III CO 89/24

III CO 89/24 POSTANOWIENIE 7 lutego 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Roman Trzaskowski na posiedzeniu niejawnym 7 lutego 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Krakowie przeciwko P. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W. o zapłatę, na skutek wystąpienia przez Sąd Apelacyjny w Krakowie postanowieniem z 8 stycznia 2024 r., I AGo 172/23, o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu. UZASADNIENIE Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z 14 kwietnia 2023 r. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie uwzględnił powództwo o zapłatę Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Krakowie przeciwko P. sp. z o.o. w W. We wniosku z 11 września 2023 r. pozwany wniósł sprzeciw wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty a ponadto o przedstawienie przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia akt sprawy Sądowi Okręgowemu w Krakowie w celu przekazania sprawy i złożonego sprzeciwu wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia innemu sądowi równorzędnemu z Sądem Rejonowym dla Krakowa-Śródmieścia na podstawie art. 442 pkt 2 k.p.c. III CO 89/24 2 Wystąpieniem z 24 października 2023 r. akta sprawy zostały przekazane przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie. Postanowieniem z 8 stycznia 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie, na podstawie art. 442 pkt 2 i art. 45 k.p.c., przedstawił akta sprawy Sądowi Najwyższemu wobec występowania w charakterze strony powodowej Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Krakowie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 442 pkt 2 k.p.c., jeżeli stroną jest Skarb Państwa, a państwową jednostką organizacyjną, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, jest sąd przełożony nad sądem właściwym do rozpoznania sprawy - sąd właściwy do rozpoznania sprawy z urzędu przedstawia akta sprawy temu sądowi przełożonemu, który przekazuje sprawę innemu sądowi równorzędnemu z sądem przedstawiającym, mającemu siedzibę poza obszarem właściwości sądu przekazującego. Z powyższego wynika, że to sąd przełożony, z którego działalnością wiąże się dochodzone w sprawie roszczenie i występuje w sprawie jako statio fisci Skarbu Państwa, decyduje o przekazaniu sprawy innemu sądowi równorzędnemu. W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny, jako kolejny sąd przełożony na sądem przełożonym (Sądem Okręgowym) nad sądem właściwym do rozpoznania sprawy (Sądem Rejonowym) nie mógł więc wystąpić do Sądu Najwyższego na podstawie art. 442 k.p.c. o przekazanie sprawy innemu sądowi. Co do zasady art. 442 k.p.c. nie przewiduje by w procesie przekazywania sprawy, na podstawie przesłanek wynikających z tego przepisu, uczestniczył Sąd Najwyższy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lutego 2020 r., I CO 10/20, niepubl.; Postanowienie SN z 29.01.2020 r., V CO 8/20, niepubl.). W razie stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 442 pkt 2 k.p.c. Sąd Apelacyjny obowiązany był samodzielnie zadecydować o przekazaniu sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Zastosowanie trybu z art. 442 pkt 2 k.p.c. nie oznacza przy tym, że Sąd Apelacyjny jest właściwy do rozpoznania sprawy w rozumieniu art. 442 pkt 1 k.p.c. Brak również podstaw do oznaczenia w sprawie sądu przez Sąd Najwyższy na podstawie powołanego przez Sąd Apelacyjny art. 45 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można w świetle III CO 89/24 3 okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo. O oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego wpłynął pozew (art. 45 § 2 k.p.c.), zaś przedstawienie okoliczności, które świadczyłyby o wystąpieniu stanu rzeczy wypełniającego hipotezę normy wynikającej z art. 45 k.p.c., należy do sądu występującego o oznaczenie sądu właściwego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 września 2023 r., III CO 532/23, niepubl.). Sąd Apelacyjny nie uzasadnił swojego wystąpienia i nie sposób aktualnie stwierdzić istnienia w sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie przez Sąd Najwyższy art. 45 k.p.c. [ał] (K.L.) III CO 89/24 4