II PO 2/16

Sygn. akt II PO 2/16 POSTANOWIENIE Dnia 10 maja 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Staryk (przewodniczący) SSN Zbigniew Hajn (sprawozdawca) SSN Zbigniew Myszka w sprawie z powództwa A. S. przeciwko Prezesowi […] o zawieszenie w czynnościach służbowych oraz obniżeniu wynagrodzenia na czas trwania zawieszenia, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 10 maja 2016 r., wniosku powoda o wyłączenie sędziów Sądu Apelacyjnego w […] z rozpoznawania sprawy sygn. akt III APo …/13, zwraca wniosek z aktami sprawy Sądowi Apelacyjnemu w […]. UZASADNIENIE Obwiniony A. S. pismem z 20 stycznia 2016 r., w sprawie III APo …/13 z jego zażalenia na decyzję Prezesa […] o zawieszeniu w czynnościach, złożył osobiście wniosek o wyłączenie od rozpoznania tej sprawy wszystkich sędziów orzekających w Sądzie Apelacyjnym w […], w tym sędziów orzekających w III Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - sędziów Sądu Apelacyjnego w [..] oraz sędziów delegowanych. Wskazał, że w stosunku do nich zachodzą okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. W szczególności podniósł, że przed Sądem Rejonowym […] pod sygn. akt VI Co …/14 toczyło się postępowanie, którego stronami był wnioskodawca oraz 2 SSA E. J. i SSA G. K. W związku z powyższym w punkcie 7 wniosku obwiniony wniósł o wyłączenie 75 z imienia i nazwiska wskazanych sędziów. Ponadto odpowiadając na wezwanie Sądu z 25 stycznia 2016 r. wniesionym osobiście pismem procesowym wskazał, że wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy wszystkich sędziów orzekających w Sądzie Apelacyjnym w […] oraz sędziów sądów okręgowych wykonujących funkcje orzecznicze w Sądzie Apelacyjnym w […] dotyczy wymienionych w tym piśmie z imienia i nazwiska 82 sędziów Sądu Apelacyjnego w […]. Sąd Apelacyjny potraktował złożony wniosek jako wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego w […] i przekazał go do rozpoznania Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 k.p.c. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów - sąd nad nim przełożony. Zgodnie z § 2 tego przepisu postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów zawodowych po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Natomiast zgodnie z art. 531 k.p.c. ponowny wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych okolicznościach podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. Przepis ten przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 28 kwietnia 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 138, poz. 806) brzmiał: „Ponowny wniosek o wyłączenie sędziego oparty na tych samych okolicznościach lub wniosek oczywiście bezzasadny podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy.”. Wprowadzoną zmianą wyeliminowano przesłankę oczywistej bezzasadności wniosku. Po nowelizacji art. 531 k.p.c. nie daje już zatem podstaw do odrzucenia wniosku o wyłączenie sędziego z uwagi na przesłankę „oczywistej bezzasadności” bez składania wyjaśnień przez sędziego (utraciło zatem aktualność postanowienie Sądu Najwyższego z 16 listopada 2000 r., I CO 26/00, niepubl.). 3 W sprawie przed przedstawieniem wniosku do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu nie odebrano i nie dołączono wyjaśnień na piśmie złożonych przez sędziów, których dotyczy wniosek. W aktach sprawy znajduje się jedynie wyjaśnienie złożone przez jedną osobę, które jednakże nie pozwala na identyfikację autora oświadczenia. Ze względu na brak dołączenia na piśmie stosownych wyjaśnień złożonych przez sędziów nie było w niniejszej sprawie warunków do przedstawienia sądowi przełożonemu przez sąd, w którym sprawa się toczy, wniosku o wyłączenie sędziów tego sądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 20 stycznia 1995 r., II PO 1/96, niepubl.). Dopiero zatem po dołączeniu na piśmie wyjaśnień złożonych przez sędziów, o których wyłączenie obwiniony wnosi, Sąd Apelacyjny powinien stosownie do art. 52 § 1 k.p.c. zadecydować, czy wniosek o wyłączenie sędziów może rozstrzygnąć sąd, w którym sprawa się toczy, czy też z powodu braku dostatecznej liczby sędziów zachodzi konieczność przedstawienia wniosku do rozstrzygnięcia sądowi nad nim przełożonemu. Podkreślić ponadto należy, że wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów sądu apelacyjnego rozpoznaje Sąd Najwyższy (art. 52 § 1 k.p.c.) i ma wówczas zastosowanie art. 871 § 1 k.p.c. a pismo procesowe zawierające taki wniosek sporządzone z naruszeniem art. 871 k.p.c. podlega zwrotowi bez wzywania do usunięcia braków (art. 130 § 5 k.p.c.) (por. zarządzenie z 20 maja 2015 r. w sprawie III PO 5/15). W sprawie wniosek o wyłączenie sędziów wniósł osobiście obwiniony, wykonujący wcześniej zawód starszego radcy […]. Wyjaśnienia wymaga zatem obecnie uprzednio zdolność postulacyjna osoby składającej wniosek o wyłączenie. Wobec braku podstaw prawnych do rozstrzygnięcia przez sąd przełożony przedstawionego wniosku w sprawie wymienionej na wstępie, Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że należało zwrócić wniosek wraz z aktami sprawy Sądowi Apelacyjnemu w celu usunięcia wskazanych wyżej uchybień przepisom postępowania. Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji. kc 4