I FZ 514/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, , , po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt I SA/Ol 503/11 w zakresie zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 13 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej pomyłki postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości. Podjętym na rozprawie postanowieniem z dnia 20 października 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 503/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 13 czerwca 2011 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżone w sprawie postanowienie dotyczy sprostowania oczywistej omyłki w decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z 10 maja 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2009 r. Postanowieniu temu strona zarzuca zmianę decyzji w zakresie rozstrzygnięcia w trybie sprostowania. Odrębną skargą (sprawa I SA/Ol 465/11) strona zaskarżyła decyzję, której dotyczy sprostowanie. Sąd wskazał, że z przyczyn organizacyjnych wniosek o łączne rozpoznanie skarg na decyzję sprostowaną i na postanowienie o sprostowaniu nie został w porę dostrzeżony, skutkiem czego 8 września 2011 r. w sprawie I SA/Ol 465/11 zapadł wyrok. W jego uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny odniósł się do postanowienia o sprostowaniu decyzji, co było koniecznością przy ocenie pod względem zgodności z prawem decyzji sprostowanej. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w związku z powyższym wyłonił się problem natury procesowej, gdyż postanowienie o sprostowaniu decyzji staje się niejako częścią decyzji sprostowanej, bezpośrednio ingerując w jej treść, a jednocześnie, w sensie formalnym, stanowi odrębną sprawę sądowoadministracyjną. W wyroku w sprawie I SA/Ol 465/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł o prawidłowości sprostowania, można więc w ocenie Sądu pierwszej instancji przyjąć, że rozstrzyganie po raz drugi tej kwestii jest niedopuszczalne. Zaznaczono równocześnie, że Sądowi z urzędu wiadomo, iż strona zamierza wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wskazanego wyroku (uiszczono już wpis). Ze względu na nierozerwalny związek między postanowieniem o sprostowaniu a sprostowaną decyzją Sąd pierwszej instancji uznał za zasadne zawieszenie z urzędu postępowania w sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) do czasu uprawomocnienia się wyroku w sprawie I SA/Ol 465/11. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono rażące naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przez zawieszenie postępowania mimo braku ku temu podstaw, ponieważ rozstrzygnięcie sprawy zgodności z prawem postanowienia o sprostowaniu decyzji nie zależy od wyniku postępowania ze skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę na tę decyzję. W uzasadnieniu pisma jego autor wskazał, że zaskarżone postanowienie nie tylko narusza art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., ale wręcz pozbawia skarżącego prawa do sądu. Zaniechanie rozpoznania wniosku o łączne rozpoznanie sprawy z powodu przeoczenia Sądu nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż zaniechania lub naruszenia procedury przez Sąd nie mogą powodować poniesienia szkody przez stronę. Nie może także stanowić podstawy zawieszenia wiedza o wniesionym wpisie od środka zaskarżenia, skoro nie został on w dacie orzekania wniesiony. Nadto nie jest prawdą, że Sąd rozpoznający skargę na sprostowaną decyzję "orzekł o prawidłowości sprostowania" – takiego orzeczenia sentencja tego wyroku nie zawiera. Przede wszystkim skarżący zakwestionował stanowisko Sądu pierwszej instancji co do tego, że rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zależy od wyniku sprawy sądowoadministracyjnej wszczętej skargą na merytoryczną treść sprostowanej decyzji. Podkreślono, że przepisy proceduralne przewidują w tych kwestiach odrębne postępowania, jak również odrębny tryb odwoławczy i skargowy. Zatem w postępowaniu ze skargi "merytorycznej" sąd nie jest władny orzec w przedmiocie zgodności z prawem postanowienia o sprostowaniu, a w konsekwencji sprawa sprostowania nie zależy (w rozumieniu art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) od rozstrzygnięcia takiej sprawy. Na potwierdzenie prawidłowości swojego stanowisko autor zażalenia przywołał uchwałę NSA z 24 listopada 2008 r., II FPS 4/08. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Przepis ten, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji, nie znajduje w okolicznościach sprawy zastosowania. Choć słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że pomiędzy sprawą niniejszą a sprawą dotyczącą decyzji sprostowanej (zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem) zachodzi "nierozerwalny związek", jednak nie sposób uznać, że jest to związek powodujący, iż rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy zależy od wyniku sprawy dotyczącej decyzji sprostowanej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu pierwszej instancji zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu zmierza do uchylenia się od obowiązku dokonania kontroli zgodności z prawem postanowienia o sprostowaniu – wskazując, że kwestia prawidłowości tegoż postanowienia została już zbadana w innej sprawie, a zatem rozstrzyganie jej po raz drugi jest niedopuszczalne, Sąd w istocie uznał, że nie jest władny podjąć rozstrzygnięcia, gdyż kontroli zaskarżonego postanowienia dokonano już w innej sprawie. Należy z tego wnioskować, że Sąd pierwszej instancji uznaje, iż będzie związany stanowiskiem zaprezentowanym – w zakresie postanowienia o sprostowaniu – w innym wyroku sądu administracyjnego. Tymczasem przy odrębności trybu prostowania decyzji od "zwykłego" postępowania wymiarowego, w tym ustanowienie odrębnego trybu skargowego, oznacza, że właściwy do zbadania kwestii legalności sprostowania decyzji jest Sąd rozpatrujący skargę na postanowienie w tym zakresie, a nie Sąd badający zgodność z prawem sprostowanej decyzji. Pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu WSA uznać należy za sprzeczny z art. 171 P.p.s.a., który przewiduje, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Wyrok w sprawie I SA/Ol 465/11, nawet w przypadku, gdy w jego uzasadnieniu został zawarty wywód prawny na temat prawidłowości postanowienia o sprostowaniu decyzji, nie może być uznany za wiążący w tym zakresie, bowiem zbadanie tego postanowienia nie mieściło się w granicach rozpatrywanej przez ten Sąd sprawy, jako że postanowienie to stanowiło przedmiot odrębnej skargi do sądu administracyjnego. W związku z tym nie można uznać, że mamy do czynienia z kwestią prejudycjalną w rozumieniu art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., bowiem za taką kwestię nie może być uważane rozstrzygnięcie sprawy co do meritum. Innymi słowy, kwestią prejudycjalną nie jest zbadanie zgodności z prawem postanowienia o sprostowaniu w postępowaniu innym niż postępowanie ze skargi na to postanowienie. Podkreślenia wymaga nadto, że uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie I SA/Ol 465/11 za "konieczne" zbadania zgodności z prawem postanowienia o sprostowaniu decyzji, nie powoduje, że dokonanie kontroli tego postanowienia zostało przez ten Sąd "przejęte" i że miał on podstawę prawną do merytorycznej oceny postanowienia skarżonego w innym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zaznaczyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący przedmiotowe zażalenie nie jest uprawniony do oceny zgodności z prawem wyroku WSA w Olsztynie wydanego w sprawie I SA/Ol 465/11, niemniej wskazać warto, że dostrzeżenie konieczności uprzedniego rozpatrzenia zgodności z prawem postanowienia o sprostowaniu decyzji, jako niewątpliwie mającego wpływ na treść kontrolowanej decyzji prostowanej, powinno prowadzić do rozważenia, czy to, że postanowienie to jest przedmiotem oddzielnej skargi do WSA, nie powoduje zaistnienia przesłanki z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2008 r., II FZ 5/08). Skoro bowiem to postanowienie o sprostowaniu decyzji wpływa na treść decyzji prostowanej, a nie odwrotnie, podobna zależność ma miejsce w przypadku ewentualnych orzeczeń sądowych w zakresie zgodności z prawem tych rozstrzygnięć organu. W związku z powyższym uznać należy, że brak było podstaw do zastosowania w przedmiotowej sprawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., gdyż jej rozstrzygnięcie nie zależy od ostatecznego wyniku sprawy dotyczącej skargi na decyzję sprostowaną. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Nie rozstrzygnięto wniosku strony o zasądzenie kosztów postępowania, bowiem niniejsze postanowienie nie mieści się w katalogu orzeczeń z art. 209 powyższej ustawy.