II KO 86/21

Sygn. akt II KO 86/21 POSTANOWIENIE Dnia 18 stycznia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Stępka po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2022 r. na posiedzeniu bez udziału stron w sprawie M. T. kwestii dopuszczalności wznowienia z urzędu postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt II AKa […], zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt XII K […], na podstawie art. 542 § 4 k.p.k. p o s t a n o w i ł I. stwierdzić niedopuszczalność wznowienia postępowania z urzędu; II. wydatkami postępowania wznowieniowego obciążyć Skarb Państwa. UZASADNIENIE W dniu 7 stycznia 2021 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek skazanego M. T. o wznowienie w/w postępowania. W uzasadnieniu tego wniosku skazany podniósł, że w dniu 4 sierpnia 2016 r. został aresztowany na terenie Holandii wskutek wydania europejskiego nakazu aresztowania do sprawy o sygn. akt VIII K […], a następnie przekazano go stronie polskiej tylko do odbycia kary 10 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej w tej sprawie. Mimo tego - jak formułuje - „parasola ochronnego”, Sąd Apelacyjny zwrócił się do sądu w Holandii o rozszerzenie zarzutów i wydał wyrok z dnia 19 kwietnia 2017 r. Tymczasem, jak wskazuje wnioskodawca, art. 607e § 1 k.p.k. stanowi, że przekazanego w wyniku wydania ENA, nie można ścigać za przestępstwa inne 2 niż te, które stanowiły podstawę przekazania, ani wykonywać orzeczonych wobec niego kar za te przestępstwa. M. T. podniósł, że wydany w niniejszej sprawie wyrok jest oczywiście niesłuszny. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek skazanego M. T. należało uznać za sygnalizację ewentualnego wznowienia postępowania z urzędu, w trybie art. 542 § 1 i § 3 k.p.k. Jednak w realiach procesowych niniejszej sprawy rozstrzyganie w kwestii wznowienia postępowania z przyczyn sygnalizowanych przez skazanego jest niedopuszczalne. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 542 § 4 k.p.k., wznowienie postępowania nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w § 3 tego przepisu, tj. z powodu uchybień stanowiących bezwzględne przyczyny odwoławcze wymienione w art. 439 § 1 k.p.k. - a na nie powołuje się skazany - jeżeli były one przedmiotem rozpoznania w trybie kasacji. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Dopuszczalność prowadzenia postępowania karnego w kontekście wskazanej obecnie podstawy wznowienia postępowania w postaci bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 439 § 1 k.p.k., była już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym przez Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt II KK 23/18, dotyczącej w/w wyroku Sądu odwoławczego. Przesłanka ta była analizowana przez Sąd Najwyższy mimo, że ani w ramach zarzutów apelacyjnych, ani wprost w kasacji, nie został podniesiony zarzut naruszenia zasady specjalności z art. 607e § 1 k.p.k. Jednakże na rozprawie kasacyjnej przed Izbą Karną Sądu Najwyższego w dniu 8 maja 2018 r., obrońca skazanego M. T. adw. M. K. podniosła zarzut zaistnienia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z art. 607e § 1 k.p.k. Na uzasadnienie wskazała, że M. T. był poszukiwany na podstawie Europejskiego Nakazu Aresztowania w związku z postępowaniem prowadzonym przez Sąd Okręgowy w W. w sprawach o sygn. akt VIII K [X.] i VIII K […]. Przekazanie go przez władze Holandii do Polski nastąpiło tylko do tych postępowań, a skazany nie zrzekł się korzystania z prawa określonego w art. 607e § 1 k.p.k. ENA został wydany 27 kwietnia 2016 r., skazany został zatrzymany w Holandii 4 sierpnia 2016 r., natomiast przewiezienie go na terytorium Polski nastąpiło w październiku 2016 r. Niniejsze postępowanie znajdowało się wówczas na etapie międzyinstancyjnym, natomiast Sąd Apelacyjny - jak podniosła obrońca - na tę sytuację nie zwrócił uwagi (k. 134 akt SN w sprawie II KK 23/18.). Sąd Najwyższy rozpoznając wówczas kasację obrońcy skazanego M. T., postanowieniem z dnia 14 maja 2018 r. uznał ją za oczywiście bezzasadną odstępując od sporządzenia pisemnego uzasadnienia. 3 Podkreślić więc obecnie trzeba, że sygnalizowana przez skazanego potrzeba wznowienia postępowania nie opiera się na okolicznościach, które ujawniłyby się już po zakończeniu postępowania kasacyjnego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że wznowienie postępowania z urzędu możliwe jest jedynie wtedy, gdy ujawniło się jedno z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. i to pod warunkiem, że nie były one przedmiotem postępowania w trybie kasacji (art. 542 § 3 i 4 k.p.k.). Warunek, aby uchybienia określone w art. 439 § 1 k.p.k. nie były uprzednio rozpoznane w trybie kasacji jest spełniony wtedy, gdy z akt postępowania kasacyjnego nie wynika w żaden sposób, aby Sąd Najwyższy wypowiedział się w kwestii tych uchybień, a nie przez sam fakt, że w sprawie tej uprzednio rozpoznano skargę kasacyjną (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 października 2018 r., III KO 106/18, LEX nr 257269; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 18 lutego 2021 r., V KO 131/20, LEX nr 3224334; z dnia 5 marca 2020 r., V KO 16/20, LEX nr 3168938; z dnia 30 stycznia 2013 r., IV KO 79/12, LEX nr 1277778; z dnia 27 stycznia 2010 r., III KO 61/09, OSNwSK 2010/1/16). Natomiast z protokołu rozprawy kasacyjnej w niniejszej sprawie jednoznacznie wynika, że w toku postępowania kasacyjnego obrońca skazanego zwrócił się o zbadanie sprawy również pod kątem wystąpienia przesłanki określonej w „art. 607e § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k." - ze wskazaniem na potrzebę sprawdzenia prawidłowości zastosowania przepisu art. 607e § 1 k.p.k. A zatem Sąd Najwyższy rozstrzygając w przedmiocie zarzutów kasacyjnych wprost podniesionych w skardze, analizował także zarzut bezwzględnej podstawy odwoławczej zgłoszony przez obrońcę, niezależnie od faktu, że z urzędu bada zawsze ewentualne wystąpienie bezwzględnych podstaw odwoławczych z art. 439 § 1 k.p.k. W konsekwencji należało stwierdzić, że rozpoznanie kasacji i oddalenie jej jako oczywiście bezzasadnej oznacza, iż ograniczenie wynikające z zasady specjalności, jako "inna okoliczność wyłączająca ściganie" (art. 17 § 1 pkt 11 k.p.k.), której naruszenie należałoby zakwalifikować jako bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., było już przedmiotem orzekania „w trybie kasacji” w rozumieniu art. 542 § 4 k.p.k. Z tej przyczyny niedopuszczalne jest ponowne badanie w realiach niniejszej sprawy ewentualnego wystąpienia wskazanej przesłanki pod kątem potrzeby wznowienia z urzędu w/w postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy, stwierdzając brak warunków prawnych do rozpoznania kwestii wznowienia postępowania z urzędu (art. 542 § 4 k.p.k.), orzekł jak na wstępie. O wydatkach postępowania wznowieniowego orzeczono na podstawie art. 638 k.p.k.