I FSK 706/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.), Sędzia WSA (del.) Marzena Łozowska, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 4008/14 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W.) z dnia 23 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 5 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 4008/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej: p.p.s.a., oddalił skargę M. M. (dalej: strona lub skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: organ lub organ odwoławczy) z 23 października 2014 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z drugim członkiem zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. 1. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi Decyzją z 9 maja 2014 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. (dalej: Naczelnik Urzędu Skarbowego lub organ pierwszej instancji) orzekł o solidarnej z E. Sp. z o.o. (dalej: spółka) oraz drugim członkiem zarządu - B. M. odpowiedzialności strony za zaległość podatkową spółki z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ pierwszej instancji ustalił, że strona pełniła funkcję członka zarządu spółki w dacie powstania ww. zaległości podatkowej. Ze znajdujących się w aktach sprawy odpisów tytułów wykonawczych, wystawionych na zaległości podatkowe spółki określone w decyzji tego organu z 2 sierpnia 2011 r. (utrzymanej w mocy decyzją organu odwoławczego z 14 września 2012 r.) wynikał fakt nieregulowania przez spółkę zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, maj, sierpień, wrzesień i listopad 2008 r. Postępowanie egzekucyjne obejmujące zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r., mimo podjętych czynności i zastosowanych do majątku dłużnika środków egzekucyjnych, okazało się bezskuteczne. W ocenie organu pierwszej instancji, w czasie pełnienia przez stronę funkcji członka zarządu spółki spełniona została przesłanka upadłości spółki określona w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.), dalej: p.u.n. Wniosek o ogłoszenie upadłości złożony 13 maja 2010 r. uznano zaś za spóźniony, bowiem czasem właściwym na jego wniesienie był rok 2008, kiedy to spółka zaprzestała płacenia wymagalnych zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące tego roku. Decyzją z 23 października 2014 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania strony, organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż bezspornie strona pełniła funkcję członka zarządu spółki w dniu upływu terminu płatności zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. (tj. 25 stycznia 2009 r.). Na objętą zaskarżoną decyzją zaległość spółki Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił 15 stycznia 2013 r. tytuł wykonawczy nr [...], doręczony 7 lutego 2013 r. w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.). Egzekucja administracyjna ww. należności, prowadzona w latach 2012 - 2013, okazała się nieskuteczna, wobec czego postanowieniem z 10 grudnia 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w stosunku do spółki m. in. na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W znacznej części bezskuteczna okazała się także prowadzona w latach 2010 - 2011 egzekucja uniwersalna długów spółki, prowadzona w związku z ogłoszeniem upadłości spółki obejmującej likwidację jej majątku (postanowienie Sądu Rejonowego [...] z 30 czerwca 2010 r., sygn. akt [...]). Dodatkowo podniesiono, iż w 2008 r. spółka nie regulowała również innych, niż podatkowe zobowiązań, związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, a opóźnienie płatności najstarszego zobowiązania wynosiło na dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości 830 dni. Tym samym w sprawie wystąpiła druga z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki - bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Organ wskazał również na spełnienie negatywnej przesłanki odpowiedzialności w postaci wystąpienia powodów do ogłoszenia upadłości. W dniu 13 maja 2010 r. do Sądu Rejonowego [...] wpłynął wniosek dłużnika (spółki) o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku spółki, postanowieniem z 30 czerwca 2010 r., sygn. akt [...], Sąd ten ogłosił upadłość spółki obejmującą likwidację jej majątku, a postanowieniem z 14 grudnia 2011 r., sygn. akt [...] - stwierdził zakończenie postępowania upadłościowego. Przesłanką do ogłoszenia upadłości była okoliczność nieregulowania przez spółkę wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 p.u.n.), przez co właściwy czas do zgłoszenia wniosku o upadłość należało oceniać w odniesieniu do tej właśnie przyczyny. Już w 2008 r. spółka kwalifikowała się do uznania za dłużnika niewypłacalnego w rozumieniu ww. przepisu. Nie zasługiwały przy tym na uwzględnienie wnioski dowodowe w zakresie przesłuchania świadków oraz strony postępowania, gdyż ustalony stan faktyczny świadczył o istnieniu szeregu zaległości podatkowych spółki powstałych w 2008 r. W ocenie organu, strona nie wykazała okoliczności natury faktycznej uniemożliwiających złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, nie została także spełniona przesłanka wynikająca z art. 116 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.), dalej: O.p., tj. strona nie wskazała majątku spółki, z którego egzekucja byłaby możliwa w znacznej części bądź w całości. 2. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił naruszenie art. 116, art. 122, art. 187 § 1, art. 180, art. 188, art. 191 w zw. z art. 197 § 1, art. 197 § 1 O.p. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. 3. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, iż sądowa kontrola zaskarżonej decyzji nie potwierdziła niewłaściwego zastosowania w sprawie przez organy podatkowe art. 116 O.p. Sąd podzielił przy tym poglądy prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazujące na przyczyny unormowań regulujących odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (wyroki z 10 lutego 2010 r., I FSK 2177/08 i I FSK 2178/08; z 5 października 2011 r., I FSK 1498/10 oraz I FSK 1499/10). Dalej wyjaśniono, że w świetle art. 116 O.p. członek zarządu nie odpowiada za zaległości spółki, jeżeli wykaże w jakikolwiek sposób, że nie można przypisać mu winy w związku z niezgłoszeniem wniosku dotyczącego upadłości. Sąd odwołał się w tym kontekście do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2009 r., II FPS 3/09, podjętej na gruncie ww. przepisu. Następnie przedstawił ustalone w sprawie okoliczności faktyczne. W tym zakresie wskazał, że skarżący pełnił obowiązki członka zarządu spółki od 28 lutego 2002 r. do 14 maja 2009 r. oraz od 11 maja 2012 r. do 14 października 2013 r. Zaległości spółki objęte zaskarżoną decyzją powstały (jak i termin ich płatności upłynął) w czasie, gdy skarżący był członkiem zarządu spółki, co wypełnia pierwszą przesłankę pozytywną wskazaną w art. 116 O.p. Sądu podzielił również stanowisko organów podatkowych w zakresie drugiej pozytywnej przesłanki odpowiedzialności, określonej w art. 116 O.p., a mianowicie bezskuteczności egzekucji prowadzonej w stosunku do spółki, za zasadne uznając przy tym odwołanie się organów do treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 grudnia 2008 r., II FPS 6/08. W stosunku do spółki prowadzone były przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowania egzekucyjne w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a podejmowane w toku tych postępowań czynności egzekucyjne skierowane do rachunków bankowych spółki oraz próby poszukiwania majątku spółki (nieruchomości oraz środków transportu) okazały się bezskuteczne. Prowadzone w stosunku do spółki postępowanie upadłościowe doprowadziło zaś do zaspokojenia niewielkiej części zobowiązań podatkowych. W ocenie Sądu, organy podatkowe zasadnie przyjęły również, że w momencie piastowania przez skarżącego funkcji członka zarządu istniały podstawy do podjęcia działań zmierzających do ogłoszenia jej upadłości, co w sposób dostateczny potwierdził zebrany w sprawie materiał dowodowy. Spółka już w 2008 r. zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań. Stwierdzenie, iż wniosek o ogłoszenie upadłości z 2010 r. był spóźniony znajduje swoje potwierdzenie także w tym, że prowadzone w latach 2010 – 2011 postępowanie upadłościowe zaspokoiło w relatywnie niewielkim stopniu wierzytelności nim objęte. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, iż w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja wskazana w art. 21, art. 10 i art. 11 ust. 1 p.u.n, stanowiąca podstawę do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w okresie sprawowania przez stronę funkcji członka zarządu. Dla przyjęcia stanowiska w zakresie niewypłacalności spółki nie było przy tym konieczne powoływanie biegłego z zakresu rachunkowości, gdyż brak w 2008 r. regulowania zobowiązań przez spółkę Sąd uznał za fakt w sprawie niesporny i oczywisty. W konsekwencji skarżący miał obowiązek zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości spółki już z końcem 2008 r., czego jednak nie uczynił. Skarżący nie wykazał też, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Okoliczność braku jego wiedzy na temat istnienia zaległości podatkowych i braku uczestnictwa w postępowaniach podatkowych, powodowaną odwołaniem z ww. funkcji, Sąd uznał za nieistotną w sprawie. W toku postępowania podatkowego skarżący nie wskazał również mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych objętych zaskarżoną decyzją w znacznej części. Z tych względów, zdaniem Sądu, zachodziły przesłanki ustawowe do wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności skarżącego solidarnie ze spółką za zaległość podatkową w podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. 4. Skarga kasacyjna Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez stronę, a w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów: – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. Z 2014 r., poz. 1647, ze zm.), dalej: p.u.s.a., w zw. z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji organu drugiej instancji, pomimo, że organy podatkowe niezgodnie z treścią art. 116 O.p. poprzez jego błędne zastosowanie, orzekły o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości z tytułu zadłużenia podatkowego spółki pomimo braku przesłanek pozytywnych oraz istnienia przesłanek wyłączających tę odpowiedzialność; – art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji organu drugiej instancji, pomimo, że organy podatkowe niezgodnie z treścią przepisów art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p. zaniechały podjęcia niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie obowiązku zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, ograniczając się wyłącznie do zbadania i uwzględnienia okoliczności przemawiających na niekorzyść skarżącego; – art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji organu drugiej instancji, pomimo, że organy podatkowe niezgodnie z treścią przepisów art. 180 oraz art. 188 O.p. oddaliły z naruszeniem dyspozycji wskazanych regulacji, wnioski dowodowe skarżącego na okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, wyłącznie na tej podstawie, że dotychczasowe dowody wykazały, zdaniem organu podatkowego, przeciwieństwo tego, co skarżący zamierzał udowodnić; – art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji organu drugiej instancji, pomimo przeprowadzenia postępowania podatkowego z naruszeniem przepisów art. 191 w zw. z art. 197 § 1 O.p. przekroczyły granicę swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji błędnie przyjęły, że w dacie 14 maja 2009 r. występowały przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki, a nadto, że skarżący ponosi winę za niezłożenie ww. wniosku pomimo, iż do daty jego odwołania z funkcji członka zarządu nie posiadał wiedzy na temat istnienia zaległości podatkowych i nie uczestniczył w postępowaniach podatkowych w tym przedmiocie, a nadto przyjęcie, że wniosek z 13 maja 2010 r. został zgłoszony zbyt późno, pomimo, iż z akt sprawy upadłościowej wynika, że zobowiązania zastały spłacone, w konsekwencji czego upadły - spółka odzyskała zarząd nad pozostałym majątkiem i nie została zIikwidowana; – art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi oraz nieuchylenie decyzji organu drugiej instancji, pomimo przeprowadzenia postępowania podatkowego z naruszeniem przepisu art. 197 § 1 O.p., co skutkowało zaniechaniem powołania biegłego z zakresu ekonomii i finansów w celu ustalenia daty wystąpienia przesłanek uzasadniających zgłoszenie wniosku o upadłość spółki, pomimo iż rozstrzygnięcie przedmiotowej kwestii uzależniało zastosowanie art. 116 O.p., a nadto wymagało wiadomości specjalnych, w związku z czym organ nie był władny dokonać prawidłowej oceny stanu faktycznego we własnym zakresie. W kontekście tak sformułowanych podstaw kasacyjnych skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy podlega oddaleniu. 5.2. Zważywszy, że zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, co do zasady najpierw rozważyć należałoby kwestie związane z ostatnim z tych zakresów. Podzielić trzeba bowiem pogląd w zasadzie powszechnie wyrażany zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie, w myśl którego dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. w szczególności J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 433 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120 i z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FSK 397/07, LEX nr 468936). 5.3. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania koncentrują się wokół nieprawidłowości w postępowaniu wyjaśniającym w zakresie wyjaśnienia okoliczności dotyczących sytuacji finansowej i majątkowej spółki, która w ocenie kasatora nie dawała podstaw do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Dlatego też kasator zarzucał naruszenie przepisów art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie podjęcia niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, uchybienie art. 180 i 188 O.p. poprzez wadliwe oddalenie wniosków dowodowych na te okoliczności w szczególności; naruszenie art. 191 O.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i w konsekwencji błędnie przyjęły, że w dacie 14 maja 2009 r. występowały przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki oraz naruszenie art. 197 § 1 O.p., co skutkowało zaniechaniem powołania biegłego z zakresu ekonomii i finansów w celu ustalenia daty wystąpienia przesłanek uzasadniających zgłoszenie wniosku o upadłość spółki. 5.4. Wprawdzie zgodnie z art. 122 O.p. i wyrażonej w tym przepisie zasadzie prawdy materialnej na organach podatkowych spoczywa obowiązek wyjaśnienia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Jednakże obowiązek ten nie jest nieograniczony. Granice tego obowiązku każdorazowo wyznaczane są przez przepisy prawa materialnego. Przesłanki normy prawnej, które mają w sprawie zastosowanie wyznaczają jakie okoliczności faktyczne muszą być w toku postępowania wyjaśniającego ustalone. W skardze kasacyjnej jej autor wskazuje, że nie dopuszczono dowodu z opinii biegłego do spraw finansów i rachunkowości, który ustaliłby, jaka była sytuacja finansowa spółki. Trzeba jednak podkreślić, że organy podatkowe uznały, że przyczyną wystąpienia niewypłacalności spółki było to, że podmiot ten nie wykonywał swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a więc występowała przesłanka z art. 11 ust. 1 w zw. z art. 10 p.u.n. Okoliczności zaś braku regulowania w terminie wymagalnych zobowiązań pieniężnych zostały w toku postępowania ustalone i nie zostały skutecznie zakwestionowane. Świadczy o nich chociażby lista wierzycieli zgłoszonych w postępowaniu upadłościowym. Stąd też sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że organ podatkowy nie miał obowiązku dokonywać ustaleń w zakresie faktycznych aktywów i pasywów spółki. W sprawie bowiem nie brano pod uwagę podstawy zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości z art. 11 ust. 2 w zw. z art. 10 u.p.n. Zatem okoliczność faktyczna, czy zobowiązania spółki przekraczały wartość jej majątku, była nieistotna dla niniejszej sprawy. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2016r., II FSK 2557/14, CBOSA, gdy przyczyną niewypłacalności jest zaprzestanie wykonywania wymagalnych zobowiązań (art. 11 ust. 1 p.u.n.), istotnym elementem ustaleń w sprawie "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest stan regulowania takich zobowiązań, a nie analiza stanu majątkowego spółki. Dlatego też kontrola sądowa zaskarżonej decyzji w zakresie przeprowadzonego przez organ podatkowy postępowania wyjaśniającego była prawidłowa. Stąd też zarzuty wywiedzione w oparciu o podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. są chybione. 5.5. Ponieważ w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano i nie podważono skutecznie stanu faktycznego ustalonego przez organ podatkowy i zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji, ocena zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego musi być dokonana przez pryzmat przyjętych ustaleń faktycznych. W tym kontekście zaś zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, podniesione w rozpoznawanej skardze kasacyjnej są bezzasadne. Z uwagi na powyższe należy uznać zarzut naruszenia art. 116 O.p. za bezzasadny. Skoro okolicznością faktyczną, niezakwestionowaną skutecznie przez skarżącego było to, że w okresie sprawowania przez niego funkcji członka zarządu spółka nie regulowała w terminie swych zobowiązań pieniężnych, należy uznać, że nie wykazano istnienia okoliczności egzoneracyjnej z art. 116 § 1 pkt 1 lit. a/ O.p. Skarżący bowiem nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). 5.6. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. 5.7. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Wynagrodzenie pełnomocnika Dyrektora Izby Ad,ministracji Skarbowej określono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804) w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1667). ----------------------- 9