II CSK 545/18
WyrokIzba Cywilna2019-05-09
Skład orzekający: Krzysztof Pietrzykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć do rozpoznania skargę kasacyjną dotyczącą wykładni art. 1042 § 2 k.c. w kontekście darowizn pieniężnych sprzed wielu lat, gdy sądy meriti ustaliły, że przedmiotem darowizny była nieruchomość, a nie suma pieniędzy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, gdy nie zachodzą przesłanki określone w art. 3989 § 1 k.p.c. W niniejszej sprawie kwestionowanie ustaleń faktycznych sądów meriti co do przedmiotu darowizny (nieruchomość, a nie suma pieniędzy) nie jest dopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Ponadto, Sąd Najwyższy już wypowiedział się w uchwale III CZP 34/86, że w przypadku darowizny pieniężnej, przy istotnej zmianie siły nabywczej pieniądza, można zastosować inny miernik wartości niż pieniądz, co pozostawia ocenie sądu meriti.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła wniosek o dział spadku. Uczestnik postępowania wniósł skargę kasacyjną od postanowienia sądu okręgowego, domagając się przyjęcia jej do rozpoznania ze względu na istotne zagadnienie prawne dotyczące wykładni art. 1042 § 2 k.c. w odniesieniu do darowizn pieniężnych sprzed lat. Sądy meriti ustaliły, że przedmiotem darowizny była nieruchomość, a nie suma pieniędzy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwotę 2700 złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CSK 545/18 POSTANOWIENIE Dnia 9 maja 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z wniosku B. M. przy uczestnictwie A. L. o dział spadku, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 maja 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestnika postępowania od postanowienia Sądu Okręgowego w S. z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt II Ca […], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. W niniejszej sprawie uczestnik postępowania jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wskazał na występowanie na jej tle istotnego zagadnienia prawnego i potrzebę wykładni art. 1042 § 2 k.c., co sprowadzało się do, jego zdaniem, potrzeby wypowiedzi, jak stosować ten przepis w odniesieniu do darowizn pieniężnych sprzed wielu lat. Kwestia ta nie wymaga jednak rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Po pierwsze, w istocie dotyczy na tle tej sprawy kwestionowania dokonanych przez sądy meriti ustaleń faktycznych, co nie jest dopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym – sądy te bowiem przyjęły, że przedmiotem darowizny jest konkretna nieruchomość, a nie suma pieniędzy. Po drugie, gdyby nawet nie podzielić tego stanowiska, to Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 1 sierpnia 1986 r., III CZP 34/86, już się tym problemem zajął, wskazując, że sądy w odniesieniu do darowizny pieniężnej, w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza między chwilą darowizny a chwilą działu spadku, mogą zastosować inny niż pieniądz miernik wartości. Rolą konkretnego sądu w konkretnej sprawie jest podjęcie decyzji co do tego, jaki miernik jest najlepszy. Nie należy przy tym oczywiście wykluczać uwzględnienia jako miernika wartości nieruchomości nabytej za środki będące przedmiotem darowizny. W skardze kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie została wykazana żadna z okoliczności wskazanych w art. 3989 § 1 k.p.c., dlatego Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. aj
Powiązane orzeczenia
- I CSK 872/14 2015-06-18Czy w przypadku darowizny pieniężnej, która miała służyć nabyciu nieruchomości, wartość tej darowizny na potrzeby ustalenia zachowku powinna być aktualizowana z uwzględnieniem różnicy w cenie tej nieruchomości?
- I CSK 601/17 2018-02-09Czy nakłady poniesione na późniejszy przedmiot darowizny, zmniejszające wzbogacenie obdarowanego zgodnie z art. 1000 § 1 zdanie drugie k.c., powinny być rozliczane w oparciu o art. 45 § 1 k.r.o., poprzez ustalenie stosun…
- I CSK 830/24 2025-03-31Czy wykładnia art. 1039 § 1 k.c. dotycząca pojęcia „okoliczności” wyłączających darowiznę ze schedy spadkowej budzi wątpliwości prawne lub rozbieżności w orzecznictwie, uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoz…
- V CSK 358/14 2015-01-21Czy skarga kasacyjna dotycząca wykładni art. 994 § 1 k.c. w kontekście doliczania darowizn na rzecz potencjalnych spadkobierców lub uprawnionych do zachowku, dokonanych ponad 10 lat przed śmiercią spadkodawcy, spełnia pr…
- IV CSK 399/20 2021-01-12Czy skarga kasacyjna w sprawie o podział majątku wspólnego, dział spadku i zniesienie współwłasności, oparta na zarzucie oczywistej zasadności, może być skutecznie uzasadniona poprzez kwestionowanie ustaleń faktycznych d…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 1042 § 2 KC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy