I GSK 425/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Jacek Boratyn Protokolant asystent sędziego Izabela Kołodziejczyk po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. Sp. z o.o. w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 816/22 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 17 sierpnia 2022 r. nr 516/17/2022 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od P. Sp. z o.o. w D. na rzecz Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej zwany: WSA lub sądem I instancji) wyrokiem z 21 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Po 816/22, oddalił skargę Przedsiębiorstwa Wielobranżowego A. Sp. z o.o. w D. (dalej zwanej: skarżącą) na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu (dalej zwanego: Dyrektorem ARiMR lub organem II instancji) z 17 sierpnia 2022 r. nr 516/17/2022 w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017. Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniosła skarżąca, zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i rozpoznanie skargi w oparciu o art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.), ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Ponadto skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz przeprowadzenie rozprawy. Na podstawie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. wniosła także o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów: 1) Opinii prawnej Biura Analiz Sejmowych z dnia 16 lutego 2016 r. w sprawie zgodności z prawem Unii Europejskiej polskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw; 2) pisma Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 21 sierpnia 2014 r. (nr Kpk-096-6/14) do Wiceprezesa Najwyższej Izby Kontroli. Skarżąca kasacyjnie wniosła dodatkowo: na podstawie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej skierowanie do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytania prejudycjalnego, a także na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia ww. pytania prejudycjalnego; na podstawie art. 193 Konstytucji RP skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, a także na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia ww. pytania prawnego. Na podstawie art. 174 pkt. 1 i 2 p.p.s.a. skarżąca kasacyjnie zarzuciła sądowi I instancji: I. naruszenie prawa materialnego, a to: 1) art. 21 ust. 1 pkt b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 przez jego niewłaściwe zastosowanie, w tym wynikającej z tego przepisu regulacji o identycznej treści jak zawarta w przepisie art. 18 ust. 4 krajowej ustawy o płatnościach – w sytuacji, gdy przepis art. 36 ust. 1 rozporządzenia 1307/2013 wprost wyłącza stosowanie przepisu art. 21 ust. 1 pkt b tego rozporządzenia, a zatem i art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach; 2) art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przez jego niewłaściwe zastosowanie będące następstwem oczywiście wadliwej wykładni tego przepisu, a także przepisów i zasad unijnych oraz orzecznictwa TSUE, oraz całkowicie niezasadnego przyjęcia, że rzekomo przepis ten nie narusza zasad wspólnotowych i przepisów unijnych, w sytuacji gdy przepis art. 18 ust. 4 ustawy jest wprost sprzeczny z orzecznictwem TSUE, ale także ewidentnie i rażąco narusza: • art. 21 ust. 1 pkt b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 w zw. z art: 36 ust. 1 tego rozporządzenia; • art. 36 ust. 1, 2 i ust. 5 oraz art. 39 w zw. z art. 9, rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 oraz punkty 3, 33 i 38, preambuły tego rozporządzenia; • ogólne zasady prawa Unii Europejskiej w tym zasadę równości, proporcjonalności, konkurencji i uzasadnionych oczekiwań; • wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadę równości wobec prawa; co skutkowało koniecznością jego pominięcia i odmówienia jego zastosowania w myśl zasady prounijnej wykładni prawa krajowego: a następnie uchylenia w zaskarżonym zakresie wydanych w sprawie decyzji; 3) art. 36 ust. 1, 2 1 ust. 5 oraz art. 39 w zw. z art. 9 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 oraz punktów 3, 33 i 38 preambuły tego: rozporządzenia w zw. z art. 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2988/95 i art. 72 ust. 1 i 2 w zw. z art. 67 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 przez: a) ich błędną wykładnię i niezasadne przyjęcie, że rzekomo z przepisów tych wynikała dla Państwa Członkowskiego możliwość wprowadzenia w krajowym prawodawstwie takiego przepisu jak art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach, w sytuacji gdy regulacje unijne wprost się temu sprzeciwiały, przy czym WSA w Poznaniu błędnie utożsamił pojęcie "zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od beneficjentów płatności" z możliwością wprowadzenia przez Państwo Członkowskie dodatkowego i niewystępującego w prawie wspólnotowym wymogu kwalifikowalności, w sytuacji gdy już tylko literalne brzmienie sformułowania "zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od beneficjentów płatności" oraz treść art. 72 ust. 1 lit c rozporządzenia 1306/2013 prowadzą jednoznacznie do wniosku, że przepis ten nie uprawniał Państwa Członkowskiego do wprowadzenia w przepisach krajowej ustawy takiego, ewidentnie dodatkowego wymogu kwalifikowalności niewystępującego w prawie unijnym, a zacytowane powyżej sformułowanie dotyczące zakresu swobodnego uznania należy interpretować w sposób dosłowny, a nie rozszerzający; b) zaniechanie uznania, że z przytoczonych powyżej przepisów unijnych jednoznacznie wynikał: – brak możliwości stosowania do systemu płatności jednolitej regulacji o takiej treści jak wskazana w art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach; – obowiązek wypłaty wsparcia rolnikom w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w oparciu o przesłankę posiadania ziemi przez takiego rolnika i gospodarowania przez niego na gruntach rolnych, przy czym skarżąca przesłankę taką bezsprzecznie spełniała; II. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy przez: 4) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. przez oddalenie skargi – w rzeczywistości wyłącznie na skutek zaaprobowania argumentacji wynikającej z wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego (chronologicznie): 1) z dnia7 lutego 2019:r.:o sygn. I GSK 3032/18; 2) z dnia 20maja 2020 r. o sygn. I GSK 1585/19; 3) z dnia 24 czerwca 2020. r. o sygn. I GSK 232/20; a następnie 4) wyroku WSA w Opolu z dnia 2 września 2020 r. sygn. 1 SA/Op 161/20 w sytuacji, gdy z powodów szczegółowo opisanych w skardze, a także w niniejszej skardze kasacyjnej, wszystkie z przytoczonych wyżej wyroków w zakresie płatności bezpośrednich, począwszy od chronologicznie pierwszego z nich o sygn. I GSK 3032/18 nie mogą stanowić potwierdzenia rzekomej zgodności art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach z zasadami i prawem unijnym, ponieważ: – wynikający z tych wyroków wniosek o takiej rzekomej zgodności oparto na uzasadnieniu do projektu krajowej ustawy o płatnościach, a nie na własnej analizie zgodności tego przepisu z zasadami prawa unijnego, przy czym argumentacja zawarta w uzasadnieniu do projektu ustawy o płatnościach jest wprost sprzeczna z przepisami i zasadami prawa Unii Europejskiej; – wyroki te zostały oparte na błędnym założeniu, że: skoro przepisy rozporządzenia 1307/2013 nie regulują, czy ubiegający się o płatność bezpośrednią musi posiadać do działki tytuł prawny, to rzekomo stwarza to pole do nadużyć, przy jednoczesnym zaniechaniu wyjaśnienia, na czym te rzekome nadużycia w sferze prawa unijnego (nie krajowego) miałyby polegać; – wyroki te zostały wydane nie w oparciu o analizę przepisów wspólnotowych lecz krajowych, w tym w tym niezasadnie o uzasadnienie do projektu krajowej ustawy o płatnościach; – wyroki te pomijają szereg najistotniejszych okoliczności wynikających wprost z prawa unijnego i orzecznictwa TSUE; – wyroki te są w rzeczywistości sprzeczne z treścią orzeczenia TSUE ws. Luigi Pontini, na który się powoływały i który to wyrok stanowił główna podstawę uznawania przez sądy w tamtych sprawach rzekomej zgodności regulacji art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach z prawem unijnym, w sytuacji gdy Trybunał nie dał ku temu jakichkolwiek podstaw, a wręcz wprost wykluczył możliwość uznania za zgodną z prawem unijnym takiej regulacji, jak wskazana w treści art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach; 5) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. i art. 106 § 3 p.p.s.a. przez niezasadne oddalenie wniosku dowodowego skarżącej o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów z: – Opinii prawnej Biura Analiz Sejmowych z dnia 16 lutego 2016 r., – - Pisma Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2014 r. (nr Kpk-096-6/14) do Wiceprezesa Najwyższej Izby Kontroli, w sytuacji, gdy nie spowodowałoby to przedłużenia postępowania w sprawie, a nadto: – potwierdzało sprzeczność art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach z przepisami i zasadami prawa unijnego oraz orzecznictwem TSUE oraz – było niezbędne do; wyjaśnienia istotnych wątpliwości sprawy; 6) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., 134 § 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP przez oddalenie skargi wskutek nierozpoznania wszystkich podniesionych w niej zarzutów i całkowitego pominięcia argumentacji wskazanej w punkcie: I. 1 skargi – w którym przedstawiono argumentację wynikającą wprost z przepisów wspólnotowych, a to, że art. 21 ust. 1 pkt b rozporządzenia 1307/2013 jednoznacznie sprzeciwiał się wprowadzeniu do polskiego porządku prawnego, a następnie stosowaniu regulacji takiej jak wynikająca z art.18 ust. 4 ustawy o płatnościach; I. 2 skargi: a) ponieważ sąd nie odniósł się do dyskryminującego charakteru art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach w relacjach pomiędzy samymi rolnikami, a nie tylko w relacji pomiędzy rolnikiem, a państwem; b) w zakresie w jakim organy administracji a następnie sąd dokonał oczywiście błędnej wykładni wyroku TSUE ws. Luigi Pontini; c) ponieważ sąd w całości pominął i w ogóle nie odniósł się do uargumentowanej w skardze sprzeczności art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach z zasadami unijnymi uzasadnionych oczekiwań i konkurencji; d) w zakresie w jakim w treści skargi, przedstawiono okoliczności wynikające z orzeczniczej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu u której podstaw znajduje się kompleksowe odniesienie się do dotychczasowego orzecznictwa NSA w przedmiocie płatności bezpośrednich i wnikliwa analiza orzeczenia TSUE ws. płatności bezpośrednich, a z której to analizy wynika, że dotychczasowe orzecznictwo (w tym NSA) w tym zakresie nie było zasadne. I. 3 i III skargi – w zakresie oczywiście niepełnego odniesienia się do zarzutów, w szczególności do okoliczności wynikających wprost z treści przytoczonych w nich przepisów art. 36 ust. 1, 2 i ust: 5, art. 39 w zw. z art. 9, rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. oraz punktów 3, 33 i 38, preambuły tego rozporządzenia, a także art. 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich oraz art. 72 ust. 1 rozporządzenia nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013; V skargi – w którym przedstawiono szczegółową analizę: a. wyroku TSUE ws. Luigi Pontini, która stanowiła jedną z najistotniejszych części wywiedzionej skargi a którą to WSA w Poznaniu całkowicie pominął, a z której to analizy wynikało, że: – TSUE sformułował nie jeden, lecz dwa warunki niezbędne do spełnienia przez przepis krajowy aby regulacja uzależniająca przyznanie płatności od wykazania się tytułem prawnym do działki została uznana za zgodną z prawem unijnym, podczas gdy drugiego z tych warunków, tj. spełniania przez taką regulację celów przepisów wspólnotowych, art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach, w ogóle nie spełniał i nie zostało to w żaden sposób uargumentowane w polskim porządku prawnym i orzecznictwie; – - rzeczywistym powodem wprowadzenia przez ustawodawcę regulacji art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach była wyłącznie ochrona państwowej ziemi, a nie przeciwdziałanie tworzeniu rzekomych sztucznych warunków w rozumieniu prawa unijnego, b. poprzednich wyroków NSA, która to analiza potwierdzała, że z wielu bardzo istotnych powodów przytoczone w tamtym zarzucie orzeczenia NSA nie mogły stanowić podstawy wydania, zaskarżonych decyzji, ani powołania się na nie przez sąd w zaskarżonym wyroku; co skutkowało, że sąd pominął tę niezwykle istotną argumentację i niezasadnie uznał zgodność przepisu, art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach z prawem unijnym i orzecznictwem TSUE oraz zastosował się do tez wyroków NSA, które w niniejszej sprawie z powodów wskazanych w skardze nie powinny mieć zastosowania; VII skargi – w zakresie zaniechania skontrolowania poprawności odstąpienia od zastosowania sformułowanej w k.p.a. zasady rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony, w sytuacji gdy zachodziły ku temu uzasadnione podstawy właśnie w zakresie art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach w kontekście sprzecznego z nim prawa unijnego; 7) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art.. 6, art. 7, 7a § 1 oraz art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 291 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej przez niezasadne oddalenie skargi na skutek zaniechania zastosowania prounijnej wykładni prawa krajowego, która w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym obligowała: – organy I i II instancji do pominięcia przepisu art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach jako niezgodnego z prawem Unii Europejskiej; – sąd I Instancji do uchylenia – w zaskarżonej części – obu wydanych w sprawie decyzji administracyjnych, co skutkowało niezasadnym zastosowaniem art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach i oddaleniem skargi; 8) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej przez oddalenie skargi na decyzję przy jednoczesnym uprzednim zaniechaniu zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym o treści wskazane w skardze, a dotyczącym wykładni przepisów prawa unijnego co skutkowało: – samodzielną, – opartą na wykładni przepisów krajowych, – jedynie pozornie opartą na wykładni przepisów wspólnotowych, a także – błędną oceną przez WSA w Poznaniu co do rzekomej zgodności przepisu art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach z przepisami wspólnotowymi i zaniechaniem zwrócenia się przez ten sąd do TSUE że wskazanym w skardze pytaniem prejudycjalnym; 9) art. 151 w zw. z art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 52 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym przez oddalenie skargi na decyzję, przy jednoczesny uprzednim zaniechaniu zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym o treści wskazanej w skardze, co skutkowało samodzielną i jednocześni ewidentnie błędną oceną tego sądu rzekomym braku sprzeczności przepisu art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach z przepisami rangi konstytucyjnej i zaniechaniem skierowania do Trybunału Konstytucyjnego pytania prawnego o wskazanej treści. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca kasacyjnie przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącej na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Pismem z 25 listopada 2025 r. skarżąca kasacyjnie wniosła o zawieszenie postępowania z uwagi na to, że Trybunał Konstytucyjny postanowieniem z 13 listopada 2025 r. postanowił nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej w zakresie zbadania zgodności art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach sygn. akt Ts 206/24, a rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku tego postępowania. Na rozprawie 3 grudnia 2025 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wnosił i wywodził jak w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił oddalić wniosek o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja – będąca przepisem szczególnym – modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) p.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia sądu kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona. Jak stanowi zaś art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Skarżąca kasacyjnie spółka na gruncie niniejszej sprawy podniosła przeciwko zaskarżonemu wyrokowi WSA w Poznaniu liczne i zarazem bardzo rozbudowane zarzuty, oparte zarówno na twierdzeniach odnośnie naruszenia przez sąd I instancji przepisów postepowania, mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, jak i prawa materialnego. W takiej więc sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności należałoby odnieść się do zarzutów procesowych, niemniej jednak zasada ta nie ma bezwzględnego charakteru. Zinterpretowanie prawa materialnego wyznacza bowiem kierunek prowadzonego postępowania dowodowego i w konsekwencji dokonywanych ustaleń. Dlatego też gdy źródłem wadliwego dokonania ustaleń, w wyniku źle przeprowadzonego postępowania, jest błędna wykładnia prawa materialnego, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny powinien ocenić zarzuty dokonania błędnej wykładni prawa materialnego (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 174). W niniejszym przypadku mamy do czynienia z tego rodzaju wyjątkową sytuacją, gdyż zakres poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, a także sposób oceny stanowiących podstawę przeprowadzenia dowodów, czy też ustosunkowania się do podnoszonych przez spółkę argumentów, był następstwem wykładni, a w dalszej kolejności zastosowania konkretnych regulacji prawa materialnego. Innymi słowy to kwestie materialnoprawne miały na gruncie niniejszej sprawy decydujące znaczenie. Tak więc z tego względu rozważania odnośnie zasadności skargi kasacyjnej, a właściwie sformułowanych w niej zarzutów, rozpocząć należy od oceny zarzutów materialnoprawnych. Przed odniesieniem się do poszczególnych zarzutów z tej kategorii poczynić jednak należy kilka uwag natury ogólnej, odnoszących się do szczególnych okoliczności przedmiotowej sprawy, istotnych z punktu widzenia oceny wszystkich zarzutów skargi kasacyjnej. Otóż rozstrzygając w sprawie wniosku spółki o przyznanie jej płatności bezpośrednich za 2017 r. i odmawiając w części uwzględnienia tego wniosku, organy obu instancji, w zakresie w jakim nie uwzględniły wniosku skarżącej kasacyjnie, wypracowały swoje stanowisko w tym aspekcie dokonując wykładni i zastosowania art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich. To ta regulacja stanowiła podstawę odmowy przyznania spółce płatności do działek stanowiących własność Skarbu Państwa. Jej zastosowanie w sprawie (kwestionowane przez spółkę) ma więc w tym wypadku kluczowe znaczenie Skarżąca kasacyjnie, dążąc do podważenia stanowiska WSA w Poznaniu, wyrażonego w zaskarżonym wyroku, akceptującego pogląd rozstrzygających sprawę organów, zmierzała do wykazania, że przepis art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich jest sprzeczny z regulacjami prawa unijnego, między innymi art. 36 ust. 1, ust. 2, ust. 5 rozporządzenia 1307/2013, preambułą tego aktu, a także art. 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia 2988/95, a przy tym przepisami Konstytucji RP. Z uwagi na ową sprzeczność, jej zdaniem art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich w ogóle nie powinien znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, tym samym wynikający z niego wymóg legitymowania się przez podmiot występujący o płatność tytułem prawnym do gruntów, winien zostać pominięty. Na tym opiera ona swoje stanowisko w sprawie, wyartykułowane w zarzutach jej skargi kasacyjnej. W ramach pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej spółka podniosła, że stosowanie art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich zostało wyłączone z mocy art. 36 ust. 1 rozporządzenia 1307/2013, który to wprost wyłącza możliwość stosowania art. 21 ust. 1 pkt b rozporządzenia 1307/2013, o identycznej treści jak art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Odnosząc się do tego rodzaju stwierdzeń podkreślić należy, że nie znajdują one uzasadnionych podstaw. Już na wstępie należy bowiem zwrócić uwagę, że nie można zgodzić się ze spółką, jakoby przepisy art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich i art. 21 ust. 1 pkt b rozporządzenia 1307/2013, były regulacjami o identycznej treści. Pierwszy z nich stanowi bowiem, że płatność bezpośrednia i uzupełniająca płatność podstawowa do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługują rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, ma do tej działki tytuł prawny. W myśl zaś art. 21 ust. 1 b rozporządzenia 1307/2013 wsparcie w ramach systemu płatności podstawowej udostępnia się rolnikom, którzy spełniają wymogi art. 9 i posiadają, na własność lub w formie dzierżawy, uprawnienia do płatności w państwie członkowskim, które zgodnie z ust. 3 zadecydowało o utrzymaniu swoich istniejących uprawnień do płatności. Z prostego porównania treści obu zacytowanych wyżej przepisów wynika, że o ile pierwszy z nich (przepis ustawy krajowej) traktuje o przesłance uzyskania płatności bezpośredniej i uzupełniającej płatności, jaką stanowi posiadanie tytułu prawnego do działki będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej, w odniesieniu do której o płatność wystąpiono, na konkretny dzień (31 maja danego roku), to drugi mówi o posiadaniu na własność czy też w formie dzierżawy, nie działki, ale uprawnień do płatności, w państwie członkowskim, które zgodnie z ust. 3 zadecydowało o utrzymaniu swoich istniejących uprawnień do płatności. Przedmiotowe uprawnienia, zgodnie z art. 21 ust. 3 rozporządzenia 1307/2013, odnoszą się do utrzymanych przez państwa członkowskie systemów płatności na podstawie wcześniej obowiązujących regulacji. Tak więc rozwiązania przyjęte w przepisie unijnym, odnoszące się uprawnień do płatności, rozpatrywanych w kontekście różnych systemów, funkcjonujących w tym zakresie, w określonych przedziałach czasowych, wykraczają poza zakres wymagań związanych bezpośrednio z samym tytułem prawnym do działek. Dlatego twierdzenia spółki odnośnie tego, że obie wskazane przez nią regulacje zawierają identyczne normy prawne, nie znajdują uzasadnionych podstaw. Już więc tylko z tego względu nie można utożsamiać norm prawnych, zakodowanych w obu tych przepisach, co sugeruje skarżąca kasacyjnie. Mając na uwadze treść art. 36 ust. 1 rozporządzenia 1307/2013 również nie można stwierdzić aby na mocy tej regulacji prawodawca unijny w jakikolwiek sposób, czy to wprost czy per analogiam, wykluczył możliwość stosowania art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Poprzez art. 36 ust. 1 rozporządzenia 1307/2013 prawodawca unijny rozstrzyga bowiem zagadnienia wynikające z poprzednio obowiązujących systemów płatności, ich podstaw regulowanych rozporządzeniem (WE) nr 73/2009, dlatego też brak jest argumentów przemawiających za uznaniem zasadności twierdzeń spółki w omawianym względzie, które są nieuprawnione. W tym kontekście zauważyć także należy, że prawo unijne, hołdujące między innymi zasadzie proporcjonalności i pomocniczości, nie zawiera samo w sobie regulacji zakazujących wprowadzania dodatkowych warunków (wymogów) uzyskania płatności, możliwych do wprowadzenia w przepisach krajowych, w odniesieniu do całości czy też części zgłaszanych do nich działek. Innymi słowy brak jest w nim wyraźnego zakazu wprowadzania tego rodzaju warunków. Nie sposób go także wyprowadzić z przywoływanych przez spółkę w ramach omawianego zarzutu przepisów. W tym względzie wypowiedział się również TSUE, który w wyroku z 24 czerwca 2010 r. C-375/08, Luigi Pontini i inni, nie wykluczył możliwości wprowadzenia tego rodzaju wymogów, przez państwa członkowskie na mocy przepisów krajowych, pod warunkiem uwzględniania celów przepisów wspólnotowych i przestrzegania ogólnych zasad prawa wspólnotowego, w szczególności zasady proporcjonalności. Innymi słowy możliwość wprowadzenia dodatkowych wymogów została dopuszczona, jakkolwiek została obwarowana konkretnymi warunkami, w postaci niegodzenia przez nie w cele przepisów wspólnotowych i zasady prawa wspólnotowego. W ramach omawianego zarzutu skarżąca kasacyjnie nie wykazała, że wymóg legitymowania się tytułem prawnym do działek jest nie do pogodzenia z tymi zasadami czy też udaremnia cele regulacji wspólnotowych. Jej twierdzenia w tym zakresie są bardzo ogólnikowe i w istocie gołosłowne. Ochrona gruntów pozostających w publicznych zasobach, realizowana niejako równolegle, nie stoi na przeszkodzie realizacji założeń wspólnej polityki rolnej. Wobec tego przedmiotowy zarzut skargi kasacyjnej uznać należało za niezasadny. Wskazane wyżej uwagi i wnioski pozostają aktualne również w odniesieniu do zarzutu nr 2), w którym skarżąca kasacyjnie zarzuciła WSA w Poznaniu uchybienie art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, przez jego niewłaściwe zastosowanie, będące następstwem jego nieprawidłowej wykładni. W tym wypadku podkreślić należy, że zarzut błędnej subsumpcji stanu faktycznego sprawy pod normę wynikającą z art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich spółka powiązała z błędną wykładnią tej regulacji, jednakże nie wskazała bezpośrednio w tym zarzucie na czym ta błędna wykładnia miałaby polegać. Reasumując, skarżąca kasacyjnie wywodzi podnoszony przez siebie błąd sądu I instancji, w zakresie wadliwego, jej zdaniem, zastosowania art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich z jego błędnej wykładni, której to ma być następstwem, jednakże nie wskazuje postaci tej kluczowej w tym wypadku nieprawidłowości, a więc błędu wykładni. W związku z tym jej zarzut uznać należy za niedookreślony i niepełny, co już tylko z tego względu wyklucza możliwość uznania jego zasadności. Skarżąca kasacyjnie nie jest dość precyzyjna w swoich wywodach, ujętych w ramach przedmiotowego zarzutu, a jednocześnie brak jest podstaw do tego, aby Naczelny Sad Administracyjny uzupełniał jej argumentacje w tym względzie, opierał się w tym zakresie na jakichkolwiek domniemaniach, czy we własnym zakresie poszukiwał rozwinięcia twierdzeń przedmiotowego zarzutu. Jak to już wyżej zostało zaznaczone, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zarzutami rozpoznawanej przez niego skargi kasacyjnej, tak więc ocenia zasadność tych zarzutów w takiej postaci, w jakiej zostały mu one przedstawione. Niezależnie jednak od powyższego w tym wypadku również należy powtórzyć, że brak jest podstaw do przyjęcia sprzeczności art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich z wymienionymi przez spółkę przepisami rozporządzenia 1307/2013, jak również ogólnymi zasadami prawa Unii Europejskiej. Dodatkowym i nowym aspektem argumentów spółki w tym zakresie, w stosunku do zarzutu nr 1), jest podnoszone przez nią zagadnienie naruszenia zasady równości, wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. W tym jednak wypadku zauważyć należy, że tego rodzaju problematyka, obejmująca badanie zgodności art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich z art. 32 Konstytucji RP, mogłaby być rozważana w ramach zarzutu opartego na twierdzeniach związanych z błędną wykładnią pierwszego z tych przepisów, prowadzącą do rezultatów niemożliwych do pogodzenia w konstytucyjną zasadą równości. Tego rodzaju zarzut nie został jednak podniesiony. Trudno zaś do tego rodzaj argumentacji odnosić się w ramach zarzutu opartego na twierdzeniach dotyczących błędnego zastosowania art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Na marginesie rozważań w tym przedmiocie zauważyć jedynie należy, że warunek legitymowania się tytułem prawnym do działek rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej odnosi się do wszystkich producentów rolnych gospodarujących na tego rodzaju gruntach. Każdy więc podmiot zamierzający podjąć na nich działalność, winien mieć na względzie istnienie tego wymogu, jako warunku uzyskania płatności. W tej więc sytuacji nie sposób jest rozpatrywać przedmiotowego wymogu, jako godzącego w zasadę równości. Nie mamy bowiem w tym wypadku do czynienia ze sprzecznością ich interesów, którą należałoby rozstrzygać w kontekście potrzeby urzeczywistnienia zasady równości. Bez znaczenia, z punktu widzenia uczynienia zadość zasadzie równości pozostaje to, że tytułem do zgłaszanych do płatności gruntów nie musieli legitymować się producenci niegospodarujący na gruntach publicznych, gdyż ich sytuacja jest zupełnie odmienna. W ramach trzeciego z materialnoprawnych zarzutów skargi kasacyjnej spółka podniosła dopuszczenie się przez WSA w Poznaniu błędnej wykładni szeregu przepisów rozporządzenia 1307/2013 oraz rozporządzeń 2988/95 i 1306/2013 i niezasadne przyjęcie, że uprawniały one państwa członkowskie do wprowadzenia w ich porządkach prawnych regulacji takiej jak art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich. W ramach twierdzeń przedmiotowego zarzutu spółka ograniczyła się jednak wyłącznie do wskazania braku istnienia korelacji pomiędzy art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich z art. 72 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1306/2013, a w dalszej kolejności sprzeczności, jaka jej zdaniem pomiędzy nimi występuje. Tak więc jedynie w tym aspekcie zarzut ten podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Odnosząc się do stanowiska spółki w tym względzie, a także argumentów przytoczonych na jego poparcie stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uznania jego zasadności. Wynika to zaś z tego, że art. 72 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1306/2013 określa wymogi wniosków o przyznanie płatności stwierdzając, że winien on zawierać wszelkie inne informacje przewidziane w tym rozporządzeniu lub wymagane w związku z wdrożeniem odpowiedniego sektorowego prawodawstwa rolnego lub wymagane przez dane państwo członkowskie. Tak więc w tym wypadku prawodawca unijny wskazuje na zakres niezbędnych informacji jakie winien zawierać wniosek producenta nie przesądzając jednak, że ich katalog ma charakter wyczerpujący. Innymi słowy z art. 72 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1306/2013 nie sposób jest wywieść, że w sposób kategoryczny i jednoznaczny wyklucza on możliwość przyjęcia w regulacjach krajowych poszczególnych państw członkowskich rozwiązań, wprowadzających dodatkowe wymogi uzyskania płatności. Omawiany przepis prawa unijnego jest ściśle powiązany z zakresem regulacji rozporządzenia 1306/2013 czy też rozporządzenia 1307/2013 i brak jest prawnych argumentów przemawiających za koniecznością dokonywania jego rozszerzającej wykładni, co postuluje spółka, wskazując na to że to z niego wynika zakaz wprowadzania porządkach krajowych dodatkowych warunków uzyskania płatności. Co zaś się tyczy tych ostatnich to w tym miejscu należy zaznaczyć, że możliwość ich wprowadzenia nie musi wynikać z przepisów unijnych. Innymi słowy w regulacjach unijnych nie musi istnieć swego rodzaju delegacja do ich wprowadzenia, co potwierdził TSUE w wyroku wydanym w sprawie C-375/08. W tym wypadku dodać również należy, że art. 72 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1306/2013 ma jednoznacznie procesowy charakter, wobec czego nieuprawnionym jest jego odczytywanie w kontekście krajowych przepisów prawa materialnego, odnoszących się do dodatkowych wymogów uzyskania konkretnego rodzaju wsparcia. Z tego samego względu, tj. wewnętrznej sprzeczności niniejszego zarzutu, dotyczącego, zgodnie z deklaracją spółki naruszenia procesowego przepisu art. 72 ust. 1 lit. c rozporządzenia 1306/2013, skonstruowanego jako zarzut naruszenia prawa materialnego, nie mógł on zostać uznany za zasadny, niezależnie od niezasadności jego twierdzeń, o czym wyżej mowa. Przechodząc do zarzutów opartych na twierdzeniach odnośnie naruszenia przepisów postepowania również nie sposób stwierdzić, że zasługują one na uwzględnienie. I tak w zarzutach oznaczonych numerami 4) i 5) podniesiono wyłącznie naruszenie przez WSA w Poznaniu przepisów p.p.s.a., tj. art. 151, art. 141 § 4, art. 134 § 1, art. 135, art. 106 § 3 tej ustawy oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, statuującego zasadę prawa do sądu. Uchybienie wszystkim tym regulacjom, zdaniem spółki, miało sprowadzać się do zaaprobowania przez WSA w Poznaniu argumentacji wynikających z innych wyroków sądów administracyjnych, którą skarżąca kasacyjnie uznaje za nieprawidłową, a także nieuwzględnieniu zgłaszanych przez nią wniosków dowodowych, w postaci pism organów potwierdzających jej pogląd na kwestie związane z koniecznością posiadania tytułu prawnego do gruntów państwowych. Odnosząc się do tych zarzutów w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że poprzez nie spółka nie dąży do wykazania dopuszczenia się przez organy konkretnych naruszeń prawa procesowego, zaakceptowanych przez sąd, ale podejmuje polemikę ze stanowiskiem organów i WSA w Poznaniu, na gruncie materialnoprawnym, co nie jest dopuszczalne poprzez zarzuty oparte na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Niezależnie jednak od powyższego dodać także należy, że podzielenie przez wojewódzki sąd administracyjny poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, samo przez się nie może być rozpatrywane w kategoriach naruszenia przepisów postepowania. Kwestionowanie konkretnej linii orzeczniczej jest oczywiście dopuszczalne, ale może ono być realizowane wyłącznie na gruncie merytorycznym, w ramach zarzutów opartych na twierdzeniach odnośnie wadliwej wykładni czy zastosowania przepisów prawa materialnego. Z tego rodzaju sytuacją na gruncie niniejszej sprawy nie mamy do jednak do czynienia. Co zaś się tyczy odwoływania się przez spółkę do odmiennych poglądów, wyrażanych chociażby przez inne państwowe organy, to w tym względzie należy podkreślić, oparte na nich stanowisko należy potraktować jako element prawnej argumentacji. Nie jest to więc związane z przeprowadzaniem dowodów w tym zakresie, co w niniejszej sprawie sugeruje spółka. Sąd I instancji niewątpliwie zapoznał się z argumentacją wyrażoną w tych pismach, a to że jej nie podzielił nie może być traktowane w kategoriach naruszenia prawa. Nie dopuścił się on przy tym uchybienia art. 106 § 3 p.p.s.a., gdyż pisma te w istocie nie stanowiły dowodów w rozumieniu tejże regulacji, jako że nie mogły być podstawą ustalenia okoliczności faktycznych w sprawie. Za pozbawiony podstaw uznać należy również zarzut nr 6), w którym podniesiono nieustosunkowanie się przez WSA w Poznaniu do wszystkich zarzutów skierowanej do niego skargi. W tym względzie już na wstępie zaznaczyć należy, że wojewódzki sąd administracyjny, orzekając w granicach sprawy i nie będąc związany (poza nielicznymi wyjątkami nieznajdującymi zastosowania w niniejszym przypadku) zarzutami skarg, nie jest zobligowany do ustosunkowywania się do wszystkich zarzutów skierowanej do niego skargi, ale jedynie do tych, które mają znaczenie, z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. W dodatku nie musi on odnosić się do nich w sposób zindywidualizowany. Może to bowiem uczynić łącznie, zajmując stanowisko w zakresie poruszonej w nich problematyki. W niniejszym przypadku sąd I instancji ustosunkował się do zarzutów skargi spółki odnoszących się do problematyki konieczności ewentualnego pominięcia, przy rozstrzyganiu w przedmiocie jej wniosku o przyznanie płatności, przepisu art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, nie uznając zasadności jej twierdzeń w tym aspekcie. Ocena WSA w Poznaniu w tymże zakresie jest jasna i klarowna. Brak jest więc podstaw do stwierdzenia dopuszczenia się przez sąd naruszenia wymienionych w analizowanym zarzucie przepisów. W przedmiotowym aspekcie zauważyć również należy, że przez omawiany zarzut skarżąca kasacyjnie w istocie dąży do wykazania niezasadności merytorycznego stanowiska WSA w Poznaniu, co do wykładni i zastosowania konkretnych regulacji prawa materialnego, a nie samego niedochowania wymogów proceduralnych. Tak więc podnoszone przez spółkę twierdzenia, co do postaci naruszenia prawa nie są adekwatne do przepisów wskazanych jako uchybione. Przytoczona wyżej uwaga jest także aktualna jeżeli chodzi o zarzut oznaczony w skardze kasacyjnej numerem 7). W tym wypadu spółka wprost wskazuje, że nie zgadza się z przyjętą przez sąd wykładnią art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, a której przyjęcie doprowadziło do oddalenia skargi. Zarzut w takiej postaci nie może być uznany za odnoszący się do naruszenia przepisów postepowania. Brak jest również możliwości odniesienia się do niego jako do zarzutu prawa materialnego, gdyż spółka w jego ramach nie wskazała z jakich to względów uznaje przyjętą wykładnię za niemożliwą do pogodzenia z przepisami prawa unijnego. Nie wiadomo bowiem które przepisy unijne ma w tym wypadku na względzie. Tak więc również ten zarzut nie mógł być uznany za skuteczny. Przechodząc do zarzutu nr 8 także stwierdzić należy, że brak jest podstaw do stwierdzenia jego zasadności. Nie można się bowiem zgodzić ze spółką, że nie występując do TSUE z pytaniem prejudycjalnym WSA w Poznaniu dopuścił się naruszenia art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Orzeczenie tego Sądu podlegało zaskarżeniu, dlatego brak jest podstaw do przyjęcia, że był on zobligowany do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym. Tymczasem zgodnie z art. 267 TFUE w przypadku gdy takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, sąd ten jest zobowiązany wnieść sprawę do Trybunału. Inne sądy, choć mają możliwość zwrócenia się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym, to korzystają w tym zakresie z pewnej swobody. Mogą więc, w sytuacji uzasadnionej potrzebami podjęcia działań w tym kierunku, zwrócić się do TSUE. To jednak zostało pozostawione ich uznaniu. Niezależnie jednak od powyższego zauważyć należy, że WSA w Poznaniu wyjaśnił dlaczego, jego zdaniem, nie można przyjąć niezgodności art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich z prawem unijnym, tak więc również z tego punktu widzenia (w związku z brakiem wątpliwości w tym względzie) nie można mu zasadnie zarzucić naruszenia wymienionych w treści zarzutu przepisów. Również jeżeli chodzi o zarzut nr 8 nie sposób jest zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że WSA w Poznaniu dopuścił się naruszenia wymienionych w nim przepisów, w szczególności art. 193 Konstytucji RP. Z tej regulacji wynika, że każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. W tym więc wypadku skorzystanie z możliwości, przewidzianej w art. 193 Konstytucji RP, również nie było dla sądu pierwszej instancji obligatoryjne. Brak jest więc podstaw do przypisywania mu naruszenia prawa, w związku z nieskorzystaniem z tego rodzaju możliwości, tym bardziej, że nie miał on wątpliwości co do konstytucyjności regulacji art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Niezależnie od podniesionych zarzutów skarżąca kasacyjnie wystąpiła również do Naczelnego Sądu Administracyjnego o zwrócenie się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym, dotyczącym zgodności z prawem unijnym art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Wnioskowała także o skierowanie pytania do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie jego zgodności z ustawą zasadniczą, jak również złożyła liczne wnioski dowodowe. Ustosunkowując się w pierwszej kolejności do wniosku o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym stwierdzić należy, że nie znajduje ono uzasadnionych podstaw. Rozstrzygając bowiem sprawę, w zakresie podniesionych w skardze kasacyjnej spółki zarzutów, odnoszących się do konkretnych przepisów prawa unijnego, Naczelny Sąd Administracyjny nie powziął wątpliwości odnośnie tego czy art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich jest zgodny z regulacjami unijnymi. Te bowiem, co potwierdził już wcześniej TSUE, w wyroku wydanym w sprawie C-375/08, nie wykluczały wprowadzenia przez państwa członkowskie dodatkowych wymogów przyznania płatności, zastrzegając jedynie, że te nie mogą być sprzeczne z celami Wspólnoty i ogólnymi zasadami. W stanie prawnym jaki obowiązywał na gruncie niniejszej sprawy nie było podstaw do przyjęcia, że wymóg posiadania tytułu prawnego do określonej kategorii nieruchomości godził w cele Wspólnoty i jej zasady. W prawie unijnym brak jest zakazu wprowadzania tego rodzaju dodatkowego warunku (nie istnieje żaden przepis prawa pozytywnego, który by zabraniał wprowadzania takiego warunku, jak również innych regulacji, z których wynikałoby to chociażby w pośredni sposób w drodze analogii), zaś cele którym służył art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, które to są znane chociażby z uzasadnienia projektu ustawy wprowadzającego tego rodzaju regulacje do krajowego porządku prawnego, choć nie były tożsame z tymi, których urzeczywistnieniu służyły regulacje unijne, to nie były z nimi sprzeczne i ich nie udaremniały. Co zaś się tyczy wniosku o wystąpienie z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, to w tym względzie również nie sposób jest stwierdzić, że wymóg wylegitymowania się tytułem prawnym do zgłaszanych do płatności nieruchomości – do działki rolnej będącej własnością Skarbu Państwa, państwowej osoby prawnej, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządowej osoby prawnej przysługują rolnikowi, który, na dzień 31 maja danego roku, był nie do pogodzenia z zasadą równości. Jak to bowiem już wyżej stwierdzono, w ramach oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, przedmiotowy wymóg odnosi się do wszystkich producentów rolnych gospodarujących na tego rodzaju gruntach. Każdy więc podmiot zamierzający podjąć na nich działalność rolniczą winien mieć na względzie istnienie tego wymogu, jako warunku uzyskania płatności. Innymi słowy rozpoczęcie rolniczego użytkowania tego rodzaju gruntów, związane z występowaniem o płatności, musi być oparte na tytule prawnym. Warunek ten dotyczy wszystkich ubiegających się o to podmiotów, stąd kwestionowanie wymogu z art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich, z punktu widzenia zgodności z konstytucyjną zasadą równości nie znajduje uzasadnionych podstaw. Skarżąca kasacyjnie występowała również do Naczelnego Sądu Administracyjnego o zawieszenie postępowania kasacyjnego, z uwagi na przyjęcie przez Trybunał Konstytucyjny do rozpoznania skargi konstytucyjnej, dotyczącej zgodności z Konstytucją RP przepisu art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił tego wniosku, jako że nie zachodziła w tym wypadku żadna z przesłanek do obligatoryjnego zawieszenia postępowania, o której mowa w art. 124 § 1 p.p.s.a. Rozpatrując zaś ten wniosek pod kątem przesłanki z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. fakultatywnego zawieszenia postępowania, Sąd uznał niecelowość takiego działania, wynikającą z braku wątpliwości co do zgodności przyjętych w art. 18 ust. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich rozwiązań z Konstytucją RP. W tym aspekcie zauważyć również należy, że w przypadku ewentualnego wydania przez Trybunał Konstytucyjny korzystnego, z punktu widzenia spółki rozstrzygnięcia, przysługiwać jej będzie możliwość wystąpienia o wznowienie postępowania. Tak więc z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną spółki jako niezasadną. Na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącego kasacyjnie na rzecz Dyrektora ARiMR 360 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną.