I GSK 746/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-05-09

Skład orzekający: Cezary Pryca, Zofia Borowicz, Sylwester Miziołek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, nie badając szczegółowo sytuacji materialnej i zdrowotnej wnioskodawcy w kontekście minimum socjalnego i egzystencji?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA, uznając, że WSA nieprawidłowo ocenił legalność decyzji organu rentowego. Sąd I instancji nie zbadał, czy organ administracji uwzględnił przy wydawaniu decyzji o odmowie umorzenia składek kluczowe okoliczności dotyczące minimum socjalnego i egzystencji wnioskodawcy, a także nie odniósł się do kwestii stopnia niepełnosprawności wnioskodawcy.
Stan faktyczny
J. B. wnioskował o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, powołując się na trudną sytuację zdrowotną, brak dochodów i status osoby bezrobotnej. Organ rentowy odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki do umorzenia, w tym brak całkowitej nieściągalności i wystarczających dowodów na trudną sytuację życiową. WSA oddalił skargę J. B. na decyzję organu. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na błędy w ocenie materiału dowodowego przez Sąd I instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek Protokolant Patrycja Kozłowska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 1649/15 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 3 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 1649/15 oddalił skargę J. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Sąd orzekał na podstawie ustalonego stanu faktycznego: Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Krakowie decyzją z [...] marca 2015 r. odmówił J. B. umorzenia całości zadłużenia powstałego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. J. B. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podając, iż samochody tj. Fiat 125p z 1982r., Polonez 1,5 z 1989r. oraz Ford Transit 2.5D z 1990r. zostały zezłomowane, na co nie posiada stosownego dokumentu. Potwierdził fakt zarejestrowania się w Urzędzie Pracy w W., jednocześnie stwierdzając, że dokonał tego wyłącznie w celu uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego. Posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do świadczeń. Ponadto oświadczył, że odbył konsultację z doradcą zawodowym, który po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną stwierdził, iż na obecnym etapie, do czasu orzeczenia stopnia niepełnosprawności, nie jest w stanie pomóc w znalezieniu pracy. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności możliwe będzie po zakończeniu badań specjalistycznych przeprowadzonych w klinice w P. i dopiero wówczas będzie możliwe złożenie odpowiedniego wniosku. Aktualnie jest pod stałą opieką medyczną mającą na celu ustabilizowanie słuchu, brak jest jednak przesłanek pozwalających mieć nadzieję, że wyzdrowieje i będzie mógł podjąć pracę zarobkową. Podał, iż jest osobą samotną, nie posiada rodziny i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W uzupełnieniu do wniosku w dniu [...] kwietnia 2015r. złożył pismo, w którym potwierdził, że zameldowany jest na pobyt stały w P.. Z uwagi na fakt, iż lekarze w K. nie byli w stanie pomóc w odzyskaniu słuchu podjął poszukiwania i znalazł klinikę w P. zajmującą się tego typu schorzeniami. Aktualnie jest na etapie badań diagnostycznych prowadzonych przez tamtejszą klinikę. Dalsza rehabilitacja uzależniona jest od wyników badań laryngologicznych i neurologicznych. Z uwagi na okoliczność, że jest leczony w P. przewiduje przeprowadzenie się do tego miasta. W tej chwili korzysta z gościnności znajomych zamieszkałych w P.. Oświadczył, że korzysta z pomocy MOPS w N. i tam złożona jest dokumentacja medyczna oraz, że ponosi koszty prywatnych wizyt lekarskich po ok. 150 zł każda i przejazdów do P.. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2015 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 1998 nr 137 poz. 887 u.s.u.s.), utrzymał w mocy decyzję organu z [...] marca 2015 r. Dokonując oceny kryteriów niezbędnych do pozytywnego załatwienia wniosku na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ odwoławczy uznał, iż okoliczności sprawy wskazują, że jakkolwiek skarżący ma kłopoty zdrowotne to na dzień złożenia wniosku i podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie nie ma orzeczonego stopnia niepełnosprawności, a będąc jednocześnie zarejestrowanym jako bezrobotny można uznać, że wykazuje wolę podjęcia zatrudnienia, co nie pozwala przyjąć, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto fakt zarejestrowania przez Powiatowy Urząd Pracy, jako bezrobotnego wskazuje, że stan zdrowia nie stoi na przeszkodzie podjęciu zatrudnienia. Sytuacja taka oznacza, że wnioskujący może w każdej chwili podjąć zatrudnienie i uzyskiwać z tego tytułu dochody pozwalające na poprawę sytuacji materialnej, a w dalszej kolejności na spłatę zobowiązania. Skarżący nie wykazał, że poniósł straty materialne w wyniku kieski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Nie przedstawił żadnych dokumentów na potwierdzenie zaistnienia wymienionych zdarzeń. Również za takie zdarzenie nie można uznać choroby, czy pozostawanie skarżącego bez dochodu. Przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą na własne ryzyko, co skutkuje w ten sposób, że przyczyny powstania zadłużenia w związku z prowadzeniem tej działalności, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, nie mogą stanowić wystarczającej przesłanki do umorzeniem należności i nie są przedmiotem badania przez Zakład w ramach prowadzenia postępowania. Skarżący nie wykazał również wystąpienia przewlekłej choroby lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Podsumowując Prezes ZUS wskazał, iż za odmową umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek przemawia interes społeczny, który należy rozumieć nie tylko, jako korzyść służącą ogółowi ubezpieczonych, czyli respektowanie wartości wspólnych dla społeczeństwa, takich jak solidarność społeczna, czy sprawiedliwość. Przez interes społeczny należy również rozumieć zapewnienie maksymalnych dochodów budżetowi państwa, ale również ograniczenie jego ewentualnych wydatków. Zakład podkreślił, że składki opłacane przez płatników przeznaczone są na zapewnienie bieżącej ochrony ubezpieczeniowej, co należy rozumieć, jako zagwarantowanie wypłaty świadczeń i bezpłatnej opieki zdrowotnej. J. B. na decyzję Prezesa ZUS złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokiem z 3 grudnia 2015 r. skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, o czym stanowi art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3 a określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności i 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. W ocenie sądu, w rozpoznawanej sprawie, na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności, jak również nie zaistniała żadna z przesłanek uprawniających do umorzenia należności składkowych, mimo braku całkowitej nieściągalności. Wobec skarżącego toczyło się również postępowanie egzekucyjne, jednakże organy rozstrzygające sprawę nie posiadały także innych danych wskazujących na podstawy umorzenia należności, gdyż dane te nie zostały ujawnione. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji zdrowotnej zobowiązanego i jego niezdolności do pracy. Obowiązek udokumentowania rzeczonych okoliczności obciąża wnioskodawcę, a nie jest rzeczą organu domyślać się ich istnienia na podstawie innych pośrednich danych. Organy oceniły powyższe fakty zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Zdaniem Sądu, ocena organu, co do istnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego, została dokonana po wszechstronnym i wystarczająco wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego poprzedzonym dokładnym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych, skutkując brakiem możliwości umorzenia należności oraz stwierdzenia zarzucanej przez skarżącego dowolności oceny organu. Pomimo bowiem okoliczności mogących świadczyć o niełatwej sytuacji materialnej strony, organ przedstawił ważne okoliczności przemawiające przeciwko uwzględnieniu wniosku, z którymi nie można się nie zgodzić. W przedmiotowej sprawie sytuacji materialno-bytowej skarżącego brak jest niewątpliwie cech wyjątkowości, jaką odznaczają się wypadki losowe. Skarżący złożył skargę kasacyjna od wyroku Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Krakowie oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w ramach prawa pomocy, które nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Wyrokowi zarzucono: 1) Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145§1 p. 1) lit. c) p. p. s. a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k. p. a. poprzez brak gruntownego zbadania i zweryfikowania oraz należytej oceny wszystkich okoliczności sprawy wyrażające się w wybiórczym zanalizowaniu sytuacji skarżącego, co zaowocowało błędnym przyjęciem, iż nie zachodzą żadne przesłanki umorzenia należności z tytułu składek; 2) Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 145§1 p. 1) lit. c) p. p. s. a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k. p. a. poprzez zaaprobowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny błędu popełnionego przez organ, a polegającego na braku wnikliwego przeanalizowania wniosku skarżącego o umorzenie składek w kontekście rzeczywistej jego treści oraz braku rozważenia, czy sytuacja skarżącego uzasadnia jego rozpoznanie w innym trybie i innym postępowaniu, którego celem lub skutkiem jest korzystna zmiana zasad zapłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a w szczególności braku rozważenia, czy sytuacja skarżącego uzasadnia przeprowadzenie postępowania w kierunku rozłożenia należności na raty albo tzw. abolicji. Prezes ZUS pismem z [...] stycznia 2017 r. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej skarżącego jako w oczywisty sposób niezasługującej na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na zarzutach określonych w art.174 pkt 2 p.p.s.a. Z treści zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że jej autor stawia Sądowi I instancji zarzut wadliwego zaakceptowania stanowiska organów, iż w sprawie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności faktyczne umożliwiające przyjęcie, że kasator w żadnym zakresie nie spełnia przesłanek ustawowych warunkujących uwzględnienie jego wniosku, a w szczególności oparcie rozstrzygnięcia o niepełne ustalenia faktyczne odnoszące się głównie do okoliczności związanych z zaistnieniem przesłanek z § 3 ust.1 i ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 roku w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zauważyć należy, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, do zapłacenia których był zobowiązany skarżący z racji prowadzenia działalności gospodarczej. Z akt sprawy wynika, że skarżący posiada wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zadłużenie z tytułu niepłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za siebie, jak i za zatrudnianych pracowników. Powyższa okoliczność jest istotna z punktu widzenia oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek warunkujących umorzenie należności składkowych w dwóch wyodrębnionych przez ustawodawcę reżimach prawnych odnoszących się do kwestii umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne. W związku z powyższym należy podkreślić, że art. 28 ust. 1 u.s.u.s. dopuszcza możliwość umorzenia w całości lub w części przez ZUS należności z tytułu składek, z uwzględnieniem ust. 2-4, gdzie wyodrębniono dwie podstawy i odpowiadające im przesłanki umorzenia. Do pierwszej zaliczono sytuacje, w których występuje całkowita nieściągalność należności (ust. 2 i ust. 3), jeżeli w wyniku egzekucji nie uzyska się efektywnych kwot, zmniejszających zobowiązanie dłużnika. W art. 28 ust. 3a u.s.u.s. odmiennie unormowano podstawę i przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Należności z tytułu składek od takich osób mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W art. 28 ust. 3b u.s.u.s. zawierającym uprawnienie do wydania przez właściwego ministra rozporządzenia do określenia szczegółowych zasad umarzania takich należności z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, sformułowano zalecenie w postaci brania pod uwagę ważnego interesu osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stanu finansów ubezpieczeń społecznych. Z tego powodu w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego przewidziano możliwość umarzania składek pod warunkiem wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić należności, bo pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny, w szczególności gdy zachodzą określone w pkt 1-3 przypadki. Obejmują one - jako przykładowe - 3 sytuacje, a wśród nich jak w pkt 1, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Uwzględniając powyższe regulacje, w orzecznictwie podkreśla się, że przewidziane w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. uzależnienie umorzenia należności z tytułu składek od całkowitej ich nieściągalności nie dotyczy ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek. Do nich zalicza się także przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą zobowiązanych do opłacania składek na swoje ubezpieczenie. Przy ich umarzaniu należy więc zawsze oceniać, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i rodziny przy uwzględnieniu jego stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt II GSK 1045/08, odnosząc się do powyższej kwestii wyjaśnił, że na tym właśnie polega istota odmienności obu reżimów prawnych mająca na celu zapewnienie koniecznej ochrony dla przedsiębiorców, którym w razie umorzenia składek - pomimo braku przesłanki całkowitej ich nieściągalności - nie zalicza się do okresu ubezpieczenia przerw w ich opłacaniu na własne ubezpieczenie społeczne. Natomiast wskazana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego przesłanka uzależnia ocenę zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych od tego, czy w konsekwencji egzekwowania zadłużenia pojawi się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego i jego rodziny przy uwzględnieniu jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Kontrola legalności decyzji administracyjnej mającej charakter uznaniowy wymaga przeprowadzenia przez sąd administracyjny analizy sytuacji materialnej strony skarżącej uwzględniającej zaspokojenie podstawowych potrzeb, przy czym przy tej analizie sąd administracyjny nie może oderwać się od istoty ubezpieczenia społecznego, a w szczególności jego funkcji ochronnej. Zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu, dając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia zagraża egzystencji strony, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji (vide wyrok NSA z dnia 25.08. 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09, lex nr 746112). W ocenie NSA Sąd I instancji przy kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie uwzględnił w pełni powyżej przedstawionych wyżej okoliczności, a w szczególności nie odniósł się do tego, że organy administracji publicznej pominęły w swoich ustaleniach i rozważaniach kwestie związane z ustaleniem minimum socjalnego oraz minimum egzystencji. W motywach zaskarżonego wyroku Sąd I instancji nie odwołał się do takich pojęć, jak "minimum socjalne" oraz "minimum egzystencji". W związku z tym należy zauważyć, że Główny Urząd Statystyczny i Instytut Pracy i Spraw Socjalnych w publikowanych okresowo danych statystycznych uwzględnia informacje określające wielkość tzw. minimum egzystencji, jak i minimum socjalnego i te okoliczności organy i Sąd I instancji winny mieć na względzie przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Za ziszczenie się przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego należy uznać taką sytuację, gdy warunki bytowe osoby zobowiązanej powodują trwałe zagrożenie dalszej egzystencji. Przy ocenie czy ten stan ma charakter trwały należy uwzględnić, czy trudności płatnicze zobowiązanego mają charakter okresowy, czy też może trwały i pogłębiający się oraz czy istnieją szanse na poprawę sytuacji finansowej. Ponadto, przy tej ocenie trzeba porównać stwierdzoną sytuację materialną strony z wysokością zaległej należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zestawić wysokość dochodu uzyskiwanego przez stronę i członków jej rodziny w rozumieniu § 3 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego z niezbędnymi kosztami utrzymania jej i najbliższych w celu ustalenia, czy jest w stanie faktycznie spłacać istniejące zadłużenie bez niedostatku. Natomiast w świetle treści § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia wykonawczego okoliczności wskazane w tej normie prawnej (przewlekła choroba zobowiązanego lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny) mogą stanowić podstawę ubiegania się o umorzenie należności tylko wtedy, gdy pozbawiają zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu pozwalającego na opłacenie należności. Dla oceny czy przesłanka powyższa jest spełniona, wymagana jest weryfikacja zaskarżonej decyzji w aspekcie, czy dokonana przez organ analiza finansów zobowiązanego pozwala na ustalenie, że w jego budżecie pozostaje kwota po zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych, która mogłaby służyć zaspokojeniu należności ZUS (vide wyrok NSA z dnia 5.04. 2011 r., sygn. II GSK 427/10; z dnia 19.02. 2010 r., sygn. II GSK 393/09, baza orzeczeń nsa.gov.pl). Jednocześnie zauważyć należy, że do akt sprawy został złożony odpis wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 czerwca 2016 roku sygnatura akt VII Ua 90/15, z którego wynika, że zarówno w dacie orzekania przez organ I instancji, jak i w dacie orzekania przez organ odwoławczy oraz w dacie wydania zaskarżonego wyroku, skarżący dysponował decyzją Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2014 roku, z której wynikało, iż jest osobą o lekkim stopniu niepełnosprawności. Oczywiście, decyzja w przedmiocie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne ma charakter uznaniowy. Jednakże organ przy wydaniu tego rodzaju decyzji obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób poczynione ustalenia przeprowadzona analiza stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Sąd administracyjny kontrolując decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zobowiązany jest w pierwszej kolejności do skonstruowania podstaw prawnych i faktycznych takiej decyzji, a w szczególności do oceny, czy organ administracji uwzględnił przy jej podjęciu przesłanki prawne i faktyczne sprawy podlegające rozpatrzeniu. Ponieważ Sąd I instancji kontrolując zaskarżoną decyzję w istocie rzeczy nie oceniał działań organu z uwzględnieniem powyższych okoliczności, dlatego sprawa wymaga ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględni dokonaną wykładnię prawa i dokona oceny zaskarżonej decyzji pod kątem prawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia rozważenia przez organ okoliczności, o których mowa w ww. przepisach prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.185 § 1 p.p.s.a. orzekła, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło