I FZ 221/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 872/14, w przedmiocie zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 20 czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2011 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Rz 872/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w R. na rzecz spółki I. 107.217,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 13 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w R. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w R. w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2011 r. Równocześnie Sąd zasądził w wyroku (pkt 3) od Dyrektora Izby Skarbowej w R. na rzecz spółki kwotę 107.217 zł (sto siedem tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na powyższe rozstrzygnięcie w zakresie kosztów postępowania Dyrektor Izby Skarbowej w R. złożył zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej "P.p.s.a.") poprzez wadliwe rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego polegające na zasądzeniu na rzecz spółki od organu kosztów postępowania, gdy w sprawie brak było do tego podstaw, w szczególności w kontekście podjętych przez spółkę działań mających na celu cofnięcie skargi, - art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 200 ustawy poprzez nienależyte uzasadnienie wyroku w zakresie orzeczonych kosztów, - art. 200, 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 6 pkt 7 w związku z § 18 ust 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), poprzez zasądzenie od organu na rzecz Spółki kosztów postępowania w kwocie 107.217 zł. Po rozpoznaniu powyższego zażalenia NSA postanowieniem z dnia 24 marca 2015 r., sygn. akt I FZ 39/15 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. z uwagi na brak uzasadnienia rozstrzygnięcia co do składników tych kosztów oraz szczegółowej podstawy prawnej. Rozpoznając ponownie sprawę WSA w Rzeszowie odnotował, że na koszty zasądzone na rzecz spółki od organu składały się: pobrany od skarżącej wpis w wysokości 100.000,00 zł; wynagrodzenie pełnomocnika 7.200,00 zł; opłata od pełnomocnictwa 17 zł. Sąd pierwszej instancji doszedł również do wniosku, iż wbrew twierdzeniom organu w sprawie nie zaistniała przesłanka do zastosowania art. 206 P.p.s.a., bowiem skarga na decyzje wskazane w pkt 1 wyroku z dnia 13 listopada 2014 r., została uwzględniona w całości, zatem nie jest możliwe zastosowanie stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania, tj. zasady będącej uzupełnieniem zasady odpowiedzialności za wynik postępowania. Z rozstrzygnięciem WSA z 30 kwietnia 2015 r. nie zgodził się ponownie Dyrektor Izby Skarbowej w R. W kolejnym zażaleniu, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi pierwszej instancji, zarzucił naruszenie w nim: - art. 200 w związku z art. 206 P.p.s.a. poprzez wadliwe rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego polegające na zasądzeniu na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania, w pełnej wysokości, gdy z okoliczności sprawy wynika, że w sprawie brak było do tego podstaw; - art. 206 P.p.s.a. poprzez odmowę jego zastosowania w sprawie pomimo wystąpienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie w związku z faktem, że skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W uzasadnieniu zażalenia jego autor zwrócił uwagę, że jak wynika z akt sprawy skarżący pismem z dnia 12 listopada 2014 r. skargę cofnął, a tym samym uznał, iż rezygnuje z dochodzenia swoich praw. Okoliczność, iż Sąd uznał to cofniecie za niedopuszczalne nie powinno mieć wpływu kwestię orzeczenia o kosztach, skoro przepis art. 200 P.p.s.a. ma zapewniać wnoszącemu skargę, będącą środkiem kontroli działalności administracji publicznej, możliwość uzyskania od organu - w razie uwzględnienia skargi - zwrotu kosztów postępowania, to okoliczność, iż skarżący podejmuje próbę cofnięcia skargi, rezygnując z ochrony swoich praw powoduje, iż przepis ten nie powinien mieć zastosowania w sprawie. Dodatkowo pełnomocnik organu zauważył, że dla oceny, czy nastąpiło uwzględnienie skargi niezbędne jest porównanie wskazanego w niej określenia naruszenia prawa lub interesu prawnego w zaskarżonym akcie lub czynności ze stanowiskiem sądu wynikającym z wyroku. Tymczasem w spornej sprawie skarga została uwzględniona jednakże z innych zupełnie przyczyn niż wskazane w skardze. Żaden z zarzutów w niej podniesionych nie został uznany za zasadny. Co więcej uchylenie decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, z uwzględnieniem oceny wyrażonej w wyroku NSA z dnia 15 lipca 2014 r. wręcz potwierdziło niezasadność podnoszonych przez skarżącego zarzutów. Zaskarżone rozstrzygnięcie jest nieprawidłowe, zdaniem organu również z tego powodu, że Sąd uznając cofnięcie skargi przez skarżącego za niedopuszczalne, a jednocześnie eliminując decyzję z obrotu prawnego z innych przyczyn niż wskazane skargą, winien był zastosować przepis art. 206 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest nieuzasadnione. Stosownie do art. 209 P.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Zgodnie z art. 200 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W myśl natomiast art. 205 § 2 P.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W rozpoznawanej sprawie wartość przedmiotu zaskarżenia, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału ustalono na kwotę 22.039.602 zł, a to oznacza, że przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna w rozumieniu przepisów art. 216 i 231 P.p.s.a. Zatem w myśl art. 231 P.p.s.a w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne pobiera się wpis stosunkowy. W innych sprawach pobiera się wpis stały. zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed Sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi – od należności ponad 100.000 zł – 1% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2000 zł i nie więcej niż 100.000 zł. Mając na uwadze treść tego przepisu, wpis od skargi winien wynosić 100.000 zł i taki wpis został pobrany od skarżącej spółki. W postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji strona skarżąca reprezentowana była przez adwokata z wyboru. Zasady przyznawania wynagrodzenia adwokatów reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 461, dalej również jako "rozporządzenie"). Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6. Zgodnie natomiast z § 6 pkt 7 stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 200.000 zł – kwotę 7.200 zł. Skarżącej przysługuje także zwrot kosztów opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. W tym stanie rzeczy, w oparciu o treść art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 6 pkt 7 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w R. na rzecz skarżącej I. spółka z o.o. z siedzibą w Z. zwrot niezbędnych kosztów postępowania sądowego w kwocie 107.217 zł, na które to koszty składały się: uiszczony przez stronę skarżącą wpis od skargi w wysokości 100.000 zł, minimalna (jednokrotna ) stawka za czynności adwokackie ustanowionego w sprawie pełnomocnika – adwokata w wysokości 7.200 zł oraz wydatki tego pełnomocnika w postaci opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Powyższe rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sądu pierwszej instancji Naczelny Sąd Administracyjny uznaje z w pełni prawidłowe. Rozstrzygnięcia tego nie podważają również podniesione w zażaleniu argumenty. I tak za oczywiście błędne należy uznać twierdzenia pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej, że na wysokość tych kosztów wpływ powinien mieć fakt próby cofnięcia skargi przez podatnika. Skoro bowiem Sąd pierwszej instancji uznał cofnięcie za niedopuszczalne traktuje się je jakby w ogóle go nie było, nie mogło więc ono wpłynąć na dalszy tok procedowania w sprawie, w tym na wysokość kosztów zasądzanych na rzecz strony. Nie są również trafne argumenty Dyrektora Izby Skarbowej, co do zastosowania w sprawie art. 206 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym z chwili orzekania kosztach przez Sąd pierwszej instancji, w razie częściowego uwzględnienia skargi, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, dopuszczalne jest zasądzenie od organu na rzecz skarżącego tylko części kosztów. Natomiast w przedmiotowej sprawie skarga na decyzje wskazane w pkt 1 wyroku z dnia 13 listopada 2014 r., została uwzględniona w całości, zatem nie jest możliwe zastosowanie stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania, tj. zasady będącej uzupełnieniem zasady odpowiedzialności za wynik postępowania. W postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji konsekwencje finansowe niekorzystnego wyniku postępowania ponosi organ w razie uwzględnienia skargi lub jej umorzenia w przypadkach wymienionych w art. 201 P.p.s.a. Norma zawarta w art. 206 P.p.s.a. dotyczy zasady stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania, a warunkiem ich miarkowania jest częściowe uwzględnienie skargi. Tak sformułowany przepis pozwala na stwierdzenie, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy zasądzić na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia jej skargi. W razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest, natomiast precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia. Nie podjęcie rozważań w tym względzie oznacza, przy uwzględnieniu skargi nawet w części, obowiązek zastosowania zasad z art. 200 P.p.s.a. Nie można, zatem skutecznie czynić sądowi zarzutu naruszenia art. 206 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy nie skorzystał z uprawnienia przewidzianego w tym przepisie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.