I UZ 40/05

Postanowienie z dnia 17 stycznia 2006 r. I UZ 40/05 Rozpoznanie niezaskarżalnego postanowienia o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie wyroku sądu drugiej instancji z uzasadnieniem (art. 380 k.p.c.), w razie uwzględnienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu tego wniosku, polega na uchyleniu lub zmianie postanowienia o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu. Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Józef Iwulski (spra-wozdawca), Zbigniew Myszka. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 stycznia 2006 r. sprawy z odwołania Mariusza K. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi Regionalnemu w K. o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy rolniczej, na skutek zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2005 r. [...] 1. z m i e n i ł zaskarżone postanowienie w punkcie I w ten sposób, że przy-wrócił ubezpieczonemu Mariuszowi K. termin do złożenia wniosku o doręczenie wy-roku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 6 września 2004 r. [...] z uzasadnieniem, 2. u c h y l i ł punkt II zaskarżonego postanowienia. U z a s a d ni e n i e Wyrokiem z dnia 6 września 2004 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpie-czeń Społecznych w Krakowie oddalił apelację ubezpieczonego Mariusza K. od wy-roku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie z dnia 21 listopada 2003 r. [...]. W dniu 14 września 2004 r. ubezpie-czony nadał w urzędzie pocztowym wniosek o doręczenie odpisu wyroku z uzasad-nieniem, składając równocześnie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia tego 2 wniosku. Ubezpieczony podał, że przez 7 dni chorował i dopiero w dniu 14 września 2004 r. „wstałem z łóżka, byłem u specjalisty i byłem dopiero dziś złożyć ten wnio-sek”. Ubezpieczony załączył pismo z dnia 14 września 2004 r. podpisane przez dok-tor medycyny Ewę M. zatytułowane „Konsultacja”, z którego wynika, że ubezpieczony „ze względu na silne bóle kręgosłupa od tygodnia nie chodzi”. Sąd Okręgowy zgro-madził dokumentację lekarską dotyczącą pozostawania przez ubezpieczonego w leczeniu, a następnie przeprowadził trzy posiedzenia w przedmiocie wniosku o przy-wrócenie terminu. Na posiedzeniu w dniu 31 stycznia 2005 r. ubezpieczony zeznał, że na trzy dni przed upływem terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wy-roku potknął się na schodach i upadł. Następnego dnia obudził się i stwierdził, że „nie może zgiąć się w krzyżach”. Mieszka samotnie. Przez następne 3-4 dni zażywał leki przeciwbólowe i „właściwie cały czas spał”. W dniu 14 września 2004 r. był u lekarza i wysłał wniosek o doręczenie wyroku. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2005 r. Sąd Okręgowy oddalił wniosek ubezpieczonego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i dorę-czenie odpisu wyroku z uzasadnieniem (pkt 1) oraz odrzucił wniosek o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem (pkt 2). W uzasadnieniu tego postano-wienia Sąd Okręgowy wywiódł, że termin do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem upłynął 13 września 2004 r., a zatem wniosek złożony w urzędzie pocztowym w dniu 14 września 2004 r. należy uznać za spóźniony. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Zdaniem Sądu, przesłanką przywrócenia tego terminu jest wykazanie, że w okresie 7 dni przypadających po wydaniu wyroku, tj. do 13 września 2004 r. zaistniały okoliczności, które spowodowały, iż ubezpieczony bez swojej winy nie złożył wniosku. Bez wątpienia ubezpieczony cierpi na poważne scho-rzenia kręgosłupa, okresowo ograniczające swobodę poruszania się. Według Sądu, nie wykazał jednak, że w okresie od 6 września do 13 września 2004 r. stan zdrowia uniemożliwił mu zachowanie terminu przez złożenie wniosku osobiście lub przez osoby trzecie. We wrześniu 2004 r. ubezpieczony odbył dwie wizyty lekarskie w dniach 7 i 14 września 2004 r., a „wbrew adnotacji w zaświadczeniu wydanym przez tą Poradnię 19.09.2004 r. [...] w karcie ambulatoryjnej nie odnotowano, że od tygo-dnia nie chodzi”. Stwierdzono natomiast nasilenie dolegliwości bólowych kręgosłupa i konieczność rehabilitacji. W karcie ambulatoryjnej brak również informacji o pogor-szeniu stanu zdrowia na skutek wypadku, który miał zaistnieć w okresie od 6 wrze- 3 śnia do 13 września 2004 r. Ubezpieczony był leczony w W. Szpitalu Klinicznym w okresie od 23 listopada 2004 r. do 17 grudnia 2004 r. i w dniu 24 listopada 2004 r. został poddany operacji. Przed hospitalizacją stan zdrowia zezwolił mu na stawien-nictwo w Sądzie w dniu 6 września 2004 r., wysłanie w dniu 14 września 2004 r. wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem, zgłoszenie się do Poradni Przykli-nicznej w K. i wysłanie faxem pism wraz z załącznikami. Po hospitalizacji ubezpie-czony był w stanie udać się osobiście do kancelarii adwokackiej i udzielić w dniu 31 stycznia 2004 r. pełnomocnictwa adwokatowi, nie mógł natomiast stawić się w tym dniu na wezwanie Sądu w celu przesłuchania. Sąd Okręgowy uznał, że stan zdrowia ubezpieczonego w okresie od 6 września do 13 września 2004 r. pozwalał mu na osobiste lub przez osoby trzecie złożenie wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnie-niem, a powoływanie się na zły stan zdrowia ma na celu usprawiedliwienie braku sta-ranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Na postanowienie to zażalenie wniósł ubezpieczony, który powtórzył swoje twierdzenia co do zdarzeń, które uniemożliwiły mu złożenie w terminie wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Na wstępie wymaga rozważenia dopuszczalność zażalenia, gdyż zgodnie z art. 3941 § 2 k.p.c. w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, zażalenie przysługuje także na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w sprawie, z wyjątkiem postanowień, o których mowa w art. 3981, a także postanowień wydanych w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instan-cji. W zakresie dotyczącym oddalenia wniosku o przywrócenie terminu zaskarżone postanowienie nie kończy postępowania w sprawie (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2000 r., III ZP 1/00, OSNAPiUS 2000 nr 24, poz. 887; OSNC 2001 nr 1, poz. 1; OSP 2001 nr 5, poz. 76 z glosą W. Broniewicza; Przegląd Sądowy 2001 nr 5, s. 122 z glosą J. Smólskiego). Za postanowienie kończące postępowanie należy natomiast uznać postanowienie od-rzucające wniosek o doręczenie odpisu wyroku sądu drugiej instancji z uzasadnie-niem. Złożenie wniosku o doręczenie orzeczenia sądu drugiej instancji z uzasadnie-niem (jeżeli jest wymagane) i ewentualnie doręczenie tego orzeczenia jest bowiem warunkiem skutecznego złożenia kasacji; obecnie skargi kasacyjnej (por. postano- 4 wienia Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1996 r., I PKN 45/96, OSNAPiUS 1997 nr 14, poz. 254; z dnia 7 lutego 1997 r., II UZ 25/96, OSNAPiUS 1998 nr 3, poz. 103; z dnia 2 czerwca 1997 r., I PKN 136/97, OSNAPiUS 1998 nr 2, poz. 44; z dnia 30 stycznia 1998 r., III CKU 106/97, Prokuratura i Prawo 1998 nr 6, poz. 39; z dnia 19 kwietnia 1999 r., II CZ 23/99, OSNC 1999 nr 11, poz. 195; z dnia 10 marca 2000 r., IV CZ 18/00, OSNC 2000 nr 10, poz. 181; z dnia 26 kwietnia 2001 r., II CZ 146/00, OSNC 2001 nr 12, poz. 180; Przegląd Sądowy 2002 r. nr 7-8, s. 202 z glosą A. Zielińskiego; z dnia 7 stycznia 2003 r., I PZ 104/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 231; PiP 2004 nr 10, s. 122 z glosą A. Świątkowskiego; z dnia 17 lipca 2003 r., II UZ 36/03, OSNP 2004 nr 10, poz. 178). Trafność zaskarżonego postanowienia w tej części za-leży od oceny zasadności złożonego wraz z zażaleniem wniosku o przywrócenie ter-minu. Orzeczenie w przedmiocie tego wniosku nie podlega odrębnemu zaskarżeniu, ale zgodnie ze stosowanym odpowiednio art. 380 k.p.c., w tym zakresie postanowie-nie to podlega rozpoznaniu na wniosek strony (por. postanowienia Sąd Najwyższego z dnia 23 października 2002 r., II CZ 109/02, LEX nr 75273; z dnia 17 maja 2002 r., I CZ 31/02, LEX nr 55094 oraz z dnia 4 marca 2005 r., II UZ 72/04, OSNP 2005 nr 20, poz. 325). Wprawdzie ubezpieczony w zażaleniu nie złożył wyraźnie wniosku o roz-poznanie postanowienia w zakresie niezaskarżalnego orzeczenia co do wniosku o przywrócenie terminu, ale praktycznie w całości zażalenie dotyczy tego przedmiotu. Według art. 168 § 1 k.p.c., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności pro-cesowej bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W pi-śmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić oko-liczności uzasadniające wniosek (art. 169 § 2 k.p.c.), natomiast przywrócenie terminu zależy od wykazania przez stronę braku winy w niezachowaniu terminu. Rozpozna-jąc wniosek o przywrócenie terminu, sąd w celu dokonania oceny, czy uchybienie terminu nastąpiło z winy strony, powinien brać pod uwagę wszystkie ustalone w spra-wie okoliczności (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAPiUS 2000 nr 20, poz. 757), oceniając zebrany materiał według reguł określonych w art. 233 § 1 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 1999 r., I PKN 184/99, OSNAPiUS 2000 nr 13, poz. 516). Sąd powinien więc prze-prowadzić odpowiednie postępowanie dowodowe, a przynajmniej skorzystać z możli-wości odebrania od osoby wezwanej odpowiednich wyjaśnień - art. 216 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1999 r., III CKN 1211/98, OSNC 1999 nr 7-8, poz. 139). Według Sądu Okręgowego, stan zdrowia ubezpieczonego w 5 okresie od 6 września do 13 września 2004 r. pozwalał mu na osobiste lub przez osoby trzecie złożenie wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. W założeniu tego poglądu leży więc uznanie, że okoliczności usprawiedliwiające przekroczenie terminu muszą występować w ciągu całego okresu, w którym czynność procesowa mogła być dokonana. Nie jest to pogląd trafny. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, niezawinione przez stronę zdarzenie, uniemożliwiające dokonanie czynności proce-sowej, choćby zaistniało dopiero w ostatnim dniu terminu, musi być uznane za oko-liczność usprawiedliwiającą przywrócenie terminu w rozumieniu art. 168 k.p.c. (po-stanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 października 1986 r., IV PZ 82/86, OSNCP 1988 nr 1, poz. 15 oraz z dnia 20 marca 1969 r., III CRN 461/68, niepublikowane). Ubezpieczony wykazuje, że w trzech ostatnich dniach terminu wystąpiło u niego nasi-lenie choroby usprawiedliwiające przekroczenie terminu. Okoliczności te wykazał w stopniu dostatecznym, w szczególności swoimi zeznaniami, które są wiarygodne, gdyż potwierdza je zaświadczenie lekarskie z dnia 14 września 2004 r. Nie przeczy temu brak odnotowania nasilenia choroby w karcie ambulatoryjnej, gdyż w takiej kar-cie nie muszą być wymienione wszystkie okoliczności dotyczące wizyty u lekarza. Ustalony przez Sąd Okręgowy stan zdrowia ubezpieczonego w okresie poprzedzają-cym bieg terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku oraz w okresie po tym terminie potwierdza stan zdrowia ubezpieczonego i uwiarygodnia jego zeznania co do niemożności złożenia wniosku w okresie ostatnich trzech dni przed upływem terminu. Wskazane przez Sąd zachowania ubezpieczonego świadczące o tym, że mógł podejmować różne czynności, dotyczą okresów poprzedzających lub następu-jących po dniach, w których według ubezpieczonego nie mógł on podjąć czynności procesowej. Nie mogą więc mieć one decydującego znaczenia. Dokonana przez Sąd Okręgowy ocena dowodów dotyczących faktów związanych z usprawiedliwieniem przekroczeniu terminu nie może być więc uznana za wszechstronną w rozumieniu art. 233 § 1 k.p.c. Należy uznać, że ubezpieczony wykazał okoliczności usprawiedli-wiające niezachowanie przez niego terminu, gdyż jego zeznania w tym zakresie są wiarygodne. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uważa, że rozpo-znanie niezaskarżalnego postanowienia (art. 380 k.p.c.), w tym przypadku postano-wienia o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu, w razie uwzględnienia zażalenia polega na uchyleniu lub zmianie tego postanowienia, a nie tylko na uchyleniu posta-nowienia w części podlegającej zaskarżeniu. Jeżeli art. 380 k.p.c. pozwala na rozpo- 6 znanie takiego niezaskarżalnego postanowienia, to tym samym pozwala na dokona-nie jego zmiany lub uchylenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2002 r., I CZ 31/02, LEX nr 55094). Z tych względów należało zmienić zaskarżone postanowienie w tej części i przywrócić ubezpieczonemu termin do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Równocześnie należało uchylić za-skarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia wniosku o doręczenie od-pisu wyroku z uzasadnieniem (art. 39816 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.). ========================================