I CZ 2/06
PostanowienieIzba Cywilna2006-02-23
Skład orzekający: Antoni Górski, Marian Kocon, Dariusz Zawistowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy strona jest związana własnym oświadczeniem o wartości przedmiotu sporu, jeśli nie zostało ono zakwestionowane w ustawowym terminie?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że oznaczenie wartości przedmiotu sporu w sprawach majątkowych jest warunkiem formalnym pisma procesowego, a strona jest związana własnym oświadczeniem w tym zakresie. Jeśli wartość przedmiotu sporu nie zostanie zakwestionowana przez stronę przeciwną w ustawowych terminach, ulega ona stabilizacji i nie może być zmieniona z woli strony skarżącej. W konsekwencji, sąd drugiej instancji prawidłowo uznał, że wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekraczała kwotowego progu dopuszczalności skargi kasacyjnej.Stan faktyczny
Powodowie wnieśli pozew o wydanie nieruchomości, wskazując wartość przedmiotu sporu na 20 000 zł. Pełnomocnik pozwanej nie kwestionował tej wartości. Skarga kasacyjna pozwanej od wyroku sądu drugiej instancji została odrzucona przez ten sąd z powodu nieprzekroczenia przez wartość przedmiotu zaskarżenia progu dopuszczalności skargi kasacyjnej. Pozwana wniosła zażalenie na to postanowienie, domagając się jego uchylenia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanej na postanowienie sądu drugiej instancji o odrzuceniu skargi kasacyjnej.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CZ 2/06 POSTANOWIENIE Dnia 23 lutego 2006 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Antoni Górski (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z powództwa J. B. i Z. B. przeciwko I. B. o wydanie nieruchomości, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 lutego 2006 r., zażalenia pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego w P. z dnia 17 października 2005 r., sygn. akt IV Ca …/05, oddala zażalenie.
2 Uzasadnienie W sprawie z powództwa o wydanie nieruchomości strona powodowa wskazała jako wartość przedmiotu sporu kwotę 20000 zł. Pełnomocnik strony pozwanej nie podniósł zarzutów co do tej wartości. Skarga kasacyjna pozwanej I. B. od wyroku Sądu drugiej instancji z dnia 22 czerwca 2005 r. została odrzucona postanowieniem tego Sądu z dnia 17 października 2005 r., a to z tej przyczyny, że wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza kwotowego progu dopuszczalności tej skargi (art. 3982 § 1 k.p.c.). W zażaleniu na to postanowienie pozwana wniosła o jego uchylenie powołując się na „prawdziwie” oznaczenie wartości przedmiotu sporu w apelacji. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Oznaczenie wartości przedmiotu sporu w procesie cywilnym, w sprawach o prawa majątkowe należy do warunków pozwu (art. 187 § 1 pkt 1 k.p.c.) i środków zaskarżenia - w tym apelacji (art. 368 zdanie drugie k.p.c. zrównanych w skutkach z warunkami formalnymi). Wymienione przepisy nakazują już przy składaniu pisma spełnić je i nakładają na przewodniczącego sądu obowiązek wezwania do uzupełniania braków, które uniemożliwiają nadanie biegu (art. 130 § 1 k.p.c.). Dopełnienie warunków formalnych pism decyduje o sprawności lub wręcz możliwości prawidłowego przebiegu procesu, dlatego ustawodawca przywiązał do tych wymagań dotkliwe sankcje polegające na obowiązku ich zwrotu, a jeśli chodzi o środki odwoławcze - na obowiązku odrzucenia. Oznaczenie wartości przedmiotu (sporu, zaskarżenia) nie może być dowolne, jednak z charakteru tego wymagania wynika, że strona jest związana własną czynnością i nie może jej zmienić. Przepis art. 19 § 2 k.p.c., stanowi, że w sprawach majątkowych powód obowiązany jest oznaczyć w pozwie kwotą pieniężną wartość przedmiotu sporu, uwzględniając postanowienia zawarte w artykułach poniższych, to jest w art. 20-24 k.p.c. Wartość przedmiotu sporu w zakresie sposobu obliczania, powinna odpowiadać obiektywnemu kryterium. Nie zmienia to jednak zasady, że jej
3 określenie pozostawiono stronie. Jej oświadczenie może być kwestionowane przez stronę przeciwną oraz podlega kontroli sądu. Jednakże i tu nie ma dowolności, ponieważ przepisy art. 25 i 26 k.p.c. określają wyczerpująco sposób i terminy podważenia oświadczenia powoda. Po ich wyczerpaniu wartość przedmiotu sporu ulega stabilizacji (por. wyrok SN z 7 kwietnia 1997 r. III CKN 71/97 - nie publ., postanowienie z 19 czerwca 1997 r., III CZ 25/97 OSNC 1997/10/162) i może być zmieniana tylko ze względu na zmianę powództwa, orzeczenie ponad żądanie lub granice zaskarżenia. Reasumując należy stwierdzić, że skoro skarżąca we wskazanych terminach nie podważyła wartości przedmiotu sporu oznaczonej w pozwie to owa wartość uległa utrwaleniu według wskazanych zasad (art. 26 k.p.c.) Okoliczność zaś ta przemawia przeciw dopuszczalności jej zmiany z woli skarżącej. W rezultacie trafnie sąd drugiej instancji uznał, że w sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia nie przekracza kwotowego progu dopuszczalności skargi kasacyjnej (art. 3982 § 1 k.p.c.). Z tych przyczyn orzeczono, jak w postanowieniu. jc
Powiązane orzeczenia
- III CZ 25/16 2016-06-29Czy wartość przedmiotu sporu, określona przez powoda i niekwestionowana przez sąd pierwszej instancji, może ulec zmianie w postępowaniu apelacyjnym lub kasacyjnym, jeśli nie wystąpiły wyjątki przewidziane prawem?
- I PZ 26/08 2008-10-20Czy wartość przedmiotu sporu, która nie została sprawdzona przez sąd pierwszej instancji, pozostaje aktualna w postępowaniu apelacyjnym i kasacyjnym?
- IV CZ 3/86 1986-01-30Czy sąd może z urzędu sprawdzać wartość przedmiotu sporu po doręczeniu odpisu pozwu pozwanemu, jeśli pozwany nie zgłosił zarzutu wadliwego oznaczenia wartości przedmiotu sporu przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy…
- III CZ 16/11 2011-04-15Czy Sąd Okręgowy prawidłowo odrzucił skargę kasacyjną z powodu niedostatecznej wartości przedmiotu zaskarżenia, mimo że pozwana określiła ją na wyższą kwotę niż wartość przedmiotu sporu ustaloną przez sąd pierwszej insta…
- II CZ 38/12 2012-06-13Czy sąd pierwszej instancji, który nie zakwestionował wartości przedmiotu sporu wskazanej w pozwie, może przyjąć wyższą wartość przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej, aby umożliwić jej rozpoznanie?
Powołane przepisy
art. 3982 § 1 KPCart. 187 § 1 pkt 1 KPCart. 368art. 130 § 1 KPCart. 19 § 2 KPCart. 20art. 25art. 26 KPC§ 1§ 1 pkt 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy