). W uchwale tej Sąd Najwyższy przesądził występujące zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie kontrowersje co do tego, czy o rodzaju środka odwoławczego decyduje przedmiot rozstrzygnięcia, czy forma nadana orzeczeniu przez sąd i jaki ma to wpływ na termin zaskarżenia.
3 Mając na uwadze fakt, że doręczenie wyroku z uzasadnieniem nastąpiło w dniu 4 października 2007 r. oraz, że apelacja została wniesiona do sądu w dniu 18 października 2007 r. trzeba stwierdzić, że termin do wniesienia apelacji został zachowany. Zachowanie terminu do wniesienia apelacji w omawianym wypadku przesądziło automatycznie o terminowym wniesieniu środka odwoławczego, mimo że nie jest on w istocie apelacją, lecz zażaleniem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2005 r. III CZ 40/05 niepubl.). Jak trafnie zatem podnosił skarżący, apelacja od wyroku sądu pierwszej instancji w części, w której umorzono postępowanie, podlegała rozpoznaniu jako zażalenie i nie mogła być odrzucona na skutek niezachowania terminu określonego w art. 394 § 2 k.p.c. oraz ze względu na nieadekwatny do zaskarżonego rozstrzygnięcia rodzaj środka odwoławczego. Z tej przyczyny zaskarżone postanowienie uchylono (art. 394 § 2 i 3 k.p.c. w zw. z art. 39515 § 1 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- I CZ 80/18 2018-09-28Czy strona ma interes prawny w zaskarżeniu samego uzasadnienia wyroku, jeśli jego sentencja jest dla niej korzystna, a motywy rozstrzygnięcia mogą mieć znaczenie dla innych postępowań?
- III CZP 103/12 2013-02-20Czy stronie przysługuje zażalenie na orzeczenie w przedmiocie częściowego umorzenia postępowania zawarte w wyroku, w przypadku zaskarżenia przez tę stronę wyroku apelacją w części rozstrzygającej sprawę merytorycznie?
- I PR 43/82 1982-05-13Czy orzeczenie sądu oddalające wniosek o uzupełnienie wyroku powinno przybrać formę postanowienia, a środek odwoławczy od takiego orzeczenia powinien być rozpoznany jako zażalenie?
- II PK 228/17 2018-09-06Czy orzeczenie o odrzuceniu apelacji, wydane w formie wyroku przez sąd drugiej instancji, powinno być traktowane jako postanowienie podlegające zaskarżeniu zażaleniem, nawet jeśli strona wniosła skargę kasacyjną?
- I CZ 83/16 2016-11-16Czy strona może zaskarżyć postanowienie o odrzuceniu apelacji, jeśli wyrok sądu pierwszej instancji nie zawierał rozstrzygnięcia co do meritum sprawy?
Powołane przepisy
art. 394 § 2 KPCart. 316 KPCart. 354 KPCart. 394 § 2art. 39515 § 1 KPC§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy