I KK 481/23

I KK 481/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2024 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala (przewodniczący) SSN Jarosław Matras SSN Marek Pietruszyński (sprawozdawca) Protokolant Kinga Sternik przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jerzego Engelkinga w sprawie K. W. skazanego z art. 280 § 1 kk w zw. z art. 11 § 3 kk w zw. z art. 64 § 1 kk po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na niekorzyść od wyroku Sądu Rejonowego w Złotoryi z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt II K 452/22, uchyla wyrok w zaskarżonej części i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Rejonowemu w Złotoryi do ponownego rozpoznania. [J.J.] Jarosław Matras Dariusz Kala Marek Pietruszyński UZASADNIENIE I KK 481/23 2 Sąd Rejonowy w Złotoryi wyrokiem z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. II K 452/22 uznał K.W. za winnego popełnienia czynu stanowiącego występek z art. 280 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. i art. 275 § 1 k.k. i art. 276 k.. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. skazał go na karę 3 lat pozbawienia wolności. Nadto uznał go za winnego popełnienia czynu polegającego na prezentowaniu małoletniej poniżej 15 lat X.Y. za pomocą systemu teleinformatycznego treści pornograficznych, a przez to działaniu na jej szkodę, tj. popełnienia czynu z art. 200 § 3 k.k. i za to skazał oskarżonego na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Jako karę łączną orzeczono 3 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 41a § 2 i § 4 k.k. orzeczono wobec oskarżonego zakaz kontaktowania się w jakikolwiek sposób z pokrzywdzoną oraz zbliżania się do niej na odległość mniejszą niż 50 metrów, na okres 3 lat. W związku z przypisanym czynem z art. 280 § 1 k.k. na podstawie art. 46 § 1 k.k. zobowiązano oskarżonego do naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego. Wyrok ten uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego. Kasację od tego wyroku na niekorzyść skazanego w części dotyczącej orzeczenia o środku karnym, w zakresie braku rozstrzygnięcia o zakazie, o którym mowa w art. 41 § 1a k.k. wniósł Prokurator Generalny. W kasacji zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie prawa materialnego, a to art. 41 § 1 a zdanie drugie k.k., w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2023 r., polegające na zaniechaniu orzeczenia wobec oskarżonego jako sprawcy, któremu przypisano odpowiedzialność karną za czyn z art. 200 § 3 k.k. środka karnego w postaci zakazu zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów lub działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi, w sytuacji gdy z treści art. 41 § 1 a k.k. wynika, że w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego orzeczenie tego środka karnego na czas określony lub dożywotnio jest obligatoryjne. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy, w tym zakresie, Sądowi Rejonowemu w Złotoryi do ponownego rozpoznania. I KK 481/23 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja okazała się oczywiście zasadna. Przepis art. 41 § 1a k.k. – w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2017 r., a więc zarówno w czasie popełnienia zarzucanego czynu, jak również w dacie wyrokowania – stanowił, że sąd orzeka zakaz zajmowania wszelkich lub określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub z opieką nad nimi na czas określony albo dożywotnio w razie skazania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego. Użycie przez ustawodawcę określenia „orzeka” przesądza, że w przypadku aktualizacji przesłanki z art. 41 §1a k.k. zastosowanie przez sąd wskazanego środka karnego jest obligatoryjne i to niezależnie od tego, czy sprawca przestępstwa przeciwko wolności seksualnej uprzednio zajmował tego rodzaju stanowisko lub wykonywał zawód tego rodzaju i czy popełniony czyn pozostawał w związku z funkcjonalnym zakresem prowadzonej działalności (por. wyrok SN z 18 kwietnia 2023 r., IV KK 56/23). W konsekwencji brak takiego obowiązkowego rozstrzygnięcia w wyroku stanowi rażące naruszenie prawa materialnego. Oskarżony K. W. skazany został za przestępstwo z art. 200 § 3 k.k., którego przedmiotem ochrony jest wolność seksualna małoletniego. Oznacza to, że na sądzie meriti ciążył obowiązek orzeczenia omawianego środka karnego. Wykazane uchybienie miało, co nie budzi wątpliwości, istotny wpływ na treść wyroku, ponieważ oskarżony z nieuprawnioną korzyścią nie został ograniczony w możliwości podjęcia szeroko pojętej działalności, w której miałby nieograniczony kontakt z małoletnim, pomimo że został skazany za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej. W kontekście przedstawionych wywodów podnieść nadto należało, że zmiana treści przepisu art. 41 § 1a k.k. od dnia 1 października 2023 r.- zgodnie z treścią ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022.2600 z dnia 13 grudnia 2022 r.) nie wpływa na sytuację prawną I KK 481/23 4 oskarżonego, gdyż w dalszym ciągu w związku ze skazaniem sprawcy za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej na szkodę małoletniego sąd ma obowiązek orzeczenia omawianego środka karnego. W związku z tym należało uchylić wyrok Sądu Rejonowego w Złotoryi w zaskarżonej części i sprawę w tym zakresie przekazać temu Sądowi do ponownego rozpoznania, w trakcie którego powinien uwzględnić przedstawioną argumentację prawną. Z tych względów orzeczono jak na wstępie. [J.J.] [ał] Jarosław Matras Dariusz Kala Marek Pietruszyński