I FSK 2149/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki, po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T. z dnia 8 września 2022 r., nr [...] w sprawie ze skargi kasacyjnej C. Spółka Jawna w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 597/22 w sprawie ze skargi C. Spółka Jawna w O. na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T. z dnia 8 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do kwietnia 2018 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania decyzji. 1. Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 597/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę C. Spółka Jawna w O. (dalej: Spółka lub Skarżąca) na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w T. z dnia 8 września 2022 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do kwietnia 2018 r. 2. Od powyższego wyroku Spółka pismem z dnia 22 czerwca 2023 r. wniosła skargę kasacyjną. Następnie Spółka pismem z dnia 29 kwietnia 2024 r. wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji. Według Skarżącej za zasadnością złożonego wniosku miały przemawiać następujące okoliczności: - Spółka jest w trudnej sytuacji finansowej, co wynika z wniosków o przyznanie prawa pomocy, znajdujących aprobatę w postanowieniach z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt I SPP/Bd 181/22 oraz 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SPP/Bd 101/23, przyznającym Spółce prawo pomocy; - cały majątek Spółki, w tym jej rachunki bankowe zostały objęte zabezpieczeniem; - Spółka nie prowadzi obecnie działalności a egzekucja z jej składników ruchomych uniemożliwi Skarżącej wznowienie działalności; - natomiast wspólnicy Spółki pozostając pod opieką psychologa i ze względu na zły stan zdrowia nie są w stanie podjąć jakiejkolwiek działalności, wykonanie decyzji doprowadzi zaś do ich zadłużenia. Do wniosku załączono dokumenty: - "zeznania podatkowe wspólników Spółki za 2023 r., zrzuty ekranu wskazujące na stan kont bankowych Skarżącej oraz jej wspólników; - dokumentacje lekarską wspólników Skarżącej; - postanowienie z dnia 9 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 181/22, i z dnia 23 sierpnia 2023 r., I SPP/Bd 101/23; - zawiadomienia o zajęciu zabezpieczającym innych należności pieniężnych Naczelnika US w O. z dnia 24 kwietnia 2023 r.; - postanowienia z dnia 5 czerwca 2023 r. wydane wobec wspólników Skarżącej o zawieszeniu postępowania zabezpieczającego prowadzonego z majątków prywatnych wspólników Skarżącej; - wydruki z portalu e-Urząd Skarbowy potwierdzające zajęcie nadpłaty w podatku dochodowym wspólników Skarżącej za 2022 r.; - wydruki z działu IV ksiąg wieczystych nieruchomości należących do wspólników Skarżącej." 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. W zakresie rozpoznanej tzw. sprawy wpadkowej Skarżąca (reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika) nie wykazała w motywach wniosku, aby wystąpiły podstawy faktyczne i prawne przemawiające za uwzględnieniem żądania o wstrzymanie wykonania decyzji. 3.2. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu (lub czynności) przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu (lub czynności) mimo wniesienia skargi, którą przewiduje art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). Niemniej w myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przepisy te stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a to z uwagi na art. 193 zdanie pierwsze ab initio P.p.s.a. Podjęcie działań nakierowanych na skorzystanie z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Strona powinna mieć jednak świadomość tego, że analizowane tu uprawnienie wiąże się z obowiązkiem należytego uzasadnienia składanego wniosku, tak stosownymi twierdzeniami, wnioskowaniami, jak i dokumentami, aby w ten sposób wykazać spełnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Konieczne jest zatem przedstawienie we wniosku szczegółowych informacji uzasadniających wystąpienie zdarzeń, które powodują ziszczenie się choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. 3.3. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w oparciu o umotywowany w tej sprawie wniosek nie można było stwierdzić, aby rzeczywiście w niej zachodziły przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a., które przemawiałyby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka odwołała się bowiem do ogólnikowych twierdzeń o złej sytuacji majątkowej Spółki i jej wspólników. Skoro Spółka twierdzi, że w jej przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w postaci "niemożliwości odrodzenia się działalności Spółki", to powinna dokładnie opisać w szczególności specyfikę rynku na którym działała, odnosząc to do rozmiarów swojej działalności, kondycji finansowej (w tym posiadanych środków trwałych, zobowiązań, wierzytelności) planów związanych z dalszą działalnością gospodarczą w przypadku wstrzymania wykonania decyzji. We wniosku zatem powinny znaleźć się konkretne dane, poparte, na ile to możliwe, stosownymi dokumentami obrazującymi sytuację gospodarczą Spółki, których analiza pozwalałaby uznać, że Spółce z uwagi właśnie na wykonanie zaskarżonej decyzji Skarżącej grozi zamknięcie faktycznie prowadzonej działalności, do którego, gdyby nie podjęte przez organ czynności zabezpieczające (czy egzekucyjne) nie doszłoby. W nakreślonej przez Skarżącą argumentacji trudno było jednak stwierdzić, aby to egzekucja prowadzona w oparciu o zaskarżony w tej sprawie akt stanowiła o zakończeniu aktywności gospodarczej Spółki - w czym niewątpliwie można upatrywać przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. O wstrzymaniu zaskarżonej decyzji nie mogła sama w sobie decydować sytuacja majątkowa Spółki i jej wspólników przy uwzględnieniu której przyznano Spółce prawo pomocy. Sąd bowiem oceniając, czy strona zasługuje na ochronę przewidzianą art. 61 § 3 P.p.s.a., bierze pod uwagę przesłanki które ją warunkują. Z punktu widzenia powołanego przepisu nie jest decydujący stan majątkowy strony, w odróżnieniu od postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Z kolei wobec twierdzeń Skarżącej dotyczących niemożności zaspokojenia potrzeb osobistych wspólników i uwikłania ich "w spiralę zadłużenia" w przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dodać należało, że ustawodawca dopuścił prowadzenie egzekucji, lecz tylko do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Z kolei w odniesieniu do ustanowienia hipotek przymusowych na nieruchomościach, których wydruki z ksiąg wieczystych załączono do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, wskazać należało na przepis art. 239f § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. W myśl tej regulacji, po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej lub wpisie zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia, które zabezpieczają wykonanie zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę - do wysokości odpowiadającej wartości przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego - organ podatkowy pierwszej instancji wstrzymuje z urzędu wykonanie decyzji ostatecznej w razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego. 3.4. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 zdanie pierwsze ab initio P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.