I GSK 1662/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Fischer (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant starszy asystent sędziego Piotr Kaczmarek po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 303/21 w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. C. na rzecz Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie 360 (słownie trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 303/21 oddalił skargę A. C. (dalej "skarżący" "strona") na decyzję Dyrektora Śląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019. W dniach od 25 października 2019 r. do 23 grudnia 2019 r. w gospodarstwie strony odbyły się kontrole na miejscu w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pyskowicach decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r. umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 w części dotyczącej powierzchni wycofanej w dniu 25 września 2019 r.; przyznał płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2019 w łącznej wysokości 21.366,56 zł; odmówił płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, o którą ubiegano się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach Wariantu 4.8. Wskazał także, że powyższe kwoty zawierają kwotę przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia dokumentacji przyrodniczej w łącznej wysokości 1.998,41 zł. Strona złożyła odwołanie z prośba o uchylenie decyzji w całości jako niesłusznie odmawiającej przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej w ramach Wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki - działki rolne B1, 02, P2, Q2, R2. Organ odwoławczy decyzją z [...] sierpnia 2020 r. decyzją nr [...] orzekł o uchyleniu powyższej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Powodem było zastosowanie przez Kierownika Biura Powiatowego błędnego poziomu sankcji za pozostawienie niepoprawnej wielkości obszaru nieskoszonego - za nieprzestrzeganie wymogu pozostawienia od 15 do 20% powierzchni niekoszonej w stosunku do powierzchni działki rolnej, zastosowano błędną wartość iloczynu współczynnika dotkliwości danego uchybienia oraz współczynnika trwałości danego uchybienia - 6%. Ponownie rozpoznając sprawę Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Pyskowicach, w oparciu o zebrany materiał dowodowy w pierwotnym postępowaniu, uwzględnił poprawny poziom sankcji i decyzją nr [...] z dnia [...] września 2020 r. w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej: umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w ramach Działania rolno-środowiskowo-klimatycznego PROW 2014-2020 w części dotyczącej powierzchni wycofanej; przyznał płatność rolno-środowiskowo-klimatyczną na rok 2019 w łącznej wysokości 21.084,58 zł, pomniejszoną o kwotę w wysokości 1.401,03 zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności, i nałożył sankcję w wysokości 1.337,56 zł. W odwołaniu Strona podtrzymała żądania, zarzuty i argumenty zawarte w odwołaniu od pierwotnej decyzji organu I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę w trybie odwoławczym - zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy powyższą decyzję w sprawie przyznania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej na rok 2019. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy organ stwierdził, ze w trzech kolejnych deklaracjach z 19 kwietnia, 17 i 25 czerwca 2019 r. ani raz nie pojawiła się deklaracja Wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki. Z deklaracji jak i załączników złożonych wraz z wnioskiem tj. Informacji zawierającej wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 lub pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami natura 2000 i kopii części Planu Działalności Rolnośrodowiskowej i ekologicznej jasno wynikało, że na działkach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...] realizowany będzie wariant 4.5 Półnaturalne łąki świeże. Powierzchnia zadeklarowana we wnioskach była zgodna z powierzchnią wskazaną w Planie działalności rolnośrodowiskowej sporządzonym w dniu 31 maja 2019 r. Skoro więc na Rolniku jako stronie postępowania ciąży odpowiedzialność za treść wniosku przedkładanego przed organem ARiMR i to on powinien, dochowując należytej staranności, każdorazowo dokonać przed jego złożeniem w ARiMR sprawdzenia, czy wniosek jest poprawny i zgodny ze stanem faktycznym. Na organie administracji spoczywa wyłącznie obowiązek rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, wprowadzając tym samym odstępstwo od określonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Skarżący zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 303/21 ją oddalił. Sąd I instancji podkreślił, że dane zadeklarowane we wniosku przez stronę podlegają weryfikacji przez organ prowadzący postępowanie, tj. ARiMR, w oparciu o przepisy procesowe K.p.a. oraz prawa materialnego, a stanowiącego podstawę wydanych decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, w tym powołanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne i prawne, o których mowa w art. 107 § 3 K.p.a. Sąd I instancji podkreślił, że wszczęcie postępowania na wniosek, wiąże organ administracji publicznej. Tylko w przypadku wątpliwości co do treści tego żądania, organ zobligowany jest do podjęcia czynności zmierzających do ich usunięcia wątpliwości. Natomiast do wniosku z dnia 25 czerwca 2020 r. dołączono skan pierwszych stron planu działalności rolnośrodowiskowej i ekologicznej sporządzonego w dniu 31 maja 2019 r., w którym nie wskazano realizacji wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki. Zdaniem Sądu I instancji organ zasadnie uznał, że w trzech kolejnych deklaracjach z 19 kwietnia, 17 i 25 czerwca 2019 r. ani razu nie pojawiła się deklaracja Wariantu 4.8 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków: rycyka, kszyka, krwawodzioba lub czajki. Przeciwnie – zarówno z deklaracji jak i załączników złożonych wraz z wnioskiem z dnia 25 czerwca 2019r. tj. Informacji zawierającej wymogi określone przez eksperta przyrodniczego w zakresie Pakietu 4. Cenne siedliska i zagrożone gatunki ptaków na obszarach Natura 2000 lub pakietu 5. Cenne siedliska poza obszarami natura 2000 i kopii części Planu Działalności Rolnośrodowiskowej i ekologicznej jednoznacznie wynikało, że na działkach ewidencyjnych: [...], [...], [...], [...], [...] zadeklarowano wariant 4.5 Półnaturalne łąki świeże; powierzchnia zadeklarowana we wnioskach była zgodna z powierzchnią wskazaną w Planie działalności rolnośrodowiskowej sporządzonego w dniu 31.05.2019 r. Następnie skarżący wniósł skargę kasacyjną, w której wniósł o: 1. Uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji na podst. art. 185 § 1 ustawy p.p.s.a.; 2. Rozpoznanie sprawy w drodze rozprawy 3. Wydanie stosownego orzeczenia o kosztach postępowania, w tym o kosztach zastępstwa procesowego - według przepisanych norm 4. Do skargi dołączam dowód jej opłacenia w kwocie określonej obowiązującymi przepisami. Skargę kasacyjną oparł na następujących podstawach: I. art. 174 pkt. 1 ustawy p.p.s.a.: 1. poprzez naruszenie materialno-prawnej normy art. 4 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej "Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) nr 809/2014) - polegające na akceptacji nie zastosowania w/w przepisu w okolicznościach odpowiadających przesłankom w nim przewidzianym. II. art. 174 pkt. 2 ustawy p.p.s.a., ze względu na naruszenie przez WSA norm postępowania sądowo-administracyjnego, polegające na: 1. niezastosowaniu środka, o którym mowa w art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy p.p.s.a. na skutek niewłaściwej kontroli działalności organu administracji, skutkującej brakiem dostrzeżenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny mających bezpośredni wpływ na wynik postępowania naruszeń następujących norm postępowania administracyjnego przez organ: Art. 27 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 - tj. naruszenia norm praworządności wyrażającego się odrzuceniem części wniosku w oparciu o jej treść z przed dokonania przez stronę w prawem dopuszczalnym zakresie korekty, pomimo faktu, że oczywiście błędny charakter treści na których oparto rozstrzygnięcie został uprzednio samorzutnie dostrzeżony i stwierdzony przez sam organ. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ w pełni poparł stanowisko zawarte w zaskarżonym wyroku Sądu I instancji i wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonymi przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Na wstępie wyjaśnić należy, że z przepisów art. 174 i art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, że postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołane wniesioną skargą kasacyjną nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy, a którymi związanie polega na tym, że wskazanie przez skarżącego naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niewyartykułowane przez skarżącego naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przepis ten określa elementy składowe skargi kasacyjnej, a zgodnie z § 1 pkt 2 tego przepisu jej obligatoryjnym elementem jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji (por. postanowienia NSA z 8 marca 2004 r., sygn. akt FSK 41/04; z 1 września 2004 r., sygn. akt FSK 161/04; z 24 maja 2005 r., sygn. akt FSK 2302/04, te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl; pozostałe powoływane orzeczenia tamże). Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaznaczenia wymaga, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Innymi słowy, w skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które zdaniem jej autora zostały naruszone oraz uzasadnić na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także – co istotne – wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że gdyby do nich nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Autor skargi kasacyjnej zarzucając naruszenia tzw. materialne (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) jest zobowiązany do konkretnego wskazania nie tylko, które przepisy prawa materialnego zostały przez Sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, lecz także na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie. Zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie zmierzać powinien do wykazania, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Przypomnienie warunków materialnych skargi kasacyjnej jest w niniejszej sprawie o tyle istotne, że uchybienia skargi kasacyjnej istotnie ograniczają jej rozpoznanie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie spełnia powyższych wymogów, zawierając wady zarówno w zakresie sformułowania zarzutów, jak i ich uzasadnienia. Sąd II instancji nie może domniemywać kierunków i zakresu weryfikacji wyroku Sądu I instancji, jeżeli wprost nie wynika to z treści skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna została sporządzona w sposób niestaranny. Spostrzeżenie to odnosi się zarówno do warstwy metodologicznej, jak i techniczno-redakcyjnej. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny mocą art. 183 § 1 p.p.s.a. jest związany granicami skargi kasacyjnej. Zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że właściwe i precyzyjne przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Poza numerem jednostki redakcyjnej skarżący obowiązany jest wskazać, w jakim akcie prawnym ta jednostka się znajduje. Uczynić to należy poprzez określenie aktu prawnego, daty uchwalenia oraz miejsca publikacji. Posługiwanie się jedynie nazwą jest rzecz jasna dopuszczalne i pożądane, pod warunkiem wszakże, że autor pisma wyjaśni oznaczenie skróconego tytułu przy pierwszym jego powołaniu. Natomiast należy przypomnieć, że prawidłowe przytoczenie podstawy kasacyjnej w przypadku wymienionych aktów przez autora skargi kasacyjnej wskazującej naruszenie prawa materialnego wymagało wskazania o jakie brzmienie tego prawa chodzi tzn. obowiązujące w jakiej dacie powinno być poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie niniejszej autor pomija metryczki aktów prawnych. Jak była już wyżej mowa, uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna wniesiona w sprawie niniejszej nie odzwierciedla wzorca wskazanego w przepisie art. 176 p.p.s.a., gdyż autor skargi kasacyjnej nie spełnił warunku wyraźnego wskazania przepisu, którego naruszenie wskazuje, co z kolei zmusza Naczelny Sąd Administracyjny do domyślania się, który przepis autor skargi kasacyjnej miał na uwadze. Autor skargi kasacyjnej zarzucając uchybienie przepisom postępowania - art. 145 § 1 ust. 1 lit. c p.p.s.a. (pkt II.1. petitum skargi kasacyjnej) nie dostrzegł, że przepis ten nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż jest to przepis wynikowy, stanowiący jedynie prawną podstawę orzeczenia uchylającego decyzję lub stwierdzającego bezczynność organu lub przewlekłość postępowania. Wskazanie tylko tego przepisu nie stanowi prawidłowego określenia podstawy skargi kasacyjnej, ponieważ jest wskazaniem jedynie przepisu regulującego sposób rozstrzygnięcia sprawy. Podstawą skargi kasacyjnej wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. mogą być przepisy określające samo rozstrzygnięcie jedynie w powiązaniu z przepisami regulującymi proces dochodzenia do rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 26 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 3002/18, LEX nr 2846496), czego w tym wypadku zabrakło. Aby zarzuty naruszenia tych przepisów mogły wywołać zamierzony przez skarżącą skutek w postaci uwzględnienia skargi kasacyjnej, konieczne było wskazanie konkretnych przepisów postępowania, których zastosowanie zostało niewłaściwie ocenione przez Sąd I instancji naruszone w ten sposób, że Sąd ten nie dostrzegł lub niewłaściwie ocenił naruszenie przez organ normatywnego wzorca postępowania i przez to bezpodstawnie przyjął działania w sprawie za prawidłowe. Takiego powiązania skarga kasacyjna nie zawiera, co uwzględniając wskazany już zakres kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, uniemożliwiało poszukiwanie takich naruszeń z urzędu. Co istotne, nawet jeżeli uznać, że stawiany w dalszej części skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2020 r, poz. 217), dalej "ustawa PROW 2014-2020" stanowi kontynuację zarzutu dotyczącego przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., to autor skargi kasacyjnej również i w tym przypadku nie sprostał wymogom stawianym przez wskazane przepisy p.p.s.a. Trzeba bowiem podkreślić, że zgłoszenie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, co do zasady, powinno nawiązywać do przebiegu postępowania sądowoadministracyjnego, a w związku z tym konieczne jest powołanie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którym uchybił wojewódzki sąd administracyjny. Takim przepisem nie jest wskazany art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., który jest przepisem wynikowym. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że w art. 4 ustawy PROW 2014-2020 ustawodawca postanowił, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast art. 27 ust. 1 ustawy PROW 2014-2020 wskazuje, że w postępowaniu w sprawie o przyznanie pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji administracyjnej, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; (...). Z art. 27 ust. 2 ustawy PROW 2014-2020 wynika natomiast, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Porównanie tej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w k.p.a. wskazuje, że obowiązek organu został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Zatem na organach nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie uprawnienia wnioskodawcy do otrzymania płatności. Skoro obowiązek zebrania materiału dowodowego został przerzucony na strony postępowania oraz inne osoby uczestniczące w tym postępowaniu, organ nie jest obowiązany do podjęcia z urzędu (lub na wniosek strony) wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także - do zebrania materiału dowodowego w sposób kompletny i wszechstronny (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt II GSK 1077/11, tamże). Tym samym z postępowania dotyczącego przyznania płatności zostały wyłączone art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne, np. w zakresie przedstawienia dowodów świadczących o uprawnieniu strony do wnioskowanych płatności. Z tych względów sytuacja prawna podmiotów występujących o płatność nie może być oceniana przez ten sam pryzmat, co adresata aktu lub czynności administracyjnej realizowanej w zakresie imperium państwa. Wskazane wyżej rozłożenie ciężaru w postępowaniu dowodowym powoduje, że organ nie był zobowiązany do podjęcia wszechstronnych czynności dowodowych w celu załatwienia sprawy, jak tego oczekuje wnoszący skargę kasacyjną, ani też z własnej inicjatywy pouczania strony czy też informowania strony o przysługujących jej prawach. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne, np. w zakresie przedstawienia dowodów świadczących o uprawnieniu strony do wnioskowanych płatności. Autor skargi kasacyjnej sporządzając skargę kasacyjną nie sprostał również wymogom w zakresie stawianego zarzutu dotyczącego prawa materialnego (pkt I.1. petitum skargi kasacyjnej), w którym zarzuca naruszenie materialno-prawnej normy art. 4 Rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 - polegające na akceptacji nie zastosowania w/w przepisu w okolicznościach odpowiadających przesłankom w nim przewidzianym. Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił na czym polegała błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego powołane w skardze kasacyjnej. Nie wykazał również w uzasadnieniu trafności swoich zarzutów. Takie sformułowanie zarzutów skargi kasacyjnej, jak wskazano wyżej, nie odzwierciedla wzorca wskazanego w przepisie art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z art. 4 Rozporządzenia wykonawczego komisji (UE) nr 809/2014, wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze. Właściwy organ może uznać oczywiste błędy tylko w przypadku, gdy mogą one być bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa w akapicie pierwszym. Innymi słowy braki, które są wynikiem oczywistych błędów, a więc mających charakter niematerialny mogą być poprawiane w każdym czasie. W sprawie niniejszej, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji organ nie stwierdził zaistnienia błędu oczywistego, a sam rolnik trzykrotnie korygował swój wniosek. Przypomnieć należy, że przystępując do programu rolnośrodowiskowego rolnik zobowiązany jest do złożenia w ARiMR niezbędnych dokumentów wraz z wnioskiem i do jego prowadzenia przez pięć lat. Podstawowym dokumentem jest plan działalności rolnośrodowiskowej, który zawiera informacje o rolniku, jego gospodarstwie oraz planie działań i zabiegów, które mają być wykonane w gospodarstwie w czasie 5 lat realizacji zobowiązania, zgodnych z wymogami wybranych wariantów programu. Rolnik przechowuje w gospodarstwie przez cały okres realizacji zobowiązania plan rolnośrodowiskowy oraz kopie wniosków rolnośrodowiskowych, ze względu na zachowanie zgodności wypełnianych w różnych latach realizacji dokumentów. Z przepisu art. 4 Rozporządzenia (UE) nr 809/2014 wynika zatem, że błąd oczywisty występuje wówczas, gdy może zostać wykryty przez organ już na podstawie treści wniosku i jego załączników, a taka sytuacja w badanej sprawie nie wystąpiła. Niewątpliwie też wskazanie danych dotyczących konkretnych działek i ich powierzchni w stosunku, do których strona domaga się przyznania płatności, jest istotną częścią wniosku. Informacje te nie mogą być pomijane czy też różnorako interpretowane w sytuacji, w której wnioskodawca domaga się na ich podstawie płatności. Tego typu dane bezpośrednio oddziałują na sferę prawną wnioskodawcy, o której może decydować wyłącznie on. Powyższe przesądza o braku możliwości zakwalifikowania błędu odwołującego do kategorii błędów oczywistych. O kwalifikacji błędu jako oczywisty nie decyduje subiektywne odczucie odwołującego, lecz obiektywne cechy oraz charakter popełnionego błędu. Taka sytuacja ma miejsce wówczas, gdy określona niedokładność nasuwa się każdemu, bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych czynności, czy też ustaleń. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił, stosownie do art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i 205 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b, w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).