I CSK 43/18

Sygn. akt I CSK 43/18 POSTANOWIENIE Dnia 29 maja 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Kozłowska w sprawie z wniosku Z.N. przy uczestnictwie Z.S. i S.B. o stwierdzenie nabycia spadku, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 maja 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestników od postanowienia Sądu Okręgowego w K. z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I Ca […]/16, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W świetle tej regulacji, cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Jedynie na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Jednocześnie przypomnieć należy, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją i jego rolą nie jest korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Uczestnicy we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powołali przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Wskazali, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne zawarte w pytaniu: czy jeżeli testament może być tłumaczony rozmaicie w rozumieniu art. 948 § 2 k.c., w zakresie tego czy powołany w nim spadkobierca jest powołany do całości czy do ułamkowej części spadku, poszukiwanie „rozsądnej treści" w rozumieniu powołanego przepisu nakazuje uwzględniać całą treść testamentu oraz całokształt okoliczności towarzyszących jego sporządzeniu, nie tylko subiektywnych z punktu widzenia testatora ale i obiektywnych, w tym wartości rozrządzeń spadkowych w dniu ich dokonywania w stosunku do wartości całego spadku? Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że wątpliwości natury prawnej mogą być traktowane jako przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. wówczas, gdy chodzi o zagadnienie nowe, dotychczas nierozwiązane w orzecznictwie, takie, które będzie miało znaczenie przy rozstrzyganiu spraw podobnych, a przy tym takie, którego rozstrzygnięcie wpłynie na wynik badanej 3 sprawy. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zagadnienie to nie może być pozorne, czyli m.in. nie może stanowić próby obejścia dokonanych przez sądy ustaleń faktycznych i oceny dowodów (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.). Skarżący nie sprostali powyższym wymogom. Przestawiona przez nich problematyka nie ma waloru nowości. Sąd Najwyższy wskazywał już, że pierwszoplanowe znaczenie przy dokonywaniu interpretacji testamentu, zgodnie z zasadą życzliwej interpretacji (fawor testamenti) ma ustalenie i uszanowanie rzeczywistej woli spadkodawcy. Ustalenie treści testamentu powinno następować w pierwszej kolejności według szczegółowych zasad określonych w art. 959 k.c., a dopiero w dalszej kolejności według reguł ogólnych ustanowionych w art. 948 k.c. Doniosłość tych drugich wiąże się z sytuacją, gdy tekst testamentu nie jest jasny. Jego tłumaczenie powinno uwzględnić elementy subiektywne indywidualizujące spadkodawcę takie jak jego cechy osobiste, cechy i zwyczaje środowiska, w którym funkcjonował i panujący w nim język. Zakaz uzupełniania treści testamentu nie wyłącza możliwości ustalenia spadkobiercy w drodze reguł wykładni testamentu, o których jest mowa w art. 948 § 2 k.c., określanej w doktrynie, z uwagi na cel jaki ma realizować w postaci nadania rozrządzeniu testatora rozsądnej treści, mianem wykładni uzupełniającej, co należy odróżnić od samego uzupełnienia tej czynności (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2010 r., I CSK 62/10, nie publ.). Ponadto, analiza przedstawionego zagadnienia prawnego prowadzi do wniosku, że opiera się ono na własnej ocenie rozstrzygnięcia przez skarżących i przyjęciu przez nich wybranej, korzystnej dla nich interpretacji treści testamentu z dnia 31 lipca 1998 r. Tak sformułowany problem nie wypełnia przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). jw ał