I GSK 1091/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Gminy A o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 kwietnia 2019 r.; sygn. akt III SA/Lu 80/19 w sprawie ze skargi Gminy A na rozstrzygnięcie protestu Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania projektu postanawia: oddalić wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Lu 80/19 oddalił skargę Gminy A na rozstrzygnięcie protestu Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie dofinansowania projektu. Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 10 maja 2019 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 114 i 115 akt sądowych). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia środka prawnego pełnomocnik skarżącej wniósł bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego 12 czerwca 2019 r. (prezentata biura podawczego NSA). W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej podniósł, że do 3 czerwca 2019 r. nie otrzymał uzasadnienia wyroku. W dniach 3-4 czerwca 2019 r. przebywał we W., wykonując obowiązki zlecone przez klientów. W związku z tym, że nie otrzymał uzasadnienia wyroku w sprawie, w dniu 3 czerwca 2019 r., przed godziną 15.00 skontaktował się telefonicznie z sekretariatem III Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, celem ustalenia co dzieje się w sprawie. Uzyskał informację, że wyrok wraz z uzasadnieniem został nadany z Sądu w dniu 8 maja 2019 r. i podjęty w dniu 10 maja 2019 r. Z informacji przekazanej przez osoby pracujące w sekretariacie III Wydziału dowiedział się, że przesyłkę miała podjąć osoba o nazwisku "[...]". Pełnomocnik zastrzegł, że osoba taka nie jest mu znana, nie pracuje ani w jego kancelarii ani w Kancelarii adw. [...] (od którego wynajmuje lokal). W związku z tym zadzwonił ponownie do sekretariatu III Wydziału celem potwierdzenia, czy rzeczywiście na zpo przesyłki znajduje się nazwisko "[...]". Zaniepokojony uzyskaną informacją, niezwłocznie po powrocie z W., w dniu 5 czerwca 2019 r. udał się do WSA w Lublinie celem sprawdzenia akt sądowych. Pełnomocnik zakwestionował fakt, że odbioru dokonała osoba przez niego zatrudniona. Zaznaczył, że nie udzielał żadnej osobie pełnomocnictwa do odbierania poczty. Awizowane przesyłki odbiera osobiście. Stwierdził, że gdyby jakaś osoba została przez niego upoważniona do odbierania korespondencji, dysponowałaby pieczątką nagłówkową Kancelarii. Zdaniem pełnomocnika przedmiotowa przesyłka nigdy nie dotarła do Kancelarii i nie została podjęta przez żadnego jej pracownika. W lokalu przy ul. [...] swoją Kancelarię Adwokacką prowadzi także adw. [...], który zatrudnia dwóch aplikantów adwokackich: [...]. Poza wskazanymi osobami, kancelarie nie zatrudniają innych osób. W obu kancelariach nikt nie odbywa także praktyk zawodowych czy studenckich. W żadnej z nich nie pracuje i nigdy nie pracowała osoba o nazwisku "[...]". Żadna z kancelarii nie prowadzi również sprawy klienta o wskazanym nazwisku. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że przedmiotowa przesyłka sądowa zawierająca wyrok z uzasadnieniem nigdy nie została dostarczona do Kancelarii i najprawdopodobniej została podjęta przez nieustaloną, nieuprawnioną osobę. Nie doszło więc do uchybienia terminu do złożenie skargi kasacyjnej z winy strony lub pełnomocnika. Podniósł, że nie miał wpływu na działania pracownika Poczty Polskiej, który nie dostarczył przesyłki na adres Kancelarii i wydał ją osobie nieuprawnionej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (j.t. Dz.U. z 2017 r. poz. 1460 ze zm.; dalej: ustawa wdrożeniowa) reguluje postępowanie sądowoadministracyjne w sposób pod wieloma względami odmienny od przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: ppsa) w związku z przyjętą w tej ustawie zasadą odpowiedniego stosowania przepisów ppsa. Stosownie do treści art. 62 ustawy wdrożeniowej wnioskodawca, właściwa instytucja zarządzająca lub pośrednicząca, bądź też właściwa instytucja, o której mowa w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy, może wnieść skargę kasacyjną bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 14 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego, przy czym art. 61 ust. 3, 4, 6 i 7 ustawy wdrożeniowej stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z art. 64 ustawy wdrożeniowej, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy ppsa, w tym m.in. przepisy dotyczące uchybienia i przywrócenia terminu (art. 85-89 ppsa). Na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany był zatem do rozpoznania powyższego wniosku. Zgodnie z art. 86 § 1 ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podstawową przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony, która nie dokonała w terminie czynności procesowej. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu, należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Brak winy zachodzi wówczas, gdy dochowana zostanie należyta staranność przy dokonaniu danej czynności procesowej. Należy przy tym szczególnie zwrócić uwagę, że chodzi tu o staranność należytą w danych stosunkach, a nie nadzwyczajną czy najwyższą obejmującą podejmowanie wszelkich możliwych czynności, w tym również czynności nieracjonalnych. Ustawodawca nie określił kryteriów oceny zachowania strony co oznacza, że kwestia ta pozostawiona została uznaniu sądu. Brak winy w uchybieniu terminowi powinien być zatem oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Wykazany brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności stanowi konieczną przesłankę przywrócenia terminu. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W sprawie, termin na wniesienie skargi kasacyjnej upływał w dniu 24 maja 2019 r. (piątek) - w sytuacji doręczenia odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem 10 maja 2019 r. Z faktem uchybienia terminowi nie zgadza się pełnomocnik strony skarżącej kasacyjnie twierdząc, że przedmiotowa przesyłka sądowa zawierająca wyrok z uzasadnieniem nie została dostarczona do Kancelarii i najprawdopodobniej została podjęta przez nieustaloną, nieuprawnioną osobę. W ocenie pełnomocnika nie doszło więc do uchybienia terminu na złożenie skargi kasacyjnej z winy strony lub pełnomocnika. Pełnomocnik stwierdził, że nie miał wpływu na działania pracownika Poczty Polskiej, który nie dostarczył przesyłki na adres Kancelarii i wydał ją osobie nieuprawnionej. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w okolicznościach sprawy nie można mówić, iż strona wnosząca o przywrócenie terminu uprawdopodobniła brak zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Okoliczności podane we wniosku nie mogą świadczyć o braku winy strony, a tym samym wniosek o przywrócenie terminu nie jest zasadny. Nie jest wystarczającym argumentem samo zaprzeczenie prawidłowości doręczenia wskazanej korespondencji poprzez stwierdzenie, że osoba o danym nazwisku która pokwitowała odbiór przesyłki nie pracuje i nie pracowała w Kancelarii. Twierdzenie pełnomocnika tym bardziej budzi wątpliwości, że na kopercie przedmiotowej przesyłki zostało wpisane prawidłowe imię pełnomocnika z dokładnym adresem Kancelarii, a sam pełnomocnik w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że w lokalu swoją Kancelarię prowadzi także inny adwokat, który zatrudnia aplikantów. W konsekwencji, twierdzenia pełnomocnika nie mogą zostać uznane za uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy przeczą im informacje wynikające z adnotacji Sądu i Poczty na przesyłce. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być wzruszone, jednak podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, a co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywające (v. postanowienie NSA z 28 maja 2019 r., sygn. akt II FZ 203/19). Odnosząc się do podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka prawnego argumentów skarżącej Gminy, iż przesyłka została odebrana przez nieuprawnioną osobę odnotować należy, że przedmiotową korespondencję przesłano na adres pełnomocnika skarżącego. Z dokumentu potwierdzenia odbioru przesyłki wynika, że odebrano ją 10 maja 2019 r. Dokument ten zawiera podpis odbiorcy oraz adnotację doręczającego, że przesyłkę doręczono upoważnionemu pracownikowi. Skarżąca nie wykazała, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Przypomnieć należy, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, korzysta z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Tymczasem strona, poza własnym zaprzeczeniem, nie przedstawia żadnych środków dowodowych np. poprzez zwrócenie się do operatora pocztowego o wyjaśnienie zaistniałej sytuacji, przedstawiając negatywne konsekwencje, jakie przypisuje zaniechaniu Poczty Polskiej (listonoszowi) (v. postanowienie NSA z: 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I OZ 527/18 oraz z 8 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 363/19) pozwalających na podważenie domniemania wynikającego z ww. dokumentu. Sąd nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że przesyłkę odebrała osoba nieupoważniona, jak wywodzi pełnomocnik strony, tym bardziej że doręczenie nastąpiło na adres wskazany przez pełnomocnika. Obalenie wskazanego domniemania nie może bowiem nastąpić jedynie w oparciu o oświadczenie strony (v. m.in. postanowienie NSA z 3 grudnia 2014 r., I FZ 460/14, CBOiSA). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.