I GSK 310/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1394/19 o odrzuceniu skargi E.S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 października 2019 r. odrzucił skargę E. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., jego kognicją objęte są postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. WSA zaznaczył, że zaskarżone postanowienie jest wyłączone spod kognicji sądów administracyjnych. Zostało ono wydane wskutek wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności ostatecznego postanowienia wierzyciela uznającego jej zarzuty w zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione. Skarżąca bowiem nie zgadza się z tym stanowiskiem i dąży do wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Celem jej działań jest więc uzyskanie korzystnego dla niej stanowiska wierzyciela, tj. uznającego jej zarzuty za uzasadnione. Przedmiot zaskarżonego postanowienia jest zatem ściśle związany z kwestią stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Gdyby bowiem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego dopatrzył się wad kwalifikowanych zobowiązujących do stwierdzenia nieważności postanowienia objętego wnioskiem skarżącej, wierzyciel zobligowany byłby do ponownego zajęcia stanowiska w formie postanowienia. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej od tego postanowienia skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów sądowoadministracyjnych w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną interpretację i uznanie, że postanowienie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym niepodległa kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne; - art. 58 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie skargi z dnia 4 lutego 2019 r. za niedopuszczalną, co skutkowało jej odrzuceniem, podczas gdy wydanie przez organ administracji publicznej postanowienie winno być poddane kontroli sądu administracyjnego. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów zawarto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego orzeczenia) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna. Istota sprawy dotyczy dopuszczalności skargi, tj. ustalenia czy w świetle art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., zaskarżone przez skarżącą postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. W ocenie NSA, Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucając skargę na ww. postanowienie w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Przypomnieć należy, że art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r., uprawniał sądy administracyjne do orzekania w sprawie skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658 dalej: ustawa nowelizująca), którą zmieniono między innymi treść art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu, sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Art. 2 ustawy nowelizującej stanowi, iż wskazane regulacje p.p.s.a., w tym art. 3 § 2 pkt 3, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, mają zastosowanie jedynie do postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po 15 sierpnia 2015 r. Datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień doręczenia skargi organowi, którego działalność, bezczynność lub przewlekłość prowadzonego postępowania są przedmiotem skargi (zob.: postanowienia NSA z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 1775/13 oraz z dnia 29 maja 2015 r., sygn. akt I OZ 544/15). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy zaznaczyć, że skarżąca wniosła do WSA skargę na ww. postanowienie z dnia [...] stycznia 2019 r. w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. Tym samym postępowanie sądowoadministracyjne zainicjowane ową skargą zostało zatem wszczęte pod rządami obecnie obowiązujących przepisów. Powyższego nie zmienia fakt umieszczenia w zaskarżonym postanowieniu błędnej informacji o możliwości złożenia skargi. Pouczenie takie nie może bowiem otworzyć drogi skargowej, wbrew unormowaniu ustawowemu. W ocenie NSA słusznie wskazał Sąd I instancji, że pod pojęciem "postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu" należy rozumieć nie tylko te postanowienia, w których wierzyciel odnosi się merytorycznie do zgłoszonych przez dłużnika zarzutów. Obejmuje ono wszystkie postanowienia wydane w ramach postępowania wpadkowego, którego celem jest uzyskanie stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutu zgłoszonego przez dłużnika w ramach głównego postępowania egzekucyjnego jak również postanowienia wydane wskutek dążenia strony lub organu do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowienia, w którym wierzyciel wypowiedział się co do zgłoszonych zarzutów. Za taką interpretacją przemawia uzasadnienie projektu ustawy z 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, mocą której postanowienia w ramach których wierzyciel odnosi się do zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów wyłączono spod kognicji sądów administracyjnych. Wskazano bowiem, że postanowienia te mają charakter incydentalny, a w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, to jest postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (zob. druki sejmowe nr 1633 i 2539, VII kadencja). Mając to wszystko na uwadze NSA, na mocy art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.