I FZ 37/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 1710/14 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w części w sprawie ze skargi L. G. i G. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 24 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 15 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 1710/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił G. G. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. G. i G. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 24 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2012 r. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że skarżący wskazał na swoją trudną sytuację materialną oraz zły stan zdrowia, zaznaczając, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, żadne z nich nie posiada majątku, natomiast ich dochodem jest zasiłek dla bezrobotnych żony skarżącego w kwocie 776,10 zł oraz jego wynagrodzenie za pracę w kwocie 1 680 zł. Wnioskodawcy przedłożyli dokumenty, z których wynikało, że żona skarżącego w latach 2012 i 2013 uzyskała dochód w kwocie odpowiednio 33 428,21 zł i 25 746,69 zł, natomiast skarżący w roku 2012 r. poniósł stratę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 17 162,42 zł (przy przychodzie w kwocie 310 135,76 zł), z innych źródeł (emerytura i praca) uzyskał dochód w kwocie 25 746,69 zł, natomiast w roku 2013 r. - dochód z pracy i innych źródeł w łącznej kwocie 16 079,62 zł. Jako wydatki miesięczne swojego gospodarstwa domowego wskazał skarżący kwotę 1 790 zł, pokrywaną z jego wynagrodzenia oraz zasiłku dla bezrobotnych jego żony. Skarżący wynajmuje lokal mieszkalny znajdujący się w domu będącym miejscem zamieszkania skarżących, pobierając z tego tytułu czynsz w kwocie 500 zł miesięcznie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji strona nie wykazała, że nie posiada obecnie lub nie jest zdolna wygospodarować środków na opłacenie należnych w sprawie kosztów sądowych. Sąd zauważył, iż skarżący udzielił informacji o sytuacji majątkowej w sposób wybiórczy, przemilczając informację, że posiadają łącznie z żoną udziały w spółce z o.o., w której są jedynymi udziałowcami i którą prowadzą osobiście. Dopiero na etapie sprzeciwu przyznał, że istotnie z żoną posiadają majątek w postaci udziałów w tej spółce. Powołując się na znane z innych spraw okoliczności Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż spółka małżonków poniosła stratę w 2013 r. w kwocie 101 135,94 zł (przy przychodzie w kwocie 564 611,75 zł) natomiast w marcu, kwietniu i maju 2014 r. dokonała dostawy towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 51 637 zł, 30 985 zł i 47 967 zł. Spółka złożyła wniosek o układ ratalny warunkowy w ZUS-ie w zakresie zaległych składek społecznych i zdrowotnych (do 25 września należało wpłacić 140 000 zł, pozostała zaległość 70 000 zł zostanie rozłożona na raty). Wynik spółki za rok 2013 zakończył się stratą w wysokości 101 135,94 zł, a w roku 2014 strata do sierpnia wyniosła 120 000 zł. Z danych tych wynika, że spółka skarżących pomimo straty w dwóch kolejnych latach nadal prowadzi działalność gospodarczą relatywnie dużych rozmiarów dostarczając towary i usługi o wartości kilkudziesięciu tysięcy złotych miesięcznie. Jest też w stanie regulować znaczne zadłużenia wobec ZUS. W związku z powyższym Sąd wskazał, że skarżący wraz z żoną, jako jedyni udziałowcy spółki, prowadząc ją osobiście, mają możliwość czerpania z niej dochodów (wynagrodzenia), w szczególności na podstawie stosunku cywilnoprawnego, np. umowy menedżerskiej. Skarżący wraz z żoną będąc jedynymi udziałowcami sp. z o.o., mają możliwość doprowadzenia do zawarcia umowy cywilno-prawnej ze spółką, w której pełnią funkcję członków zarządu. W granicach niezagrażających płynności finansowej spółki, mają możliwość dowolnego kształtowania składników oraz wysokości swojego wynagrodzenia. Wbrew twierdzeniom podanym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, posiadają więc zdolność finansową do poniesienia kosztów sprawy sądowoadministracyjnej. Wpis w sprawie wynosi 4 013 zł. Sąd zaznaczył, iż mając na względzie przychody należącej do nich spółki oraz zdolność do jednorazowej zapłaty 140 000 zł zaległości wobec ZUS we wrześniu 2014 r. skarżący, są w stanie zgromadzić i uiścić wpis od skargi. W zażaleniu na powyższe postanowienie G. G. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W motywach zażalenia wywiedziono, że fakt osiągania przychodów przez spółkę nie świadczy o możliwości ich przeznaczenia na pokrycie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Z otrzymywanych przychodów muszą bowiem zostać pokryte bieżące koszty funkcjonowania spółki oraz uregulowane jej zobowiązania. Skarżący sprostował także, że wpłata na poczet zaległości wobec ZUS w kwocie 140 000 zł nie została ostatecznie dokonana. Dodatkowo podkreślono, że skarżący i jego małżonka są osobami borykającymi się z problemami zdrowotnymi, które powodują podwyższone wydatki na poczet utrzymania w związku z koniecznością nabywania lekarstw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie spełnił warunków do przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania tego prawa. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Tymczasem okoliczności, na których skarżący oparł swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie mają potwierdzenia w okolicznościach znanych z innych spraw (por. zwłaszcza postanowienia w sprawach o sygn. I FZ 489/14, I FZ 43/15, CBOSA). Jak wynika z zażalenia skarżący przyjmuje, iż wydatki i inne zobowiązania związane z bieżącą działalnością gospodarczą mają pierwszeństwo przed opłatami sądowymi. Stanowisko to nie ma jednak żadnego uzasadnienia. Skarżący prowadząc działalność gospodarczą powinien przewidzieć także wydatki na koszty związane z prowadzeniem spraw sądowych. Uwzględniając to, że skarżący wraz z żoną są jedynymi udziałowcami spółki z o.o., która nadal prowadzi działalność gospodarczą, osiągając przychody, to zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że wobec możliwości kształtowania przez skarżącego jego sytuacji finansowej, poprzez zawarcie umowy ze spółką, w której pełni funkcję członka zarządu, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy. Okoliczność, iż skarżący nie korzysta z takiej możliwości jest jego autonomiczną decyzją, która nie wpływa na obiektywną możliwość pozyskania tychże środków, a tym samym nie uzasadnia twierdzenia o braku możliwości partycypowania w kosztach procesu i przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sam bowiem fakt poniesienia przez spółkę straty nie oznacza, że spółka ta nie może wygospodarować środków dla osób zarządzających nią. Odnosząc się do eksponowanej w zażaleniu okoliczności ponoszenia podwyższonych wydatków na utrzymanie w związku z kosztami leczenia, to przede wszystkim skarżący w żaden sposób nie wykazał, że takie wydatki rzeczywiście ponosi. Nawet uwzględniając wskazane przez niego wydatki w wysokości 150 zł, które jak twierdzi w oświadczeniu, w skali miesiąca ponosi wraz z żoną, to uwzględniając przychody spółki, w której skarżący wraz z żoną jest udziałowcem, rozmiary prowadzonej działalności gospodarczej przez spółkę oraz biorąc pod uwagę wysokość wymaganego wpisu, trudno uznać, aby kwota ta istotnie wpływała na możliwości płatnicze skarżącego. Reasumując słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, iż nie było podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Z uwagi na powyższe oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.