I GSK 1921/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Sędziowie Jan Grabowski NSA Jan Kacprzak Protokolant Katarzyna Warchoł po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2007 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt I SA/Sz 149/05 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowa umorzenia odsetek od należności celnych postanawia: odrzucić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2006 r., sygn. akt I SA/Sz 149/05 oddalił skargę G. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności celnych. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd przedstawił przebieg sprawy w sposób następujący. Wyrokiem z dnia 12 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie sygn. akt SA/Sz 1374/02 uchylił decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł w Warszawie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r., w której organ ten uchylił w całości decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w Szczecinie nr [...] z dnia [...] listopada 2001 r. oraz odmówił umorzenia odsetek za zwłokę w uiszczeniu należności celnych. Decyzją z dnia [...] listopada 2001 r., Dyrektor Urzędu Celnego w Szczecinie umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie umorzenia odsetek za zwłokę od należności celnych wymierzonych G. K. w ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 1995 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] października 2004 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie odmówił umorzenia odsetek od należności celnych wymierzonych w decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Szczecinie z dnia [...] marca 1995 r., nr [...]. Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] rozpoznając odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2004 r. utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu podniósł, że wszelkie wnioski złożone po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), zwanej dalej: "Kodeks celny", a dotyczące należności celnych wymierzonych na podstawie ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne (Dz. U. z 1994 r. Nr 71, poz. 312, z 1995 r. Nr 85, poz. 427 i Nr 87, poz. 434, z 1996 r. Nr 106, poz. 496 oraz z 1997 r. Nr 6, poz. 31), zwanej dalej: "Prawo celne", np. o umorzenie należności celnych i należnych od nich odsetek za zwłokę, o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty spłaty tych należności, nie mogą być rozpatrywane w oparciu o przepisy ustawy Prawo celne lecz w oparciu o przepisy Kodeksu celnego. Organ II instancji podkreślił również, że w wyniku wpłat dokonanych przez zobowiązanego G. K., należności celne wymierzone w decyzji z dnia 24 marca 1995 r., zostały uiszczone w całości wraz z odsetkami za zwłokę, w związku z czym obowiązek wynikający z tej decyzji został wykonany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie badając skargę na ww. ostateczną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie uznał, że jest ona bezzasadna. W ocenie Sądu, przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że sprawa odmowy umorzenia odsetek od należności celnych była już poddana ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, czego wyrazem jest wyrok z dnia 12 maja 2004 r., sygn. akt SA/Sz 1374/02. Wobec powyższego Sąd uznał, że jest związany oceną prawną dokonaną w tym orzeczeniu przy rozpatrywaniu skargi w tej sprawie. Sąd podkreślił powołując się na regulację zawartą w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), że tą oceną prawną jest również związany organ administracji publicznej wydający decyzję w sprawie, czyli Dyrektor Izby Celnej w Szczecinie. Ciążący na organie obowiązek mógł być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego a także po wzruszeniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 maja 2004 r. Skarżący i organy nie zakwestionowały wyroku tego Sądu nie wnosząc skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu, nie nastąpiła też zmiana stanu faktycznego sprawy, czego dowodem jest identyczna argumentacja wniosku skarżącego o umorzenie odsetek od należności celnych, w stosunku do poprzedniego wniosku. Sąd stwierdził, że zastosowanie w rozpoznawanej sprawie mają nadal przepisy Kodeksu celnego oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie określenia wypadków, w których należności celne przywozowe lub wywozowe są zwracane lub umarzane oraz trybu i warunków dokonywania zwrotu lub umorzenia (Dz. U. Nr 158, poz. 1050 ze zm.). Według Sądu, nie sposób zarzucić organom administracji publicznej niewykonania orzeczenia Sądu z dnia 12 maja 2004 r., ponieważ rozważyły one zgodnie z zaleceniami przesłanki umożliwiające ewentualne umorzenie odsetek od należności celnych. Sąd wskazał, że zawarty w uzasadnieniu decyzji pogląd organu co do interpretacji § 3 ww. rozporządzenia Rady Ministrów jest sprzeczny z wyrokiem Sądu zawartym w wyroku z dnia 12 maja 2004 r., jednakże uchybienie to nie ma wpływu na rozstrzygnięcie z uwagi na to, że organ w ostateczności wykonał zalecenia tego wyroku i rozstrzygał przy uwzględnieniu oceny prawnej w nim zawartej. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku G. K. wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; zwolnienie od kosztów postępowania oraz o orzeczenie o kosztach według norm przepisanych. Wskazując na art. 174 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 2 Konstytucji RP a zwłaszcza wynikających z zasady państwa prawa zasad: zaufania obywateli do organów władzy i administracji, pewności i stabilności podatku oraz spójności prawa - polegające de facto na zastosowaniu norm prawa materialnego z mocą wsteczną wbrew zasadzie lex retro non agit, przez Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie i nieuwzględnienie ww. zarzutu przez WSA i niezastosowanie przepisów ustawy Prawo celne. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podał, że organ celny naruszył Konstytucję RP, ponieważ w demokratycznym państwie prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej nie mogą mieć miejsca sytuacje, gdy wejście nowej ustawy pozbawia obywatela prawa nabytego. Na podstawie uchylonych przepisów skarżący w szerszym stopniu miał zagwarantowane prawo do domagania się umorzenia należności celnych. Ponadto skarżący powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 października 1989 r., (K 3/88, OTK 1989, poz. 2) dotyczące zasady ochrony praw nabytych. Zdaniem skarżącego, organ celny miał możliwość bezpośrednio zastosować Konstytucję (art. 87 ust. 1), a poprzez nią zastosować przepisy Prawa celnego, czego jednak nie uczynił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności postępowania, określone w § 2 tego artykułu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Prawidłowo sporządzona skarga kasacyjna oprócz wymagań określonych dla pism w postępowaniu sądowym, powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany, o czym jasno stanowi art. 176 p.p.s.a. Skarga kasacyjna pozbawiona powyżej wymienionych elementów jest dotknięta brakiem istotnym i nienaprawialnym w trybie właściwym do usuwania braków formalnych i w związku z tym jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22.02.2006 r. sygn. akt II OSK 553/05, LEX nr 194350). Podobnie też błędne określenie podstaw kasacyjnych skutkować może odrzuceniem skargi kasacyjnej, np. w przypadku nieprecyzyjnego sformułowania podstawy (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18.08. 2004 r., sygn. akt FSK 355/04 - niepublikowane), czy też jako skutek ogólnikowości zarzutów (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1.09. 2004 r., sygn. akt FSK 161/04 - niepublikowane). Należy przy tym zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów lub też snucia domysłów co do tego, jakie są rzeczywiste intencje i interes strony wnoszącej kasację. Z tych powodów nieodzowne jest precyzyjne wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych, bez których niemożliwa jest rzetelna ocena zasadności podniesionych zarzutów. W rozpoznawanej skardze kasacyjnej, pełnomocnik skarżącego zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie art. 2 Konstytucji RP a zwłaszcza wynikających z zasady państwa prawa zasad: zaufania obywateli do organów władzy i administracji, pewności i stabilności podatku oraz spójności prawa - polegające de facto na zastosowaniu norm prawa materialnego z mocą wsteczną wbrew zasadzie lex retro non agit, przez Dyrektora Izby Celnej w Szczecinie i nieuwzględnienie ww. zarzutu przez WSA i niezastosowanie przepisów ustawy Prawo celne. Skargę oparł na art. 174 p.p.s.a., jednakże nie wskazując nawet, czy chodzi o naruszenie prawa materialnego (i w jakiej formie), czy też o naruszenie przez Sąd przepisów postępowania, i jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. Również w jej uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego ogólnikowo powołał się na wywodzone z art. 2 Konstytucji RP zasady, koncentrując się jednak nie na treści zaskarżonego wyroku Sądu (który w sposób ogólny i niepowiązany z żadnymi przepisami p.p.s.a. ocenił jako "bezzasadny"), lecz na działaniach organów celnych, które w kontekście tego artykułu Konstytucji oraz wyroku Trybunału Konstytucyjnego, dotyczącego ochrony praw nabytych, uznał za nieprawidłowe. Jednakże – co należy podkreślić – skarga kasacyjna nie jest środkiem odwoławczym, służącym do ponownego dokonywania oceny zgodności z prawem decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym, lecz stanowi ona sformalizowany środek odwoławczy skierowany przeciwko orzeczeniu sądu administracyjnego. Dlatego podnoszone w niej zarzuty muszą dotyczyć tego orzeczenia, a takich prawidłowo sformułowanych zarzutów w rozpatrywanej sprawie w ogóle nie postawiono. Niezależnie od tego należy też wskazać, że zarzut oparty wyłącznie na obrazie art. 2 Konstytucji RP z gruntu jest chybiony, albowiem sądy mogą stosować tylko te przepisy Konstytucji (por. art. 8 ust. 2), które są bezpośrednio stosowalne – jak to określił Sąd Najwyższy w wyroku z 09.07.2003 r., sygn. akt IV CKN 320/01, LEX nr 146442 - natomiast do tej grupy nie należą przepisy ujęte w sposób ogólny, w tym m.in. właśnie art.2, niewystarczące do skonstruowania normy mogącej służyć za podstawę rozstrzygnięcia sprawy sądowej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie miał możliwości prawnych merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej, gdyż nie spełnia ona niezbędnych wymogów określonych w art. 174 i art. 176 p.p.s.a., i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 180 w związku z art. 178 p.p.s.a. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.