I GSK 1393/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-04-07
Skład orzekający: Sędzia NSA Dariusz Dudra, Sędzia NSA Piotr Pietrasz, Sędzia del. WSA Beata Sobocha-Holc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie postępowania karnego (śledztwa) w sprawie podejrzenia popełnienia oszustwa na szkodę funduszy unijnych, prowadzonego w trybie "in rem", stanowi wystarczającą podstawę do zawieszenia płatności pomocy finansowej dla organizacji producentów owoców i warzyw na podstawie art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wszczęcie postępowania karnego w trybie "in rem" w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa na szkodę funduszy unijnych stanowi wystarczającą podstawę do zawieszenia płatności pomocy finansowej dla organizacji producentów owoców i warzyw na podstawie art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891. Celem tego przepisu jest ochrona interesów finansowych Unii Europejskiej poprzez zapobieganie wypłacie nienależnej pomocy i ewentualnym dalszym nadużyciom, a zawieszenie nie jest sankcją, lecz tymczasowym środkiem zabezpieczającym.Stan faktyczny
Spółka uzyskała status uznanej organizacji producentów owoców i warzyw. Wniosła o przyznanie pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego. W związku ze śledztwem Prokuratury Regionalnej dotyczącym podejrzenia oszustwa na szkodę ARiMR, organ I instancji zawiesił płatność pomocy finansowej, a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję do WSA, który oddalił skargę. Spółka wniosła skargę kasacyjną do NSA, zarzucając błędne zastosowanie art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 oraz art. 49 Karty praw podstawowych UE.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od spółki na rzecz Prezesa ARiMR zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Beata Sobocha-Holc (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 czerwca 2021 r. sygn. akt VIII SA/Wa 189/21 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia płatności w sprawie wniosku o przyznanie pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] Sp. z o.o. w [...] na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z 23 czerwca 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 189/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w przedmiocie zawieszenia płatności pomocy finansowej.
Wyrok WSA zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją Marszałka Województwa Mazowieckiego z [...] kwietnia 2014 r. nr [...] spółka uzyskała status uznanej organizacji producentów owoców i warzyw w grupie produktów "warzywa", zaś wnioskiem z 7 lutego 2020 r. zwróciła się o przyznanie jej pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego lub rozliczenie wypłaconych środków finansowych za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r. w wysokości 89 428,32 zł.
Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: organ I instancji) wydał postanowienie o włączeniu do akt sprawy postanowienia Prokuratury Regionalnej w Warszawie z 5 maja 2017 r. sygn. akt RP I Ds. 29.2017 o wszczęciu śledztwa w sprawie doprowadzenia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w bliżej nieustalonym czasie, nie wcześniej niż w 2008 r. i nie później niż w grudniu 2016 r., do niekorzystnego rozporządzenia mieniem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie w stosunku do mienia znacznej wartości w kwocie nie wyższej niż 21 302 659,77 zł, poprzez przedłożenie w Agencji przez stronę nierzetelnych dokumentów dotyczących okoliczności o istotnym znaczeniu dla otrzymania dofinansowania ze środków finansowych krajowych oraz Unii Europejskiej oraz wprowadzenia pracowników Agencji w błąd co do rzeczywistej wysokości ponoszonych kosztów inwestycyjnych, w konsekwencji czego ARiMR poniosła szkodę w kwocie nie niższej niż 21.302.659,77 zł, tj. o czyn z art. 286 § 1 w związku z art. 297 § 1 w związku z art. 11 § 2 k.k., a także wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zawieszenia uznania grupy, zaś 23 września 2020 r. wydał decyzję o zawieszeniu uznania organizacji producentów owoców i warzyw.
Następnie [...] września 2020 r. organ I instancji wydał decyzję mocą, której zawiesił płatność pomocy finansowej z wniosku spółki w sprawie o przyznanie pomocy finansowej na dofinansowanie funduszu operacyjnego lub rozliczenie wypłaconych środków finansowych za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r.
Grupa złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji, zarzucając zaskarżonej decyzji brak podstaw do zawieszenia płatności.
Decyzją z 27 listopada 2020 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Prezes ARiMR, powołując treść art. 60 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 z dnia 13 marca 2017 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i warzyw, uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do kar, które mają być stosowane w tych sektorach, a także zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 543/2011 (Dz. U. UE. L. 2017.138.4, dalej: rozporządzenie nr 2017/891), wyjaśnił, że wszczęcie śledztwa przez Prokuraturę Regionalną w Warszawie oznacza, że zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przez grupę przestępstwa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. W przedmiotowej sprawie istnieje zatem bezpośredni związek między śledztwem a prowadzonym postępowaniem administracyjnym. O zasadności lub braku zasadności zarzutów stawianych spółce decydować będzie Prokurator Regionalny w Warszawie. Zdaniem organu odwoławczego już samo prowadzenie postępowania w sprawie popełnienia przestępstwa oszustwa oznaczało, że zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa przez stronę i uprawniało organ I instancji do zawieszenia płatności. Wszczęcie przez Prokuraturę Regionalną w Warszawie śledztwa w sprawie spowodowało bowiem, że zostały wyczerpane przesłanki do zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891. Wystąpienie podejrzeń oraz wszczęcie śledztwa przez krajowe organy ścigania jest wystarczającą przesłanką do podjęcia działań mających na celu zapewnienie skutecznej ochrony interesów Unii Europejskiej, dlatego nie można było zgodzić się z zarzutem odwołania, że nie istnieją podstawy do zawieszenia płatności.
Na decyzję organu odwoławczego spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci błędnego zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 poprzez zawieszenie płatności pomocy finansowej z powodu prowadzonego śledztwa w sprawie niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które to postępowanie dotyczy również skarżącej pomimo, że:
1) przedmiotem śledztwa jest pomoc finansowa przyznana i wypłacona z tytułu realizacji planu dochodzenia do uznania, tj. w okresie kiedy skarżąca była wstępnie uznaną grupą producentów owoców i warzyw, a zatem bezpodstawne jest zawieszenie uznania organizacji producentów owoców i warzyw, czyli zupełnie innego podmiotu prawnego;
2) pomoc finansowa stanowiąca przedmiot postępowania Prokuratury Regionalnej w Warszawie była pomocą wypłaconą na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1234/2007 i rozporządzenia Komisji (UE) nr 543/2011, a zgodnie z art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 zawiesza się uznanie organizacji producentów, jeżeli istnieje podejrzenie popełnienia oszustwa w stosunku do pomocy objętej rozporządzeniem nr 1308/2013;
3) ww. zarzuty potwierdzają, że organy w sposób rozszerzający stosują przepisy w przedmiotowej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko.
Uzasadniając oddalenie skargi WSA w Warszawie stwierdził, że art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 należy interpretować w ten sposób, że uznana organizacja lub płatność ulegają zawieszeniu w razie wszczęcia postępowania o charakterze karnym w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, tj. in rem. Użyty w tym przepisie zwrot "są przedmiotem dochodzenia (...) w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy (...), dopóki zarzut nie zostanie ustalony" należy rozumieć jako sam obiektywny fakt prowadzenia dochodzenia w sprawie popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, a zawieszenie (a więc tylko czasowe wstrzymanie) płatności do czasu zakończenia tegoż dochodzenia ma właśnie zapobiec powstaniu szkody w tym funduszu i wypłaceniu nienależnej pomocy. Zawieszenie uznania organizacji nie jest tożsame z pozbawieniem organizacji statusu grupy producentów rolnych, z czym wiąże się uprawnienie do uzyskiwania płatności z funduszy unijnych, lecz czasowe wstrzymanie działania organizacji tak, aby nie narażać funduszu na straty, które z uwagi na podejrzenie popełnienia oszustwa na szkodę środków unijnych nie będą mogły być tej organizacji przyznane. Na organach krajowych ciąży bowiem obowiązek badania, czy podmiot mogący ubiegać się o środki unijne gwarantuje prawidłowe ich wykorzystanie, co niewątpliwie zostaje zachwiane w sytuacji wszczęcia postępowania w przedmiocie oszustwa nakierowanego na te środki. Mając na względzie cel dla jakiego prawodawca unijny ustanowił ww. instytucje, tj. do zabezpieczenia interesów finansowych UE, WSA za niezasadny uznał zarzut skargi, o braku w sprawie podstaw do zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891, w sytuacji gdy grupa uzyskała pomoc jako wstępnie uznana grupa producentów w trybie poprzednio obowiązujących przepisów rozporządzenia nr 1234/2007 i rozporządzenia nr 543/2011, które mają charakter przepisów wykonawczych, gdyż regulacje obecnie obowiązujące stanowią ich kontynuację. Celem tego środka, analogicznie do wcześniej obowiązującego art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011, jest zapewnienie należytej ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej.
Sąd nie zgodził się także z zarzutem skargi że doszło do zawieszenia płatności wobec zupełnie innego podmiotu prawnego, ponieważ śledztwo jest prowadzone z tytułu nieprawidłowości w trakcie realizacji wstępnie uznanej grupy producenckiej. Nowo powstały podmiot (organizacja producentów owoców i warzyw) jest następcą prawnym wstępnie uznanej grupy producentów [...], będąc kontynuatorem praw i obowiązków wstępnie uznanej grupy producentów. Należało więc uznać, że nieprawidłowości, które są przedmiotem śledztwa, były podstawą do uznania wstępnie uznanej grupy za organizację producentów. Proces uznania toczył się dwuetapowo i dotyczy tego samego podmiotu prawnego. Formalnie i organizacyjnie jest to ta sama spółka jako organizacja producentów, natomiast różny był jedynie jej status na gruncie przepisów dotyczących rynków rolnych.
Od wyroku WSA w Warszawie [...] Sp. z o.o. w [...] wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
I. błędnego zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 poprzez przyjęcie, że organy ARiMR w sposób prawidłowy zawiesiły płatność pomocy finansowej dla skarżącej jako organizacji producentów owoców i warzyw z powodu prowadzonego śledztwa przez Prokuraturę Regionalną w Warszawie w sprawie niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które to postępowanie dotyczy również skarżącej, ponieważ:
1. zawieszenie płatności ma na celu zabezpieczenie interesów finansowych UE;
2. proces uznawania toczy się dwuetapowo i dotyczy tego samego podmiotu prawnego i dlatego wstępnie uznana grupa producentów jest tym samym podmiotem prawnym co uznana organizacja producentów owoców i warzyw;
3. art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/891 jest tożsamy z art. 115 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 543/2011 i tym samym stanowi podstawę do zawieszenia płatności dla organizacji producentów;
pomimo że:
1. w żaden sposób zawieszenie płatności z programu operacyjnego nie ma wpływu na zabezpieczenie interesów finansowych UE, ponieważ pomoc finansowa co do której toczy się śledztwo została wypłacona;
2. proces uznawania nie musi się odbywać dwuetapowo, ponieważ uznanie może otrzymać każdy podmiot, który spełnia warunki i nie musi w pierwszej kolejności zostać wstępnie uznaną grupą producentów, natomiast organizacja producentów, to jest ten sam podmiot, ale nie taki sam podmiot co wstępnie uznana grupa producentów;
3. nawet jeżeli art. 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/891 jest tożsamy z uchylonym przepisem, to jego brzmienie jest inne, niż brzmienie art. 115 ust 2 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 543/2011, a w szczególności wskazuje wprost, że dotyczy jedynie pomocy finansowej objętej rozporządzeniem 1308/2013;
4. realizacja programu operacyjnego nie ma jakiegokolwiek związku z realizacją planu dochodzenia do uznania, zatem niezasadne jest zawieszenie pomocy finansowej z tytułu realizacji programu operacyjnego, ze względu na niepotwierdzone nieprawidłowości występujące przy realizacji planu dochodzenia do uznania;
II. błędnego zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/891 w zw. z niezastosowaniem art. 49 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 303 z 14.12.2007, zm.: Dz. Urz. UE C 81 z 29.03.2010, s.9) poprzez przyjęcie za organami, że w przedmiotowej sprawie zachodzi podstawa do zawieszenia płatności skarżącej, ze względu na prowadzone śledztwo przez Prokuraturę Regionalną dotyczące okresu od 2008 r. do końca 2016 r., pomimo że zastosowany art 60 ust. 1 rozporządzenia 2017/891 nie obowiązywał w okresie objętym śledztwem Prokuratury Regionalnej, a zatem nie może być stosowany do przeszłych stanów faktycznych, jak również nieprawidłowe jest zawieszenie uprawnień, ze względu na czyny, które mogły mieć miejsce, przed nabyciem tych uprawnień przez skarżącą.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie o nr 9/20 oraz poprzedzającej ją decyzji organu niższego stopnia, rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie na jego rzecz od skarżącej zwrotu niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu.
Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, można oprzeć stosownie do art. 174 p.p.s.a. na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wobec nie stwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych.
W skardze kasacyjnej podniesiono jedynie zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) sprowadzające się do zarzutu błędnego zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (U) 2017/891 oraz błędnego zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia w zw. z niezastosowaniem art. 49 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej.
Zdaniem Sądu I instancji instytucja określona w art. 60 ust.1 rozporządzenia nr 2017/891 stanowi kontynuację rozwiązań przyjętych w art. 115 ust. 2 rozporządzenia nr 543/2011, zgodnie z którym państwa członkowskie mogły zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeżeli istniały w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem nr 1234/2007. W tej sytuacji – w ocenie WSA - wszczęcie śledztwa w przedmiocie podejrzenia popełnienie oszustwa na szkodę finansów publicznych i pozostawanie tego postępowania w fazie in rem stanowi podstawę do zawieszenia płatności. Ze stanowiskiem tym nie zgadza się Skarżąca.
Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe stanowisko Sądu I instancji. Podziela w tym zakresie stanowisko i argumentację prawną zaprezentowane w wyrokach NSA: z 1 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GSK 3507/18, z 26 maja 2020 r. sygn. akt I GSK 2012/19, z 17 listopada 2011 r. sygn. akt I GSK 803/21. Stosownie do art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 "Państwa członkowskie zawieszają płatności i uznanie organizacji producentów lub zrzeszenia organizacji producentów, które są przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (UE) nr 1308/2013, dopóki zarzut nie zostanie ustalony". Analogiczną instytucję i przesłanki zawieszenia płatności i uznania organizacji pomimo nieco innej redakcji przepisu regulowało poprzednio obowiązujące rozporządzenie nr 543/2011, które w art. 115 ust. 2 stanowiło "Państwa członkowskie mogą zawiesić uznanie organizacji producentów, zrzeszenia organizacji producentów lub grupy producentów lub zawiesić płatności na ich rzecz, jeśli istnieją w stosunku do tych organizacji podejrzenia popełnienia oszustwa w odniesieniu do pomocy objętej rozporządzeniem (WE) nr 1234/2007". Tożsamość regulacji prawnej obu przepisów, jak i cel wprowadzenia tego instrumentu prawnego - środka zabezpieczającego interesy finansowe Unii Europejskiej nie pozwala na uznanie za prawidłowe stanowiska, że nastąpiła zmiana przesłanek zawieszenia płatności, polegająca na tym, że na gruncie tego pierwszego przepisu podstawę zawieszenia uznania organizacji mogła stanowić wyłącznie okoliczność postawienia zarzutu o czyn zabroniony przeciwko danemu podmiotowi (in personam), podczas gdy na gruncie drugiego wystarczyło samo podejrzenie popełnienia czynu i wszczęcie postępowania w sprawie (in rem).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słowa "zarzut" należy w pierwszej kolejności interpretować w świetle celów, jakie przypisał wprowadzeniu tych instytucji prawodawca unijny w sposób gwarantujący spójność prawa unijnego. Wobec tego regulację art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 należy interpretować w kontekście celu ustanowienia instytucji zawieszenia uznania organizacji czy zawieszenia płatności. Celem tym jest zaś zapewnienie skutecznej ochrony interesów finansowych UE. W tym kontekście zwrot "(...) są przedmiotem dochodzenia (...) w związku z zarzutem oszustwa w odniesieniu do pomocy (...), dopóki zarzut nie zostanie ustalony" należy rozumieć jako sam obiektywny fakt prowadzenia dochodzenia w sprawie popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, a zawieszenie (a więc tylko czasowe wstrzymanie) płatności do czasu zakończenia tegoż dochodzenia ma właśnie zapobiec powstaniu szkody w tym funduszu i wypłaceniu nienależnej pomocy. Podkreślić należy, że zawieszenie uznania organizacji, tak jaki i zawieszenie płatności, nie jest tożsame z pozbawieniem organizacji statusu grupy producentów rolnych, z czym wiąże się uprawnienie do uzyskiwania płatności z funduszy unijnych, lecz czasowe wstrzymanie działania organizacji, tak aby nie narażać funduszu na straty, które z uwagi na podejrzenie popełnienia oszustwa na szkodę środków unijnych, nie będą mogły być przyznane. Na organach krajowych ciąży bowiem obowiązek badania, czy podmiot mogący ubiegać się o środki unijne gwarantuje prawidłowe ich wykorzystanie, co niewątpliwie zostaje poddane w wątpliwość w sytuacji wszczęcia postępowania w przedmiocie oszustwa nakierowanego na te środki. Również forma niedokonana czasownika wyrażonego zwrotem "dochodzenia prowadzonego przez organ krajowy" potwierdza powyższy sposób rozumowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891. Wskazać też należy, że dochodzenie w ujęciu normatywnym ale i potocznym oznacza czynności prowadzone przez prokuratora lub policję, polegające na zebraniu dowodów i wyjaśnieniu okoliczności związanych z przestępstwem. Sformułowanie "dopóki zarzut nie zostanie ustalony" odnosi się nie do faktu postawienia zarzutów danym podmiotom, lecz wskazuje na okres zawieszenia uznania organizacji. Status organizacji jako grupy producentów rolnych podlega bowiem zawieszeniu do czasu gdy zarzut oszustwa nie zostanie ustalony. Dodatkowo wskazać należy, że przewidziana w art. 60 rozporządzenia nr 2017/891 instytucja nie może być utożsamiana ze swoistą sankcją czy karą administracyjną za delikt administracyjny. Zawieszenie uznania organizacji czy płatności jak na to wskazuje sama nazwa nie wykazuje cech kary administracyjnej, lecz jest konsekwencją zarzutu oszustwa rozumianego jako podejrzenie popełnienia czynu zabronionego i ma charakter przejściowy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 należy interpretować w ten sposób, że uznana organizacja lub płatność ulegają zawieszeniu w razie wszczęcia postępowania o charakterze karnym w związku z podejrzeniem popełnienia oszustwa na szkodę funduszu unijnego, tj. in rem. Zawieszenie uznania nie pozbawia przy tym trwale grupy producentów rolnych ich statusu. Nietrafna jest też argumentacja skarżącej, że wobec wypłacenia pomocy finansowej, co do której toczy się śledztwo, zawieszenie płatności nie ma wpływu na zabezpieczenie interesów finansowych UE. Zawieszenie nie prowadzi wprost do odzyskania nieprawidłowo przyznanych środków, lecz ma zabezpieczać interesy UE przez zapobieżenie ewentualnym dalszym nadużyciom przez uznaną wcześniej grupę, co do której istnieje uzasadnione (na skutek prowadzenia śledztwa) podejrzenie o dokonywanie nadużyć.
Również nie był zasadny zarzut błędnego zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 polegający na tym, że – zdaniem skarżącej – Sąd I instancji wadliwie przyjął, że może on być stosowany wobec nadużyć dokonywanych przy uzyskiwaniu pomocy na podstawie innego rozporządzenia. Skarżąca uważa, że skoro postępowanie w sprawie nadużyć dotyczy pomocy uzyskanej przez nią na podstawie innego rozporządzenia, niż rozporządzenie 1308/2103 (uzyskała pomoc na podstawie rozporządzenie Rady (WE) nr 1234/2007), to do tej sytuacji na ma zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891.
Z treści art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 wynika, że dotyczy on oszustw dotyczących pomocy objętej rozporządzeniem 1308/2013, a więc chodzi o rodzaje pomocy objętej tym rozporządzeniem, która była otrzymywana przez grupy producentów, w tym na podstawie wcześniej obowiązujących rozporządzeń dotyczących udzielania pomocy grupom producentów, w tym wspomnianego wcześniej rozporządzenia 1234/2007, do którego odsyłało rozporządzenie 543/2011 zmienione przez rozporządzenie nr 2017/891. Nie ulega też wątpliwości – czego w istocie sama skarżąca nie kwestionuje – że skarżąca stanowiła na podstawie decyzji właściwego organu uznaną organizację producentów owoców i warzyw w grupie produktów "warzywa", będący cały czas tym samym podmiotem, co do którego toczy się śledztwo, a przepis art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 dotyczy takich właśnie uznanych organizacji producentów.
Zatem zarzut błędnego zastosowania art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 nie zasługiwał na uwzględnienie.
Również nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący niezastosowania art. 49 karty prawa podstawowych UE. Przepis ten dotyczy środków karnych za popełnienie czynów zabronionych. Natomiast art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 stanowi tylko tymczasowy środek zabezpieczenia służący zabezpieczeniu interesów UE. Jako zastosowanie środka karnego może być rozważane dopiero zastosowanie sankcji określonych w art. 60 ust. 2 rozporządzenia nr 2017/891, co jednak w sprawie nie miało miejsca. Zatem środek zabezpieczenia z art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2017/891 nie stanowi środka karnego, którego dotyczy art. 49 Karty Praw podstawowych UE.
Biorąc to wszystko pod uwagę, na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało oddalić skargą kasacyjną.
O kosztach postępowania Naczelny Sad Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Koszty te wynoszą 240 zł i obejmują wynagrodzenie pełnomocnika organu z tytułu sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 179 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło