I FZ 435/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 2014/13 zwalniające skarżącą od kosztów sądowych w zakresie 1/2 części wpisu od skargi; w pozostałym zakresie oddające wniosek w sprawie ze skargi K.Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 października 2013 r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 2014/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu wniosku K.Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w zakresie 1/2 części wpisu od skargi; w pozostałym wniosek oddalił. 2. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynikało, iż skarżąca nie posiada stałego źródła dochodów i pozostaje na utrzymaniu męża. Nie posiada żadnych oszczędności, ani wartościowych przedmiotów. Mieszka wraz z rodziną w siedzibie spółki M. w zamian za opiekę nad obiektem. Opłaty za mieszkanie ponoszone są przez spółkę M. Działalność firmy skarżącej została zlikwidowana w dniu 30 grudnia 2013 r. Jedynym składnikiem majątkowym jaki posiada jest samochód, który podlega zajęciu komorniczemu. Z podanych informacji wynikało, że dochód męża skarżącej uzyskiwany z wykonywanych nadzorów technicznych wynosi między 1.369 zł, a 2.700 zł miesięcznie. Nadto jak wskazała skarżąca w piśmie z dnia 16 kwietnia 2014 r. mąż posiada dochody z tytułu pełnienia funkcji prezesa w spółce M. oraz od 2014 r. z tytułu prowadzenia prywatnych budów klientów, które rozliczane są po zakończeniu inwestycji i zgłoszeniu budynków do użytkowania. We wniesionym sprzeciwie wyjaśniono, że praca męża skarżącej dla spółki M. wynagradzana jest najniższym wynagrodzeniem. Na utrzymaniu skarżącej i męża pozostaje uczący się w gimnazjum syn. Wydatki ponoszone na utrzymanie rodziny wynoszą wedle oświadczenia skarżącej 1,850,00 zł miesięcznie. Według Sądu rozpatrując sytuacją finansową skarżącej zwrócić jednak należało uwagę na to, że jak wynikało ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu KRS dotyczącego spółki M., mąż skarżącej posiada 29.140 udziałów w tej spółce o łącznej wysokości 1.457,000 zł. Analizując sytuację majątkową skarżącej i jej męża, Sąd pierwszej instancji doszedł do wniosku, że skarżąca podejmując stosowne starania będzie w stanie wygospodarować potrzebne środki w zakresie połowy wysokości należnego wpisu od skargi. Zwalniając skarżącą od 1/2 wysokości należnego wpisu od skargi, Sąd uwzględnił również okoliczność, że na skarżącej ciąży obowiązek poniesienia kosztów postępowania sądowego także w drugiej sprawie, co łącznie ze sprawą niniejszą daje kwotę 3. 623,00 zł. 3. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie. W zażaleniu odnosząc się oceny Sądu pierwszej instancji zadała pytanie co jest faktycznym ubóstwem, skoro jej sytuacja majątkowa nie jest do pozazdroszczenia. Stwierdziła, że przez cały czas żyje z dochodów męża z tytułu pełnienia funkcji prezesa w spółce, która jest małą firmą; wynagrodzenie męża za nadzory techniczne nie jest wynagrodzeniem stałym. Wskazała, że jedyna praca jaką mogłaby podjąć to jest praca sprzątaczki lub kasjerki. Podjęła próby pracy, jednak z uwagi na zajęcia komornicze podziękowano jej za współpracę. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Argumentacja zażalenia nie podważa skutecznie oceny Sądu pierwszej instancji. Skarżąca nie wykazała aby była osobą na tyle ubogą by nie mogła wygospodarować potrzebne środki w zakresie połowy wysokości należnego wpisu od skargi. Odnosząc się do podnoszonej przez żalącą kwestii ubóstwa wyjaśnić należy, że wprawdzie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.) nie warunkuje przyznania prawa we wnioskowanym zakresie od wykazania faktu "ubóstwa", a od wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, to interpretacja tego przepisu nie kłóci się, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z takim przymiotem. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wyjaśniano, że instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na prowadzenie procesu z jakichkolwiek źródeł (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 561/11, dostępne w bazie internetowej CBOIS). Osoby ubogie to takie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt II FZ 1179/13, dostępne w bazie internetowej CBOIS). Analizując przedstawione przez wnioskującą informacje o jej sytuacji majątkowej - skarżąca nie posiada stałego źródła dochodów i pozostaje na utrzymaniu męża; nie posiada żadnych oszczędności, ani wartościowych przedmiotów; mieszka wraz z rodziną w siedzibie spółki M. w zamian za opiekę nad obiektem; opłaty za mieszkanie ponoszone są przez spółkę M.; jedynym składnikiem majątkowym jaki posiada jest samochód, który podlega zajęciu komorniczemu; dochód męża skarżącej uzyskiwany z wykonywanych nadzorów technicznych wynosi między 1.369 zł, a 2.700 zł miesięcznie; mąż posiada dochody z tytułu pełnienia funkcji prezesa w spółce M. oraz od 2014r. z tytułu prowadzenia prywatnych budów klientów, które rozliczane są po zakończeniu inwestycji i zgłoszeniu budynków do użytkowania – zgodzić się można z żalącą, że jej sytuacja majątkowa nie jest bardzo dobra. Konfrontując jednak te dane z kolejnymi okolicznościami, tj. faktem, że mąż skarżącej posiada w spółce 29.140 udziałów o łącznej wartości 1.457.000,00 zł, której kapitał zakładowy w świetle przedłożonego odpisu KRS wynosi 1550000,00 zł., czego żaląca nie kwestionuje, można powziąć wątpliwości co do podnoszonej przez żalącą okoliczności bardzo trudnej sytuacji finansowej. Wątpliwości w tym zakresie miał również Wojewódzki Sąd Administracyjny, który zwrócił uwagę na posiadane przez męża skarżącej udziały. Żaląca nie kwestionuje stanowiska Sądu pierwszej instancji w tym zakresie, nie było więc podstaw aby od takiego stanowiska odstąpić. W przedstawionych okolicznościach prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że skarżąca podejmując stosowne starania będzie w stanie wygospodarować potrzebne środki w zakresie połowy wysokości należnego wpisu od skargi. Tym samym zwolnienie skarżącą od wpisu od skargi w 1/2 części stanowiło wyważony kompromis pomiędzy zapewnieniem skarżącej prawa do Sądu, a jej obowiązkami jako strony do ponoszenia kosztów postępowania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.