III KK 529/24

III KK 529/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 grudnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras (przewodniczący) SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca) SSN Eugeniusz Wildowicz w sprawie S. K. skazanego za czyn z art. 244 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 17 grudnia 2024 r. kasacji Prokuratora Generalnego od wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II K 812/23, uchyla zaskarżony wyrok nakazowy w części w jakiej nie zawiera orzeczenia o środku karnym w postaci świadczenia pieniężnego przewidzianego w art. 43a § 2 k.k. i przekazuje w tym zakresie sprawę Sądowi Rejonowemu w Ostrowcu Świętokrzyskim do ponownego rozpoznania. Małgorzata Gierszon Jarosław Matras Eugeniusz Wildowicz UZASADNIENIE III KK 529/24 2 Sąd Rejonowy w Ostrowcu Świętokrzyskim wyrokiem nakazowym z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt II K 812/23, uznał S. K. za winnego tego, że w okresie od lipca 2023 r. do 20 października 2023 r. w miejscowości S. , gm. B. , woj. o., woj. […] nie stosował się do orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w O. o sygn. akt II K […]/23, prawomocnego z dniem 21 czerwca 2023 r. nakazu opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzoną H. K. na okres 1 roku oraz zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej H.K. na odległość mniejszą niż 100 metrów na okres 1 roku. tj. czynu z art. 244 k.k., za co na podstawie art. 244 k.k. przy zastosowaniu art. 37a § 1 k.k. w zw. z art. 34 § 1 i § 1a pkt 1 k.k. oraz art. 34 § 2 pkt 1 i 3 k.k. i art. 35 § 1 k.k. skazał go na karę 6 (sześciu) miesięcy ograniczenia wolności polegającą na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 32 godzin w stosunku miesięcznym. Nadto na podstawie art. 43b k.k.. Sąd orzekł wobec oskarżonego S. K. środek karny w postaci podania wyroku - z wyłączeniem danych osobowych pokrzywdzonej i pozostawieniem jedynie inicjałów imienia i nazwiska - do publicznej wiadomości poprzez zamieszczenie jego treści na stronie internetowej Sądu Rejonowego w Ostrowcu Świętokrzyskim przez okres 14 dni. Uprawnione strony nie wniosły sprzeciwu od tego wyroku nakazowego i uprawomocnił się on w dniu 15 lutego 2024 r. Kasację od tego wyroku wniósł na niekorzyść skazanego Prokurator Generalny, który zaskarżył go w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym, w zakresie braku obligatoryjnego rozstrzygnięcia o świadczeniu pieniężnym, o którym stanowi przepis art. 43a § 2 k.k. W kasacji zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego materialnego, a mianowicie art. 43a § 2 k.k., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2023 r., polegające na zaniechaniu orzeczenia wobec oskarżonego S. K. - w związku ze skazaniem za popełniony w okresie od lipca 2023 r. do 20 października 2023 r. czyn zabroniony z art. 244 k.k. - świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie co najmniej 5 000 złotych, podczas gdy zgodnie z przywołanym przepisem, w razie skazania m.in. za przestępstwo określone w art. 244 k.k. orzeczenie świadczenia pieniężnego ma charakter obligatoryjny. W związku z tym zarzutem Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku III KK 529/24 3 w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi I instancji w tym zakresie do pownonego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna i jako taka została uwzględniona. Zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem prawa karnego materialnego, opisanym w zarzucie niniejszej kasacji. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 43a § 2 k.k., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022.1855 z dnia 2 września 2022 r.) i obowiązującym od dnia 1 stycznia 2023 r. stanowi, iż: „W razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 164 § 1, art. 165 § l.art. 165a § 1 lub 2. art. 171 § 1.2 lub 3, art. 174 § 1, art. 178a § l. art. 178b, art. 179, art. 180, art. 200a § 1 lub 2, art. 200b, art. 202 § 4b lub 4c, art. 244, art. 255a § 1 lub 2, art. 258 § 1. art. 263 § 2 sąd orzeka świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5000 złotych, do wysokości określonej w § 1”. Stosownie zatem do treści przywołanego przepisu, w jego brzmieniu obowiązującym zarówno w czasie popełnienia przypisanego oskarżonemu czynu, tj. od lipca 2023 r. do 20 października 2023 r., jak i w czasie wyrokowania w sprawie, tj. 31 stycznia 2024 r., Sąd Rejonowy skazując S. K. za występek określony w art. 244 k.k. - czyli wymieniony w katalogu zawartym w dyspozycji art. 43a § 2 k.k. - był zobligowany do orzeczenia świadczenia pieniężnego. Orzeczenie tego świadczenia jest bowiem obligatoryjne, a Kodeks karny nie przewiduje od tego obowiązku żadnego wyjątku (tak Sąd Najwyższy w wyrokach: z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt V KK 76/24, LEX nr 3701613; z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt V KK 72/24, LEX nr 3702121; z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt V KK 71/24, LEX nr 3704998; z dnia 17 kwietnia 2024 r sygn. akt V KK 79/24, LEX nr 3705099; z dnia 3 września 2024 r., sygn. akt IV KK 203/24, LEX nr 3752289). Opisane uchybienie miało bezspornie charakter rażący, a równocześnie istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku nakazowego, skoro nie orzeczono w nim wobec oskarżonego obligatoryjnego środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego, a zatem nie poniósł on wszystkich konsekwencji prawnych swojego III KK 529/24 4 zachowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt III KK 518/22, LEX nr 3556551). W tej sytuacji należało uznać oczywistą zasadność kasacji, uchylić zaskarżony nią wyrok w opisanej powyżej części i w tym zakresie przekazać sprawę Sądowi Rejonowemu w Ostrowcu Świętokrzyskim do ponownego rozpoznania. Z tych to względów orzeczono jak w sentencji. [J.J. [a.ł.]] Małgorzata Gierszon Jarosław Matras Eugeniusz Wildowicz