I PK 275/15

Sygn. akt I PK 275/15 POSTANOWIENIE Dnia 27 września 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Romualda Spyt w sprawie z powództwa K. M. przeciwko Izbie Skarbowej w B. o zadośćuczynienie w związku z mobbingiem, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 27 września 2016 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt III Pa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Pozwana Izba Skarbowa w B. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 27 maja 2015 r. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwie zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 943 § 1 i § 2 k.p. i przyjęcie, że pozwany pracodawca ponosi odpowiedzialność za skutki zachowania kierownika (kobiety), który poza pracą utrzymuje kontakty towarzyskie z podległymi pracownikami oraz przyjmuje od nich pomoc w sprawach prywatnych i w tak ukształtowanych relacjach jeden z pracowników składa przełożonej propozycje współżycia seksualnego, o czym kierownik zawiadamia pracodawcę, który potępia zachowanie pracownika i doprowadza do pogodzenia się stron, ale okazuje się, że 2 kierownik nie radzi już sobie w ułożeniu poprawnych relacji z podległymi pracownikami. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdyż „Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. w sposób oczywisty niewłaściwie zastosował w przedmiotowej sprawie art. 943 § 1 i 2 k.p. przez przyjęcie, że pozwany pracodawca ponosi odpowiedzialność za skutki zachowania kierownika (kobiety), który poza pracą utrzymuje kontakty towarzyskie z podległymi pracownikami oraz przyjmuje od nich pomoc w sprawach prywatnych i w tak ukształtowanych relacjach jeden z pracowników składa przełożonej propozycje współżycia seksualnego, o czym kierownik zawiadamia pracodawcę, który potępia zachowanie pracownika i doprowadza do pogodzenia się stron, ale okazuje się, że kierownik nie radzi już sobie w ułożeniu poprawnych relacji z podległymi pracownikami. Rzecz w tym, że Sąd Okręgowy całkowicie pominął, że z pełnieniem funkcji kierowniczej łączy się odpowiedzialność za innych pracowników, a w tym aspekcie niemożliwym jest obarczanie pracodawcy odpowiedzialnością za to, że utrzymując poza pracą bliskie kontakty z podwładnymi powódka doprowadziła do ukształtowania nieprawidłowych relacji pomiędzy przełożoną a podwładnymi pracownikami. Wskazując na powyższe, strona pozwana wnosi o przyjęcie niniejszej sprawy do rozpoznania, bowiem nie może ostać się w obrocie prawnym wyrok, który ofiarą <<mobbingu>> czyni przełożonego, a podległych mu pracowników czyni <<mobberem>>”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wstępnie trzeba przypomnieć, że ograniczenia dopuszczalności wnoszenia skargi kasacyjnej wynikają z konstytucyjnej roli Sądu Najwyższego w systemie organów wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. Nr 240, poz. 2052 ze zm.) rolą tego Sądu w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości pozostaje zapewnienie w ramach nadzoru zgodności z prawem oraz jednolitości orzecznictwa sądów powszechnych i wojskowych przez rozpoznawanie kasacji oraz innych środków odwoławczych, podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne i 3 rozstrzyganie innych spraw określonych w ustawach. Skarga kasacyjna nie jest więc (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia, gdy się weźmie nadto pod uwagę, że Konstytucja w art. 177 ust. 1 gwarantuje jedynie dwuinstancyjne postępowanie. Ewentualna możliwość dalszego postępowania, w tym postępowania przed Sądem Najwyższym, stanowi uprawnienie dodatkowe, które może zostać obwarowane szczególnymi przesłankami, w tym określonymi w art. 3989 § 1 k.p.c. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). W związku z tym wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności wymienionych w powołanym przepisie, a jego uzasadnienie zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Odnosząc się natomiast do przesłanki oczywistej zasadności skargi określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., bo jak się zdaje to ma na myśli skarżąca („Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S. w sposób oczywisty niewłaściwie zastosował w przedmiotowej sprawie art. 943 § 1 i 2 k.p.”), należy zauważyć, że w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika ona zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa polegającego na sprzeczności wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji. Nie chodzi zatem o takie naruszenie prawa, które może stanowić podstawę skargi w rozumieniu art. 3984 k.p.c., lecz o naruszenie kwalifikowane (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 4 339/07, LEX nr 453109; z dnia 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20 poz. 494; z dnia 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNAPiUS 2003 nr 18, poz. 437; z dnia 8 marca 2002 r., I PKN 341/01, OSNP 2004 nr 6, poz. 100, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616). Jeżeli więc przesłanką wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania miałaby być okoliczność, że skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 3984 § 1 w związku z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), skarżący powinien w uzasadnieniu wniosku zawrzeć wywód prawny wskazujący, w czym wyraża się ta „oczywistość” i przedstawić argumenty na poparcie tego twierdzenia, koncentrując się na wykazaniu kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274). Wobec podstawy faktycznej zaskarżonego wyroku (którą Sąd Najwyższy jest związany – art. 39813 § 2 k.p.c.) zarzut oczywistego naruszenia art. 943 § 1 i § 2 k.p jawi się prima facie jako nieuzasadniony. Powołana argumentacja pomija istotne ustalenia faktyczne, w świetle których to, co określa „nieradzeniem sobie w ułożeniu poprawnych relacji z podległymi pracownikami”, w rzeczywistości polegało na długotrwałym ośmieszaniu i nękaniu powódki przez współpracowników i z których także wynika, że przełożony powódki nie podjął adekwatnych, skutecznych środków zapobiegającym takim zachowaniom, a wręcz przeciwnie - sam dopuszczał się mobbingu, co doprowadziło do wyizolowania powódki z zespołu współpracowników. Jak zaś wskazuje się w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, legalnej definicji zawartej w art. 943 § 2 k.p. wynika, że mobbing to zachowania: 1) dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, 2) polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, 3) wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, 4) powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, 5) powodujące izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników (por. np. wyroi Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2005 r., I PK 103/05, OSNP 2006 nr 21-22, poz. 321; z dnia 22 kwietnia 2015 r., I PK 166/14, LEX nr 1712815; z dnia 11 lutego 2014 r., I PK 165/13, LEX nr 1444594). 5 Skarżąca nie zdołała zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania jej skargi przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 3989 k.p.c., należało postanowić jak w sentencji.